భారత్‌లో కరెన్సీ జారీ, ముద్రణ & నాణేల తయారీ (Currency Issue and Printing in India)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత్‌లో కరెన్సీ జారీ, ముద్రణ & నాణేల తయారీ (Currency Issue and Printing in India) in ద్రవ్యం & ద్రవ్య సరఫరా (Money Supply). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత్‌లో కరెన్సీ నోట్లు జారీ చేసే ఏకైక అధికారం ఎవరికి ఉంది (RBI చట్టం 1934 సెక్షన్ 22)?
A. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
B. భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI)
C. SBI
D. నీతి ఆయోగ్
Answer & explanation
Correct: B — భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI)
RBI చట్టం 1934లోని సెక్షన్ 22 ప్రకారం కరెన్సీ నోట్లు జారీ చేసే ఏకైక అధికారం RBIదే; ₹2 నుండి పై నోట్లపై RBI గవర్నర్ సంతకం ఉంటుంది. ₹1 నోటును, నాణేలను మాత్రం భారత ప్రభుత్వం జారీ చేస్తుంది.
Correct: C — ఆర్థిక కార్యదర్శి (Finance Secretary)
₹1 నోటును భారత ప్రభుత్వం (ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ) జారీ చేస్తుంది; దానిపై ఆర్థిక కార్యదర్శి సంతకం ఉంటుంది. ₹2 నుండి పై నోట్లపై RBI గవర్నర్ సంతకం ఉంటుంది. నాణేలను ప్రభుత్వం తయారుచేసినా, చలామణిలోకి పంపేది RBI.
మైసూరు, సాల్బొని నోట్ల ముద్రణాలయాలు ఏ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తాయి?
A. BRBNMPL (RBI అనుబంధ సంస్థ)
B. SPMCIL (ప్రభుత్వ సంస్థ)
C. SIDBI
D. NABARD
Answer & explanation
Correct: A — BRBNMPL (RBI అనుబంధ సంస్థ)
నాసిక్, దేవాస్ ప్రెస్‌లు ప్రభుత్వ సంస్థ SPMCIL ఆధ్వర్యంలో నడుస్తాయి; మైసూరు, సాల్బొని ప్రెస్‌లు RBI అనుబంధ సంస్థ BRBNMPL ఆధ్వర్యంలో నడుస్తాయి. చిట్కా: నా-దే-మై-సా (నాసిక్, దేవాస్, మైసూరు, సాల్బొని).
కింది వాటిలో నాణేల ముద్రణశాల (Mint) లేని నగరం ఏది?
A. హైదరాబాద్
B. నాసిక్
C. కోల్‌కతా
D. నోయిడా
Answer & explanation
Correct: B — నాసిక్
నాణేల ముద్రణశాలలు ముంబయి, హైదరాబాద్, కోల్‌కతా, నోయిడాల్లో ఉన్నాయి (ముం-హై-కో-నో). నాసిక్‌లో ఉన్నది నోట్ల ముద్రణాలయం (ప్రెస్), నాణేల ముద్రణశాల కాదు. హైదరాబాద్ మింట్ తెలుగు విద్యార్థులకు ప్రత్యేకంగా ముఖ్యం.
ఏ తేదీన ₹500, ₹1,000 నోట్ల రద్దు (Demonetisation) ప్రకటించారు?
A. 1 జనవరి 1978
B. 19 జనవరి 1956
C. 8 నవంబర్ 2016
D. మే 2023
Answer & explanation
Correct: C — 8 నవంబర్ 2016
₹500, ₹1,000 నోట్ల రద్దు 8 నవంబర్ 2016న జరిగింది; తర్వాత కొత్త ₹2,000, ₹500 నోట్లు వచ్చాయి. 1978లో ₹1,000, ₹5,000, ₹10,000 నోట్ల రద్దు, మే 2023లో ₹2,000 నోట్ల ఉపసంహరణ ప్రకటన జరిగాయి; 19 జనవరి 1956 LIC జాతీయీకరణ ఆర్డినెన్స్ తేదీ.
నోట్ల ముద్రణాలయాలను వాటి రాష్ట్రాలతో జతచేయండి.
A. నాసిక్
B. దేవాస్
C. మైసూరు
D. సాల్బొని
1. మహారాష్ట్ర
2. మధ్యప్రదేశ్
3. కర్ణాటక
4. పశ్చిమ బెంగాల్
A. A-2, B-1, C-3, D-4
B. A-1, B-2, C-4, D-3
C. A-1, B-3, C-2, D-4
D. A-1, B-2, C-3, D-4
Answer & explanation
Correct: D — A-1, B-2, C-3, D-4
నాసిక్ మహారాష్ట్రలో (A-1), దేవాస్ మధ్యప్రదేశ్‌లో (B-2), మైసూరు కర్ణాటకలో (C-3), సాల్బొని పశ్చిమ బెంగాల్‌లో (D-4) ఉన్నాయి. మొదటి రెండు SPMCIL ఆధ్వర్యంలో, చివరి రెండు BRBNMPL ఆధ్వర్యంలో నడుస్తాయి.
కరెన్సీ జారీ గురించి ఇచ్చిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. అన్ని నాణేలను భారత ప్రభుత్వం జారీ చేస్తుంది.
2. నాణేలను చలామణిలోకి పంపేది RBI.
3. ₹1 నోటును RBI జారీ చేస్తుంది, దానిపై గవర్నర్ సంతకం ఉంటుంది.
4. నోట్ల జారీ పనిని RBIలోని ఇష్యూ డిపార్ట్‌మెంట్ చూస్తుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 4 మాత్రమే
B. 1, 2, 3 మరియు 4 అన్నీ
C. 2, 3 మరియు 4 మాత్రమే
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మరియు 4 మాత్రమే
ప్రకటనలు 1, 2, 4 సరైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు: ₹1 నోటును భారత ప్రభుత్వం జారీ చేస్తుంది, దానిపై ఆర్థిక కార్యదర్శి సంతకం ఉంటుంది; ₹2 నుండి పై నోట్లపై మాత్రమే RBI గవర్నర్ సంతకం ఉంటుంది.
సరైన క్రమం: 1946 రద్దు (b) → 1978 రద్దు (d) → 8 నవంబర్ 2016 రద్దు (a) → మే 2023 ₹2,000 నోట్ల ఉపసంహరణ ప్రకటన (c). ₹2,000 నోట్లు చలామణి నుండి ఉపసంహరించినా చట్టబద్ధ ద్రవ్యంగా కొనసాగుతాయని RBI స్పష్టం చేసింది.