మారకపు రేటు వ్యవస్థలు – స్థిర, చలన, నిర్వహిత (Fixed, Floating and Managed Float Exchange Rate)
Free practice MCQs with answers and explanations for మారకపు రేటు వ్యవస్థలు – స్థిర, చలన, నిర్వహిత (Fixed, Floating and Managed Float Exchange Rate) in మారకపు రేటు, FDI & FPI (Exchange Rate & FDI). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత్ 1993 నుండి పాటిస్తున్న మారకపు రేటు విధానం ఏది?
A. నిర్వహిత చలన రేటు (Managed Float)
B. స్థిర మారకపు రేటు
C. పూర్తిగా స్వేచ్ఛా చలన రేటు
D. బంగారు ప్రమాణం
Answer & explanation
Correct: A — నిర్వహిత చలన రేటు (Managed Float)
భారత్ 1993 నుండి నిర్వహిత చలన రేటు (Managed Float / Dirty Float) పాటిస్తోంది. రేటును ప్రధానంగా మార్కెట్ నిర్ణయిస్తుంది, కానీ మరీ ఎక్కువ ఒడిదుడుకులు ఉంటే RBI డాలర్లు కొని/అమ్మి జోక్యం చేసుకుంటుంది. పూర్తిగా స్థిర రేటు బ్రెట్టన్ వుడ్స్ కాలంలో ఉండేది.
ప్రభుత్వం ఉద్దేశపూర్వకంగా కరెన్సీ విలువను తగ్గించడాన్ని ఏమంటారు?
A. విలువ క్షీణత (Depreciation)
B. అవమూల్యనం (Devaluation)
C. పునర్మూల్యనం (Revaluation)
D. విలువ వృద్ధి (Appreciation)
Answer & explanation
Correct: B — అవమూల్యనం (Devaluation)
స్థిర రేటు వ్యవస్థలో ప్రభుత్వం ఉద్దేశపూర్వకంగా కరెన్సీ విలువ తగ్గించడం అవమూల్యనం (Devaluation). మార్కెట్ శక్తుల వల్ల విలువ తగ్గితే దాన్ని Depreciation అంటారు. విలువ పెంచడం Revaluation. భారత్‌లో 1993 తర్వాత అధికారిక అవమూల్యనం లేదు.
మార్కెట్ డిమాండ్, సరఫరా వల్ల కరెన్సీ విలువ తగ్గడాన్ని ఏమంటారు?
A. అవమూల్యనం (Devaluation)
B. పునర్మూల్యనం (Revaluation)
C. విలువ క్షీణత (Depreciation)
D. ద్రవ్యోల్బణం
Answer & explanation
Correct: C — విలువ క్షీణత (Depreciation)
మార్కెట్ శక్తుల వల్ల కరెన్సీ విలువ తగ్గడం Depreciation; ప్రభుత్వ నిర్ణయంతో తగ్గించడం Devaluation. ఉదాహరణకు డాలర్ ₹80 నుండి ₹85కి పెరిగితే రూపాయి విలువ క్షీణించింది. దీనివల్ల దిగుమతులు ఖరీదవుతాయి, ఎగుమతిదారులకు ప్రతి డాలర్‌కు ఎక్కువ రూపాయలు వస్తాయి.
బ్రెట్టన్ వుడ్స్ వ్యవస్థ (1944-1971) ఏ రకమైన మారకపు రేటు వ్యవస్థ?
A. చలన రేటు వ్యవస్థ
B. నిర్వహిత చలన రేటు
C. క్రిప్టో ఆధారిత రేటు
D. స్థిర మారకపు రేటు వ్యవస్థ
Answer & explanation
Correct: D — స్థిర మారకపు రేటు వ్యవస్థ
బ్రెట్టన్ వుడ్స్ వ్యవస్థలో కరెన్సీలు డాలర్‌తో, డాలర్ బంగారంతో ($35 = 1 ఔన్స్) అనుసంధానమై ఉండేవి. అంటే ఇది స్థిర మారకపు రేటు వ్యవస్థ. మార్కెట్ డిమాండ్ ఆధారంగా మారే వ్యవస్థను చలన రేటు అంటారు.
A. NEER ద్రవ్యోల్బణ తేడాలను లెక్కలోకి తీసుకుంటుంది; REER తీసుకోదు
B. REER ద్రవ్యోల్బణ తేడాలను కూడా లెక్కలోకి తీసుకుంటుంది; NEER తీసుకోదు
C. రెండూ ఒకే విషయం
D. NEER ఒక్క కరెన్సీతో మాత్రమే పోలిక; REER కూడా అంతే
Answer & explanation
Correct: B — REER ద్రవ్యోల్బణ తేడాలను కూడా లెక్కలోకి తీసుకుంటుంది; NEER తీసుకోదు
NEER అనేక కరెన్సీల బుట్టతో పోలిక (నామమాత్ర), REER దీనికి అదనంగా ద్రవ్యోల్బణ తేడాలను కూడా సర్దుబాటు చేస్తుంది కాబట్టి వాస్తవ పోటీ సామర్థ్యాన్ని మెరుగ్గా చూపుతుంది.
C. రూపాయి విలువ క్షీణిస్తుంది; దిగుమతులు ఖరీదవుతాయి
D. ఎగుమతిదారులకు నష్టం, దిగుమతిదారులకు లాభం
Answer & explanation
Correct: C — రూపాయి విలువ క్షీణిస్తుంది; దిగుమతులు ఖరీదవుతాయి
డాలర్ ధర పెరిగితే ప్రతి డాలర్‌కు ఎక్కువ రూపాయలు చెల్లించాలి, అంటే రూపాయి విలువ క్షీణిస్తుంది (Depreciation). దీనివల్ల దిగుమతులు ఖరీదవుతాయి, కానీ ఎగుమతిదారులకు ప్రతి డాలర్‌కు ఎక్కువ రూపాయలు వస్తాయి.
1975 నుండి 1992 వరకు భారత రూపాయి దేనితో అనుసంధానమై ఉండేది?
A. కేవలం అమెరికన్ డాలర్
B. బంగారం
C. పౌండ్ స్టెర్లింగ్ మాత్రమే
D. ముఖ్య కరెన్సీల బుట్ట (Basket of Currencies)
Answer & explanation
Correct: D — ముఖ్య కరెన్సీల బుట్ట (Basket of Currencies)
1975 నుండి 1992 వరకు రూపాయి ముఖ్య కరెన్సీల బుట్టతో అనుసంధానమై ఉండేది; RBI రేటును నిర్ణయించేది. పౌండ్ స్టెర్లింగ్‌తో అనుసంధానం 1949 కాలానికి చెందినది. ఈ బుట్టతో అనుసంధాన కాలం 1991 సంక్షోభం, LERMS (1992) వరకు కొనసాగి, తర్వాత మార్కెట్ ఆధారిత రేటుకు దారితీసింది.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. భారత్ 1993 నుండి నిర్వహిత చలన రేటు పాటిస్తోంది.
2. NEER ద్రవ్యోల్బణ తేడాలను పరిగణిస్తుంది.
3. మార్కెట్ శక్తుల వల్ల విలువ తగ్గడం Depreciation.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 3 మాత్రమే
1993 నుండి Managed Float, Depreciation నిర్వచనం సరైనవి. NEER ద్రవ్యోల్బణ తేడాలను పరిగణించదు; అది REER (వాస్తవ) చేస్తుంది. కాబట్టి ప్రవచనం 2 తప్పు. ఈ ప్రశ్నలో ముఖ్యమైన తేడా: NEER కేవలం కరెన్సీ బుట్టతో పోలిక, REER ద్రవ్యోల్బణ తేడాలను కూడా లెక్కలోకి తీసుకుని వాస్తవ పోటీ సామర్థ్యాన్ని చూపుతుంది.
కింది పదాలు – అర్థాలను జతపరచండి.
A. Devaluation
B. Revaluation
C. Depreciation
D. Appreciation
1. మార్కెట్ వల్ల విలువ తగ్గడం
2. మార్కెట్ వల్ల విలువ పెరగడం
3. ప్రభుత్వం విలువ తగ్గించడం
4. ప్రభుత్వం విలువ పెంచడం
A. A-1, B-2, C-3, D-4
B. A-4, B-3, C-2, D-1
C. A-3, B-4, C-2, D-1
D. A-3, B-4, C-1, D-2
Answer & explanation
Correct: D — A-3, B-4, C-1, D-2
Devaluation – ప్రభుత్వం తగ్గించడం (3); Revaluation – ప్రభుత్వం పెంచడం (4); Depreciation – మార్కెట్ వల్ల తగ్గడం (1); Appreciation – మార్కెట్ వల్ల పెరగడం (2). ప్రభుత్వ చర్యలు అవమూల్యనం/పునర్మూల్యనం, మార్కెట్ శక్తులు క్షీణత/వృద్ధి.
కింది ఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి.
1. బ్రెట్టన్ వుడ్స్ వ్యవస్థ ప్రారంభం
2. భారత్ నిర్వహిత చలన రేటు స్వీకరణ
3. 1966 అవమూల్యనం
4. 1991 అవమూల్యనం
A. 1, 3, 4, 2
B. 1, 4, 3, 2
C. 3, 1, 4, 2
D. 1, 3, 2, 4
Answer & explanation
Correct: A — 1, 3, 4, 2
బ్రెట్టన్ వుడ్స్ (1944) → 1966 అవమూల్యనం → 1991 అవమూల్యనం → నిర్వహిత చలన రేటు (1993). సరైన క్రమం 1, 3, 4, 2. ఈ క్రమం స్థిర రేటు వ్యవస్థల నుండి 1993 నాటి మార్కెట్ ఆధారిత నిర్వహిత చలన రేటుకు మారిన పరిణామాన్ని చూపుతుంది; మధ్యలో రెండు అవమూల్యనాలు జరిగాయి.