ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు – SEZ చట్టం 2005 (Special Economic Zones)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు – SEZ చట్టం 2005 (Special Economic Zones) in విదేశీ వాణిజ్యం & చెల్లింపుల శేషం (Foreign Trade & BoP). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఆసియాలో మొదటి ఎగుమతి ప్రోత్సాహక మండలం (EPZ) ఎక్కడ ఏర్పాటైంది?
A. కాండ్లా (గుజరాత్), 1965
B. శాంతాక్రూజ్ (ముంబై), 1973
C. నోయిడా, 1985
D. విశాఖపట్నం, 2000
Answer & explanation
Correct: A — కాండ్లా (గుజరాత్), 1965
ఆసియాలో మొదటి EPZ కాండ్లా (గుజరాత్) లో 1965లో ఏర్పాటైంది. తర్వాత శాంతాక్రూజ్ (SEEPZ), నోయిడా, చెన్నై (MEPZ), కొచ్చి, ఫాల్టా, విశాఖపట్నం వంటివి వచ్చాయి.
SEZ చట్టం 2005లో వచ్చి, నియమాలతో పాటు 10 ఫిబ్రవరి 2006 నుండి అమలైంది. SEZ విధానం మొదట ఏప్రిల్ 2000లో వచ్చింది. 2005 చట్టం SEZ లకు చట్టబద్ధత ఇచ్చింది; అంతకుముందు 1965లో కాండ్లా EPZ, 1981లో EOU పథకం, 2000లో SEZ విధానం క్రమంగా వచ్చాయి.
SEZ విధానం ఏప్రిల్ 2000లో చైనా నమూనా స్ఫూర్తితో వచ్చింది; ఎగుమతి ఆధారిత యూనిట్ల (EOU) పథకం 1981లో వచ్చింది; SEZ చట్టం 2005లో వచ్చింది. SEZ విధానం చైనా నమూనా స్ఫూర్తితో 2000లో రాగా, చట్టం 2005లో వచ్చి 2006 ఫిబ్రవరి 10 నుండి అమలైంది; అందువల్ల విధానం, చట్టం సంవత్సరాలు వేరుగా గుర్తుంచుకోవాలి.
C. బోర్డ్ ఆఫ్ అప్రూవల్ (వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో)
D. ఆర్థిక సంఘం
Answer & explanation
Correct: C — బోర్డ్ ఆఫ్ అప్రూవల్ (వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో)
కేంద్ర వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని బోర్డ్ ఆఫ్ అప్రూవల్ SEZ ప్రతిపాదనలను ఆమోదిస్తుంది; ప్రతి మండలానికి ఒక డెవలప్మెంట్ కమిషనర్ ఉంటారు. SEZ లు వాణిజ్య, సుంకాల విషయంలో విదేశీ భూభాగంగా పరిగణించబడతాయి; వాటికి దిగుమతి సుంకాల మినహాయింపు, సింగిల్ విండో క్లియరెన్స్, పన్ను రాయితీలు లభిస్తాయి.
SEZ గురించి కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. SEZ చట్టం 2005, అమలు 10 ఫిబ్రవరి 2006.
2. బాబా కళ్యాణి కమిటీ (2018) SEZ లను ఉపాధి & ఆర్థిక ఎన్క్లేవ్లుగా మార్చాలని సూచించింది.
3. SEZ విధానం 1965లో వచ్చింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
SEZ చట్టం 2005 (అమలు 10 ఫిబ్రవరి 2006), బాబా కళ్యాణి కమిటీ సిఫారసు సరైనవి. 1965లో కాండ్లాలో EPZ ఏర్పాటైంది; SEZ విధానం ఏప్రిల్ 2000లో వచ్చింది. కాబట్టి 3 తప్పు.
కింది వాటిని సంవత్సరాలతో జతపరచండి.
A. కాండ్లా EPZ
B. EOU పథకం
C. SEZ విధానం
D. SEZ చట్టం
1. 2005
2. ఏప్రిల్ 2000
3. 1981
4. 1965
A. A-3, B-4, C-2, D-1
B. A-4, B-3, C-1, D-2
C. A-4, B-2, C-3, D-1
D. A-4, B-3, C-2, D-1
Answer & explanation
Correct: D — A-4, B-3, C-2, D-1
కాండ్లా EPZ – 1965 (4); EOU పథకం – 1981 (3); SEZ విధానం – ఏప్రిల్ 2000 (2); SEZ చట్టం – 2005 (1). ఈ నాలుగు తేదీలు ఎగుమతి ప్రోత్సాహక మండలాల పరిణామాన్ని చూపుతాయి: మొదట EPZ (1965), తర్వాత EOU (1981), తర్వాత SEZ విధానం (2000), చివరగా SEZ చట్టం (2005).
SEZ విమర్శలు: భూసేకరణ వివాదాలు, పన్ను రాయితీల వల్ల ఆదాయ నష్టం, చాలా SEZలు పూర్తిగా వినియోగంలోకి రాకపోవడం, MAT విధింపు (2011-12) తర్వాత ఆకర్షణ తగ్గడం. విదేశీ పెట్టుబడులపై నిషేధం ప్రస్తావన లేదు.
కేంద్ర ప్రభుత్వ SEZ లు (పాత EPZ లు) జాబితాలో లేనిది ఏది?
A. కాండ్లా
B. హైదరాబాద్
C. నోయిడా
D. విశాఖపట్నం
Answer & explanation
Correct: B — హైదరాబాద్
కేంద్ర ప్రభుత్వ SEZ లు: కాండ్లా, శాంతాక్రూజ్ (SEEPZ), నోయిడా, చెన్నై (MEPZ), కొచ్చి, ఫాల్టా, విశాఖపట్నం. హైదరాబాద్ ఈ జాబితాలో లేదు. కాండ్లా, శాంతాక్రూజ్, నోయిడా, చెన్నై, కొచ్చి, ఫాల్టా పాత EPZ లు కాగా, విశాఖపట్నంలో కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వ SEZ ఉంది; అందువల్ల AP కి సంబంధించిన ఏకైక కేంద్ర SEZ విశాఖ.