ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు – మహారత్న, నవరత్న, మినీరత్న (Public Sector Undertakings)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు – మహారత్న, నవరత్న, మినీరత్న (Public Sector Undertakings) in భారత పారిశ్రామిక విధానాలు (Industrial Policies). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
నవరత్న, మినీరత్న హోదాలను ప్రభుత్వం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించింది?
A. 2009
B. 1997
C. 1991
D. 1956
Answer & explanation
Correct: B — 1997
నవరత్న, మినీరత్న హోదాలు రెండూ 1997లో ప్రారంభమయ్యాయి; మొదట 9 సంస్థలకు నవరత్న ఇవ్వడం వల్ల 'నవ' రత్న అనే పేరు వచ్చింది. 2009 మహారత్న ప్రారంభ సంవత్సరం. 1991 సంస్కరణల సంవత్సరం, 1956 పారిశ్రామిక తీర్మానం సంవత్సరం.
మహారత్న హోదా 2009లో ప్రారంభమైంది; అతిపెద్ద PSUలు ప్రపంచ స్థాయి సంస్థలుగా ఎదగడానికి ఈ హోదా ఇస్తారు. 1997 నవరత్న, మినీరత్న సంవత్సరం. హోదాల క్రమం మహారత్న > నవరత్న > మినీరత్న అని గుర్తుంచుకోవాలి.
మొదటి మహారత్నలు NTPC, ONGC, SAIL, IOCL. HAL 2024లో 14వ మహారత్నగా ఎదిగింది; కోల్ ఇండియా, GAIL, BHEL, BPCL, పవర్ గ్రిడ్ తర్వాత ఆ హోదా పొందినవి. కాబట్టి మొదటి జాబితాలో NTPC మాత్రమే ఉంది.
నవరత్న హోదా ఉన్న PSU ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా ఎంత వరకు పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు?
A. ₹5,000 కోట్లు
B. ₹500 కోట్లు
C. ₹25,000 కోట్లు
D. ₹1,000 కోట్లు
Answer & explanation
Correct: D — ₹1,000 కోట్లు
నవరత్న సంస్థలకు ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా ₹1,000 కోట్ల వరకు పెట్టుబడి పెట్టే అధికారం ఉంది. మహారత్న సంస్థలకు ఒక ప్రాజెక్టులో ₹5,000 కోట్ల వరకు అధికారం ఉంది. ₹25,000 కోట్లు మహారత్న అర్హతలోని సగటు టర్నోవర్ ప్రమాణం.
మహారత్న హోదా అర్హతలపై ఇచ్చిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఈ హోదా 2009లో ప్రారంభమైంది.
2. నవరత్న హోదా ఉండాలి.
3. గత 3 ఏళ్ల సగటు నికర లాభం ₹5,000 కోట్లకు పైగా ఉండాలి.
4. ఒక ప్రాజెక్టులో ₹1,000 కోట్ల వరకు మాత్రమే పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు.
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2, 3 మరియు 4 అన్నీ
B. 2, 3 మరియు 4 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మరియు 4 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
ప్రకటనలు 1, 2, 3 సరైనవి. ప్రకటన 4 తప్పు: మహారత్న సంస్థ ఒక ప్రాజెక్టులో ₹5,000 కోట్ల వరకు ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు; ₹1,000 కోట్ల పరిమితి నవరత్నకు వర్తిస్తుంది. మహారత్నకు స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ లిస్టింగ్ కూడా అవసరం.
మహారత్న అర్హతలను జతచేయండి (గత 3 ఏళ్ల సగటు).
A. సగటు వార్షిక టర్నోవర్
B. సగటు నికర విలువ
C. సగటు నికర లాభం
1. ₹5,000 కోట్లకు పైగా
2. ₹15,000 కోట్లకు పైగా
3. ₹25,000 కోట్లకు పైగా
A. A-2, B-3, C-1
B. A-3, B-1, C-2
C. A-1, B-2, C-3
D. A-3, B-2, C-1
Answer & explanation
Correct: D — A-3, B-2, C-1
మహారత్న అర్హతలు: సగటు టర్నోవర్ ₹25,000 కోట్లకు పైగా (A-3), సగటు నికర విలువ ₹15,000 కోట్లకు పైగా (B-2), సగటు నికర లాభం ₹5,000 కోట్లకు పైగా (C-1). వీటితో పాటు నవరత్న హోదా, స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ లిస్టింగ్ ఉండాలి.