ద్వితీయ రంగం – పరిశ్రమలు, తయారీ, నిర్మాణం (Secondary Sector)
Free practice MCQs with answers and explanations for ద్వితీయ రంగం – పరిశ్రమలు, తయారీ, నిర్మాణం (Secondary Sector) in భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచీ (IIP) ఆధార సంవత్సరం ఏది?
A. 2004-05
B. 2011-12
C. 1993-94
D. 2017-18
Answer & explanation
Correct: B — 2011-12
నోట్స్ ప్రకారం IIP ఆధార సంవత్సరం 2011-12, దీన్ని NSO విడుదల చేస్తుంది. ఈ సూచీ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి పెరుగుదల/తగ్గుదలను కొలుస్తుంది. ఇదే సూచీలో ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు ఉంటుంది; పాత ఆధార సంవత్సరాలు (2004-05 వంటివి) ఇప్పుడు వాడటం లేదు.
మేక్ ఇన్ ఇండియా కార్యక్రమం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
A. 2020
B. 1991
C. 2014
D. 2008
Answer & explanation
Correct: C — 2014
మేక్ ఇన్ ఇండియా 2014లో ప్రారంభమైంది. 2020లో ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహకం (PLI) పథకం వచ్చింది. ఈ రెండూ ద్వితీయ (తయారీ) రంగాన్ని ప్రోత్సహించే ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు.
ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమల్లో (Eight Core Industries) ఉండనిది ఏది?
A. బొగ్గు
B. సిమెంట్
C. విద్యుత్
D. వస్త్రాలు
Answer & explanation
Correct: D — వస్త్రాలు
ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలు: బొగ్గు, ముడి చమురు, సహజ వాయువు, రిఫైనరీ ఉత్పత్తులు, ఎరువులు, ఉక్కు, సిమెంట్, విద్యుత్. వస్త్రాలు ఈ జాబితాలో లేవు. ఈ ఎనిమిదీ మౌలిక, ఇన్పుట్ పరిశ్రమలు కావడం వల్ల వాటికి IIP లో ఎక్కువ బరువు ఉంటుంది; వస్త్రాలు, తోలు వంటివి శ్రమ ఆధారిత పరిశ్రమలు కానీ ఈ జాబితాలో లేవు.
భారత జాతీయ ఖాతాల్లో "పరిశ్రమ (Industry)" భాగంలో లేనిది ఏది?
A. వ్యాపారం మరియు హోటళ్లు
B. గనుల తవ్వకం
C. తయారీ
D. నిర్మాణం
Answer & explanation
Correct: A — వ్యాపారం మరియు హోటళ్లు
జాతీయ ఖాతాల్లో పరిశ్రమ = గనులు + తయారీ + విద్యుత్/గ్యాస్/నీరు + నిర్మాణం. వ్యాపారం, హోటళ్లు సేవా రంగానికి చెందుతాయి. అందువల్ల పరీక్షలో గనులు, తయారీ, విద్యుత్, నిర్మాణం కలిపి పరిశ్రమ అని, వ్యాపారం-హోటళ్లు-రవాణా సేవ అని గుర్తుంచుకోవాలి; ఈ విభజన GVA లెక్కింపులో కీలకం.
IIP లో ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు ఉన్న బరువు (Weight) సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 10%
B. సుమారు 80%
C. సుమారు 40%
D. సుమారు 5%
Answer & explanation
Correct: C — సుమారు 40%
ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు IIP లో సుమారు 40% బరువు ఉంది. అవి బొగ్గు, ముడి చమురు, సహజ వాయువు, రిఫైనరీ ఉత్పత్తులు, ఎరువులు, ఉక్కు, సిమెంట్, విద్యుత్. ఈ బరువు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల కీలక పరిశ్రమల ఉత్పత్తి మొత్తం పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచీ గమనాన్ని బలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
భారత GVAలో పరిశ్రమల వాటా సుమారు ఎంత (ఆర్థిక సర్వే 2023-24 ఆధారంగా)?
A. సుమారు 18%
B. సుమారు 55%
C. సుమారు 46%
D. సుమారు 27–28%
Answer & explanation
Correct: D — సుమారు 27–28%
పరిశ్రమల వాటా సుమారు 27–28% (నోట్స్లో సాధారణంగా 25–28% మధ్య). అందులో తయారీ వాటా దాదాపు 14–17% మధ్య ఉంటుంది. పరిశ్రమల వాటా సుమారు నాలుగో వంతు కాగా, వ్యవసాయ వాటా (~18%) కంటే ఎక్కువ, సేవల వాటా (~55%) కంటే తక్కువ; ఈ క్రమం గుర్తుంచుకోవాలి.
సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమల (MSMEs) వర్గీకరణ MSMED చట్టం 2006 కింద జరుగుతుంది. MSMEలు వ్యవసాయం తర్వాత అత్యధిక ఉపాధి ఇచ్చే వాటిలో ఒకటి. MSMEలు ఎగుమతులు, ఉపాధి రెండింటిలోనూ ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి; అందుకే రాష్ట్ర, కేంద్ర పారిశ్రామిక విధానాలు వీటికి ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలు ఇస్తాయి.
A. ఆధార సంవత్సరం 2011-12; NSO విడుదల చేస్తుంది; ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు
B. ఆధార సంవత్సరం 2004-05; RBI విడుదల చేస్తుంది
C. ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమల్లో వస్త్రాలు ఉన్నాయి
D. ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 4% బరువు
Answer & explanation
Correct: A — ఆధార సంవత్సరం 2011-12; NSO విడుదల చేస్తుంది; ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు
IIP ఆధార సంవత్సరం 2011-12, NSO విడుదల చేస్తుంది; ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు. ఇతర ఎంపికలు సంస్థ, ఆధార సంవత్సరం, జాబితా లేదా బరువులో తప్పు.
కింది పరిశ్రమ-భాగాలను జతపరచండి.
A. గనులు
B. తయారీ
C. నిర్మాణం
D. విద్యుత్, గ్యాస్, నీరు
1. ప్రజోపయోగ సేవలు
2. ఉపాధిలో పరిశ్రమల్లో ముందున్నది
3. పరిశ్రమల్లో అతిపెద్ద భాగం
4. జాతీయ ఖాతాల్లో "పరిశ్రమ"లో చూపే సహజ వనరుల తవ్వకం
A. A-3, B-4, C-1, D-2
B. A-4, B-3, C-2, D-1
C. A-4, B-2, C-3, D-1
D. A-1, B-3, C-2, D-4
Answer & explanation
Correct: B — A-4, B-3, C-2, D-1
గనులు – సహజ వనరుల తవ్వకం, జాతీయ ఖాతాల్లో పరిశ్రమలో (4); తయారీ – అతిపెద్ద భాగం (3); నిర్మాణం – ఉపాధిలో ముందుంది (2); విద్యుత్-గ్యాస్-నీరు – ప్రజోపయోగ సేవలు (1).
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. PLI పథకం 2020లో వచ్చింది.
2. మేక్ ఇన్ ఇండియా 2014లో ప్రారంభమైంది.
3. IIP ని RBI విడుదల చేస్తుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
PLI (2020), మేక్ ఇన్ ఇండియా (2014) సరైనవి. IIP ని NSO విడుదల చేస్తుంది, RBI కాదు; కాబట్టి 3 తప్పు. ఈ రెండు కార్యక్రమాలు తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహించేవి; గణాంక సూచీలను విడుదల చేసే సంస్థ NSO (గణాంకాలు & కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో) అని గుర్తుంచుకోండి.