ప్రభుత్వ రంగం & ప్రైవేటు రంగం (Public Sector and Private Sector)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రభుత్వ రంగం & ప్రైవేటు రంగం (Public Sector and Private Sector) in భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారతదేశం ఏ రకమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ?
A. పూర్తిగా పెట్టుబడిదారీ
B. పూర్తిగా సామ్యవాద
C. మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ
D. సాంప్రదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థ
Answer & explanation
Correct: C — మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారత్ మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ; ప్రభుత్వ రంగం, ప్రైవేటు రంగం రెండూ కలిసి పనిచేస్తాయి. ప్రభుత్వ రంగం ప్రజా సంక్షేమం, ప్రైవేటు రంగం ప్రధానంగా లాభం లక్ష్యాలుగా పనిచేస్తాయి.
భారత్లో 1969లో జాతీయీకరించిన పెద్ద బ్యాంకుల సంఖ్య ఎంత?
A. 6
B. 20
C. 4
D. 14
Answer & explanation
Correct: D — 14
1969లో 14 పెద్ద బ్యాంకులను జాతీయీకరించారు; 1980లో మరో 6 బ్యాంకులను జాతీయీకరించారు. అంటే మొత్తం 20 బ్యాంకులు రెండు దశల్లో జాతీయీకరించబడ్డాయి. జాతీయీకరణ ద్వారా ప్రభుత్వం బ్యాంకింగ్ను గ్రామీణ, పేద వర్గాలకు చేరువ చేయాలని ప్రయత్నించింది; ఇది ప్రభుత్వ రంగం విస్తరణ దశలో ముఖ్య ఘట్టం.
నవరత్న, మహారత్న హోదాలు ఏ సంవత్సరాల్లో ప్రవేశపెట్టారు?
A. నవరత్న – 2009; మహారత్న – 1997
B. నవరత్న – 1956; మహారత్న – 1991
C. నవరత్న – 1997; మహారత్న – 2009
D. నవరత్న – 2014; మహారత్న – 2020
Answer & explanation
Correct: C — నవరత్న – 1997; మహారత్న – 2009
నవరత్న హోదా 1997లో, మహారత్న హోదా 2009లో ప్రవేశపెట్టారు. మహారత్నకు అత్యధిక స్వయంప్రతిపత్తి ఉంటుంది. మినీరత్న కేటగిరీ I, II కూడా ఉన్నాయి. ఈ హోదాలు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు ఆర్థిక నిర్ణయాల్లో ఎక్కువ స్వేచ్ఛ ఇస్తాయి; నవరత్న (1997) మొదట రాగా మహారత్న (2009) తర్వాత వచ్చి ఉన్నత స్థాయి హోదా అయింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ (CPSE) గా పరిగణించడానికి ప్రభుత్వ వాటా కనీసం ఎంత ఉండాలి?
A. 26%
B. 10%
C. 100% మాత్రమే
D. 51% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ
Answer & explanation
Correct: D — 51% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ
CPSEs అంటే ప్రభుత్వ వాటా 51% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉన్న కంపెనీలు. ఉదాహరణలు: భారతీయ రైల్వేలు, SBI, LIC, ONGC, NTPC, BHEL. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల లక్ష్యం ప్రజా సంక్షేమం కాగా ప్రైవేటు రంగం ప్రధాన లక్ష్యం లాభం; 51% నిబంధన యాజమాన్య నియంత్రణను సూచిస్తుంది.
A. భారీ, మౌలిక పరిశ్రమల్లో ప్రభుత్వ రంగానికి ప్రధాన స్థానం ఇచ్చింది
B. అన్ని పరిశ్రమలను ప్రైవేటుకు అప్పగించింది
C. విదేశీ పెట్టుబడులను ఆహ్వానించింది
D. ప్రభుత్వ రంగాన్ని రద్దు చేసింది
Answer & explanation
Correct: A — భారీ, మౌలిక పరిశ్రమల్లో ప్రభుత్వ రంగానికి ప్రధాన స్థానం ఇచ్చింది
1956 తీర్మానం భారీ, మౌలిక పరిశ్రమల్లో ప్రభుత్వ రంగానికి ప్రధాన స్థానం ఇచ్చింది; దీన్ని ఆర్థిక వ్యవస్థ "కమాండింగ్ హైట్స్" అన్నారు. 1991 విధానం తర్వాత ప్రభుత్వ రంగానికి కేటాయించిన పరిశ్రమల సంఖ్య తగ్గింది.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. నవరత్న హోదా 1997లో వచ్చింది.
2. మహారత్న హోదా 2009లో వచ్చింది.
3. మహారత్నకు అత్యధిక స్వయంప్రతిపత్తి ఉంటుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మరియు 3
నవరత్న (1997), మహారత్న (2009) సరైనవి; మహారత్న హోదాకు అత్యధిక స్వయంప్రతిపత్తి ఉంటుంది కాబట్టి మూడూ సరైనవే. మినీరత్న కేటగిరీ I, II కూడా ఉన్నాయి. ఈ హోదాలతో పాటు మినీరత్న (కేటగిరీ I, II) కూడా ఉన్నాయి; హోదా పెరిగే కొద్దీ సంస్థకు పెట్టుబడి నిర్ణయాల్లో స్వయంప్రతిపత్తి పెరుగుతుంది.
కింది ఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి.
1. పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం
2. 14 బ్యాంకుల జాతీయీకరణ
3. 6 బ్యాంకుల జాతీయీకరణ
4. నవరత్న హోదా ప్రవేశం
A. 1, 2, 3, 4
B. 2, 1, 3, 4
C. 1, 3, 2, 4
D. 1, 2, 4, 3
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2, 3, 4
పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం (1956) → 14 బ్యాంకుల జాతీయీకరణ (1969) → 6 బ్యాంకుల జాతీయీకరణ (1980) → నవరత్న (1997). కాబట్టి క్రమం 1, 2, 3, 4. ఈ క్రమం భారత ప్రభుత్వ రంగం పాత్ర పెరిగి (1956, 1969, 1980), తర్వాత సంస్థలకు స్వయంప్రతిపత్తి ఇచ్చే దిశగా (1997, 2009) మారిన చరిత్రను చూపుతుంది.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. PPP లో ప్రభుత్వం, ప్రైవేటు సంస్థ కలిసి పెట్టుబడి పెడతాయి.
2. హైదరాబాద్ రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం PPP కి ఉదాహరణ.
3. 1991 నూతన పారిశ్రామిక విధానం ప్రభుత్వ రంగానికి కేటాయించిన పరిశ్రమల సంఖ్యను పెంచింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
PPP నిర్వచనం, హైదరాబాద్ విమానాశ్రయ ఉదాహరణ సరైనవి. 1991 విధానం ప్రభుత్వ రంగానికి కేటాయించిన పరిశ్రమల సంఖ్యను తగ్గించి ప్రైవేటుకు ఎక్కువ అవకాశం ఇచ్చింది; కాబట్టి 3 తప్పు.