సంఘటిత & అసంఘటిత రంగాలు (Organised and Unorganised Sector)
Free practice MCQs with answers and explanations for సంఘటిత & అసంఘటిత రంగాలు (Organised and Unorganised Sector) in భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత కార్మికుల్లో సుమారు ఎంత శాతం మంది అసంఘటిత రంగంలో ఉన్నారు?
A. దాదాపు 90%
B. దాదాపు 10%
C. దాదాపు 50%
D. దాదాపు 30%
Answer & explanation
Correct: A — దాదాపు 90%
వివిధ అధికారిక అధ్యయనాల ప్రకారం భారత కార్మికుల్లో దాదాపు 90% మంది అసంఘటిత / అనధికారిక రంగంలో పనిచేస్తున్నారు. అందువల్ల వారికి ఉద్యోగ భద్రత, సామాజిక భద్రత తక్కువ.
అసంఘటిత కార్మికుల జాతీయ డేటాబేస్ కోసం 2021లో ప్రారంభించిన పోర్టల్ ఏది?
A. UDYAM
B. ఇ-శ్రమ్ (e-Shram)
C. GeM
D. ఆధార్
Answer & explanation
Correct: B — ఇ-శ్రమ్ (e-Shram)
ఇ-శ్రమ్ పోర్టల్ 2021లో అసంఘటిత కార్మికుల జాతీయ డేటాబేస్ కోసం ప్రారంభమైంది. PM-SYM (2019) అసంఘటిత కార్మికులకు పింఛను పథకం. ఈ డేటాబేస్ అసంఘటిత కార్మికులను గుర్తించి, వారికి సామాజిక భద్రత పథకాలు చేరేలా చేయడానికి ఉద్దేశించింది; భారత కార్మికుల్లో దాదాపు 90% మంది ఈ రంగంలోనే ఉన్నారు.
అసంఘటిత రంగ సంస్థల జాతీయ కమిషన్ (NCEUS) ఎవరి అధ్యక్షతన, ఎప్పుడు ఏర్పడింది?
A. అమర్త్య సేన్, 2008
B. సి. రంగరాజన్, 2021
C. మన్మోహన్ సింగ్, 1991
D. అర్జున్ సేన్గుప్తా, 2004
Answer & explanation
Correct: D — అర్జున్ సేన్గుప్తా, 2004
NCEUS 2004లో అర్జున్ సేన్గుప్తా అధ్యక్షతన ఏర్పడింది. అసంఘటిత కార్మికుల సామాజిక భద్రతా చట్టం 2008లో, e-Shram 2021లో, PM-SYM 2019లో వచ్చాయి. అసంఘటిత రంగ సమస్యలపై వచ్చిన ఈ కమిషన్ సిఫారసులే 2008 చట్టానికి నేపథ్యంగా ఉన్నాయి; ఈ నాలుగు తేదీల వరుస తరచూ అడుగుతారు.
అసంఘటిత కార్మికుల సామాజిక భద్రతా చట్టం ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది?
A. 2008
B. 2004
C. 2019
D. 2021
Answer & explanation
Correct: A — 2008
అసంఘటిత కార్మికుల సామాజిక భద్రతా చట్టం 2008లో వచ్చింది. NCEUS 2004లో ఏర్పడింది; PM-SYM 2019లో; e-Shram 2021లో. ఈ చట్టం అసంఘటిత కార్మికులకు సామాజిక భద్రత పథకాలు రూపొందించడానికి చట్టపరమైన ఆధారం; తేదీల క్రమం: 2004 (NCEUS) → 2008 (చట్టం).
ప్రధాన మంత్రి శ్రమ్ యోగి మాన్-ధన్ (PM-SYM) పథకం ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది, ఉద్దేశం ఏమిటి?
A. 2021; అసంఘటిత కార్మికుల డేటాబేస్
B. 2019; అసంఘటిత కార్మికులకు పింఛను
C. 2008; సామాజిక భద్రతా చట్టం
D. 2004; కమిషన్
Answer & explanation
Correct: B — 2019; అసంఘటిత కార్మికులకు పింఛను
PM-SYM 2019లో అసంఘటిత కార్మికులకు పింఛను పథకంగా వచ్చింది. 2021లో వచ్చినది e-Shram పోర్టల్ (డేటాబేస్). వీటిని గందరగోళపరచకూడదు. PM-SYM పథకం అసంఘటిత కార్మికులు వృద్ధాప్యంలో నెలసరి పింఛను పొందేలా రూపొందించినది; సామాజిక భద్రత పథకాల కాలక్రమంలో ఇది 2008 చట్టం తర్వాత వచ్చింది.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. సంఘటిత రంగంలో PF, పింఛను, వైద్య సౌకర్యాలు ఉంటాయి.
2. అసంఘటిత రంగంలో ఉద్యోగ భద్రత ఉండదు.
3. వ్యవసాయ కూలీలు సంఘటిత రంగానికి ఉదాహరణ.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
సంఘటిత రంగంలో క్రమమైన జీతం, PF, పింఛను, వైద్య సౌకర్యాలు ఉంటాయి; అసంఘటిత రంగంలో ఉద్యోగ భద్రత, సామాజిక భద్రత ఉండవు. వ్యవసాయ కూలీలు అసంఘటిత రంగానికి ఉదాహరణ; కాబట్టి 3 తప్పు.
కింది వాటిని సంవత్సరాలతో జతపరచండి.
A. NCEUS
B. అసంఘటిత కార్మికుల సామాజిక భద్రతా చట్టం
C. PM-SYM
D. e-Shram
1. 2021
2. 2019
3. 2008
4. 2004
A. A-3, B-4, C-2, D-1
B. A-4, B-3, C-2, D-1
C. A-4, B-3, C-1, D-2
D. A-2, B-3, C-4, D-1
Answer & explanation
Correct: B — A-4, B-3, C-2, D-1
NCEUS – 2004; సామాజిక భద్రతా చట్టం – 2008; PM-SYM – 2019; e-Shram – 2021. కాబట్టి A-4, B-3, C-2, D-1 సరైన జత. ఈ నాలుగూ అసంఘటిత రంగం సంస్కరణ క్రమంలో ముఖ్య ఘట్టాలు: కమిషన్ → చట్టం → పింఛను పథకం → డేటాబేస్ పోర్టల్ అనే వరుసలో వచ్చాయి.
కింది వాటిలో అసంఘటిత రంగాన్ని క్రమంగా సంఘటితంగా మార్చే (Formalisation) ప్రయత్నానికి సంబంధించనిది ఏది?
A. GST
B. డిజిటల్ చెల్లింపులు
C. అసంఘటిత కార్మికులపై అదనపు పన్నులు
D. EPFO నమోదులు
Answer & explanation
Correct: C — అసంఘటిత కార్మికులపై అదనపు పన్నులు
GST, డిజిటల్ చెల్లింపులు, EPFO నమోదులు పెరగడం ద్వారా అసంఘటిత రంగాన్ని సంఘటితంగా మార్చే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. "అదనపు పన్నులు" నోట్స్లో ఫార్మలైజేషన్ సాధనంగా లేవు.