భౌతిక జీవన నాణ్యత సూచీ (PQLI) & అమర్త్య సేన్ సామర్థ్య విధానం
Free practice MCQs with answers and explanations for భౌతిక జీవన నాణ్యత సూచీ (PQLI) & అమర్త్య సేన్ సామర్థ్య విధానం in ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భౌతిక జీవన నాణ్యత సూచీ (PQLI) ను రూపొందించినది ఎవరు?
A. మహబూబ్ ఉల్ హక్ (1990)
B. మోరిస్ డేవిడ్ మోరిస్ (1979)
C. అమర్త్య సేన్ (1998)
D. జె.ఎం. కీన్స్ (1936)
Answer & explanation
Correct: B — మోరిస్ డేవిడ్ మోరిస్ (1979)
PQLIని 1979లో మోరిస్ డేవిడ్ మోరిస్ రూపొందించారు; ఇది HDI కంటే ముందు వచ్చిన సూచీ. HDIని 1990లో మహబూబ్ ఉల్ హక్, అమర్త్య సేన్ కలిసి రూపొందించారు; కీన్స్ స్థూల అర్థశాస్త్ర పితామహుడు.
అమర్త్య సేన్ ఆర్థిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని ఏ సంవత్సరంలో గెలుచుకున్నారు?
A. 1969
B. 1990
C. 1998
D. 2010
Answer & explanation
Correct: C — 1998
అమర్త్య సేన్ సంక్షేమ ఆర్థిక శాస్త్రంలో చేసిన కృషికి 1998లో నోబెల్ పొందారు, 1999లో భారతరత్న వచ్చింది. 1969లో మొదటి ఆర్థిక నోబెల్ బహుమతులు ఇచ్చారు, 1990లో మొదటి మానవాభివృద్ధి నివేదిక వచ్చింది.
PQLI మూడు సూచికలు: ఒక సంవత్సరం వయసు వద్ద ఆయుర్దాయం, శిశు మరణాల రేటు, ప్రాథమిక అక్షరాస్యత. ఆదాయాన్ని అసలు లెక్కలోకి తీసుకోకపోవడం దీని పరిమితి; HDI ఆదాయాన్ని కూడా కలిపింది.
అమర్త్య సేన్ రాసిన "Development as Freedom" ఏ సంవత్సరంలో ప్రచురితమైంది?
A. 1981
B. 1999
C. 1987
D. 1998
Answer & explanation
Correct: B — 1999
"Development as Freedom" 1999లో వచ్చింది; అభివృద్ధి అంటే ప్రజల స్వేచ్ఛలు, సామర్థ్యాలు పెరగడమని ఇందులో చెప్పారు. "Poverty and Famines" 1981లో, బ్రంట్‌లాండ్ నివేదిక 1987లో వచ్చాయి; 1998 ఆయన నోబెల్ సంవత్సరం.
అమర్త్య సేన్ "Poverty and Famines" ప్రకారం కరవులకు ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
A. ప్రజలకు ఆహారం కొనే శక్తి (Entitlement) లేకపోవడం
B. ఆహార ఉత్పత్తి పూర్తిగా ఆగిపోవడం
C. జనాభా తగ్గుదల
D. విదేశీ వాణిజ్యం
Answer & explanation
Correct: A — ప్రజలకు ఆహారం కొనే శక్తి (Entitlement) లేకపోవడం
సేన్ ప్రకారం కరవులకు కారణం ఆహారం కొరత కంటే ప్రజలకు కొనే శక్తి (Entitlement) లేకపోవడం. అంటే ఆహారం ఉన్నా ఆదాయం లేనివారికి అందదు; అందుకే ఆదాయం, హక్కులు ముఖ్యం.
కింది వాటిలో PQLI గురించి సరైన వాక్యాలు ఏవి? 1. 1979లో మోరిస్ డి. మోరిస్ రూపొందించారు. 2. విలువ 0 నుండి 100 వరకు. 3. ఆదాయాన్ని ప్రధాన సూచికగా తీసుకుంది.
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
PQLIని 1979లో మోరిస్ డి. మోరిస్ రూపొందించారు, విలువ 0–100. కానీ ఇది ఆదాయాన్ని లెక్కలోకి తీసుకోలేదు (అదే దీని పరిమితి), కాబట్టి 3 తప్పు. HDI ఆదాయాన్ని కలిపింది.
Correct: D — స్థూల జాతీయ సంతోషం (Gross National Happiness)
భూటాన్ స్థూల జాతీయ సంతోషం (GNH) విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది. ప్రపంచ సంతోష నివేదికను UN SDSN ప్రచురిస్తుంది. PQLI, MPI, GII వేర్వేరు సూచీలు. పరీక్షల్లో "GNH – భూటాన్" జతను తరచూ అడుగుతారు; PQLI మోరిస్ రూపొందించగా, MPI ని UNDP–OPHI ప్రారంభించాయి.