చెల్లింపుల శేషం అంటే ఏమిటి? (Balance of Payments – Meaning and Structure)

Correct: A — ఒక దేశం ఒక సంవత్సరంలో మిగతా ప్రపంచంతో చేసిన అన్ని ఆర్థిక లావాదేవీల క్రమబద్ధమైన రికార్డు

BoP ఒక దేశం ఒక సంవత్సరంలో మిగతా ప్రపంచంతో చేసిన అన్ని ఆర్థిక లావాదేవీల రికార్డు. వస్తువుల ఎగుమతి-దిగుమతుల తేడా మాత్రమే వాణిజ్య శేషం (BoT); అది BoPలో ఒక భాగం మాత్రమే. బడ్జెట్ లోటుకు, BoPకు నేరుగా సంబంధం లేదు.

Correct: B — ద్వి-నమోదు పద్ధతి (Double Entry System)

BoP లో ప్రతి లావాదేవీ క్రెడిట్, డెబిట్ రెండు వైపులా నమోదవుతుంది కాబట్టి దీన్ని ద్వి-నమోదు పద్ధతి అంటారు. అందువల్ల లెక్కల ప్రకారం BoP ఎప్పుడూ సమతుల్యంగానే ఉంటుంది.

Correct: C — రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI)

భారత్‌లో BoP గణాంకాలను RBI త్రైమాసికంగా విడుదల చేస్తుంది; ఇది IMF రూపొందించిన BoP మాన్యువల్ (BPM6) ప్రమాణాలను పాటిస్తుంది. వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ వస్తు వాణిజ్య గణాంకాలను ఇస్తుంది.

Correct: B — విదేశీ మారక నిల్వలు తగ్గుతాయి

కరెంట్ + క్యాపిటల్ ఖాతాల మొత్తం లోటుగా ఉంటే ఆ లోటును పూడ్చడానికి విదేశీ మారక నిల్వలు తగ్గుతాయి; మిగులుగా ఉంటే నిల్వలు పెరుగుతాయి. ఇదే నిల్వల్లో మార్పు (Change in Forex Reserves) పద్దు.

Correct: C — ద్రవ్య లోటు

BoP భాగాలు: కరెంట్ ఖాతా, క్యాపిటల్ ఖాతా, లోపాలు & విస్మరణలు (Errors and Omissions), విదేశీ మారక నిల్వల్లో మార్పు. ద్రవ్య లోటు ప్రభుత్వ బడ్జెట్ భావన; BoP భాగం కాదు.

Correct: D — ఎగుమతులు, విదేశాల నుండి వచ్చే పెట్టుబడులు, రెమిటెన్సులు

దేశంలోకి విదేశీ మారకం తెచ్చేవి క్రెడిట్ (+): ఎగుమతులు, విదేశీ పెట్టుబడులు, రెమిటెన్సులు. దేశం నుండి విదేశీ మారకం బయటకు వెళ్లేవి డెబిట్ (−): దిగుమతులు, విదేశాల్లో పెట్టుబడులు.

Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే

ద్వి-నమోదు పద్ధతి, BoT BoP లో భాగం — ఇవి సరైనవి. BoP గణాంకాలను RBI త్రైమాసికంగా విడుదల చేస్తుంది, SEBI కాదు; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు. BoP గణాంకాలను RBI ప్రచురించగా, వాణిజ్య శేషం (BoT) కేవలం వస్తు ఎగుమతి-దిగుమతుల తేడా మాత్రమే కాబట్టి ఇది BoP లోని ఒక చిన్న భాగం; ద్వి-నమోదు వల్ల BoP లెక్కల్లో సమతుల్యంగా ఉంటుంది.