నీతి ఆయోగ్ & 1991 ఆర్థిక సంస్కరణలు (NITI Aayog & 1991 Reforms) · Practice MCQs

Correct: A — చెల్లింపుల శేషం సంక్షోభం (Balance of Payments Crisis)

1991 నాటికి విదేశీ మారక నిల్వలు దాదాపు ఖాళీ అయి, విదేశీ రుణాలు తిరిగి చెల్లించలేని స్థితి వచ్చింది; దీన్నే చెల్లింపుల శేషం (BoP) సంక్షోభం అంటారు. ఇది బ్యాంకింగ్ లేదా వ్యవసాయ సమస్య కాదు, విదేశీ చెల్లింపుల సమస్య. పరీక్షల్లో "1991 సంక్షోభం = BoP సంక్షోభం" అనేది ప్రాథమిక ప్రశ్న.

Correct: B — సుమారు రెండు వారాలు

1991 మధ్యలో నిల్వలు సుమారు రెండు వారాల దిగుమతులకే సరిపోయేంత తక్కువకు చేరాయి. ఆరు నెలలు, రెండేళ్లు వంటి ఎంపికలు సాధారణ సురక్షిత స్థాయిని సూచిస్తాయి, అప్పటి తీవ్రతను కాదు. ఈ అత్యంత తీవ్ర స్థితి వల్లే బంగారం తాకట్టు, రూపాయి విలువ తగ్గింపు తప్పలేదు.

Correct: C — పి.వి. నరసింహారావు, డా. మన్మోహన్ సింగ్

జూన్ 1991లో పి.వి. నరసింహారావు ప్రధానమంత్రిగా, డా. మన్మోహన్ సింగ్ ఆర్థిక మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టి LPG సంస్కరణలకు నాంది పలికారు. చంద్రశేఖర్ ప్రభుత్వం మే 1991 వరకు ఉంది; వి.పి. సింగ్, రాజీవ్ గాంధీ అంతకుముందు కాలానికి చెందినవారు.

Correct: D — బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్, బ్యాంక్ ఆఫ్ జపాన్

సంక్షోభ సమయంలో RBI సుమారు 47 టన్నుల బంగారాన్ని బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్, బ్యాంక్ ఆఫ్ జపాన్ వద్ద తాకట్టు పెట్టింది. ప్రపంచ బ్యాంకు, ADB బంగారం తాకట్టు తీసుకునే వాణిజ్య కేంద్ర బ్యాంకులు కావు; అవి అభివృద్ధి రుణ సంస్థలు.

Correct: B — సుమారు 18-19%

జూలై 1991లో (1, 3 తేదీల్లో) రెండు దశల్లో రూపాయి విలువను సుమారు 18-19% తగ్గించారు. లక్ష్యం ఎగుమతులు పెంచి దిగుమతులు తగ్గించడం. 2-3% చాలా చిన్నది, 50% మరీ ఎక్కువ; పరీక్షల్లో "రెండు దశలు, 18-19%" గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: C — 24 జూలై 1991

నూతన పారిశ్రామిక విధానం 24 జూలై 1991న ప్రకటించబడింది; అదే రోజు మన్మోహన్ సింగ్ చారిత్రక బడ్జెట్ ప్రసంగం కూడా చేశారు. ఇది లైసెన్స్ రాజ్ ముగింపుకు నాంది. తేదీ గందరగోళానికి గురిచేసే ఇతర ఎంపికలు ఈ విధానంతో సంబంధం లేనివి.

Correct: D — లైసెన్స్ రాజ్ (Licence Raj)

పరిశ్రమ పెట్టడానికి, విస్తరించడానికి కూడా ప్రభుత్వ అనుమతి తప్పనిసరి కావడాన్ని "లైసెన్స్ రాజ్" అని విమర్శించేవారు. 1991 పారిశ్రామిక విధానం కొన్ని ప్రత్యేక పరిశ్రమలకు మినహా లైసెన్సింగ్‌ను రద్దు చేసి ఈ వ్యవస్థను ముగించింది.

Correct: A — పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Disinvestment)

ప్రభుత్వ సంస్థల్లో తన వాటాలను అమ్మడాన్ని పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Disinvestment) అంటారు. జాతీయీకరణ దీనికి వ్యతిరేకం – ప్రైవేటు సంస్థలను ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోకి తీసుకోవడం. సరళీకరణ అంటే నియంత్రణలను తగ్గించడం.

Correct: C — టాటా గ్రూప్

ఎయిర్ ఇండియా పెట్టుబడుల ఉపసంహరణలో భాగంగా 2022 జనవరిలో టాటా గ్రూప్‌కు బదిలీ అయింది. ఇది వ్యూహాత్మక అమ్మకానికి (Strategic Sale) ప్రముఖ ఉదాహరణ, ఎందుకంటే నియంత్రణతో సహా యాజమాన్యం ప్రైవేటుకు వెళ్లింది.

Correct: D — 1995

WTO 1 జనవరి 1995న GATT స్థానంలో ఏర్పడింది; ప్రధాన కార్యాలయం జెనీవా. 1947 GATT ఏర్పడిన సంవత్సరం, 1991 భారత సంస్కరణల సంవత్సరం. భారత్ WTO వ్యవస్థాపక సభ్య దేశం.