ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI) · Practice MCQs

Correct: B — పరిమాణాత్మక (Quantitative) భావన

ఆర్థిక వృద్ధి అంటే వాస్తవ GDP లేదా తలసరి ఆదాయం కాలక్రమేణా పెరగడం; దీన్ని సంఖ్యల్లో కొలవవచ్చు కాబట్టి ఇది పరిమాణాత్మక భావన. గుణాత్మకంగా జీవన ప్రమాణాల మెరుగుదలను చూపేది ఆర్థిక అభివృద్ధి.

Correct: D — మానవాభివృద్ధి సూచీ (HDI)

HDI, PQLI, MPI వంటి సూచీలు ఆర్థిక అభివృద్ధిని (ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణాలు) కొలుస్తాయి. GDP వృద్ధి రేటు కేవలం ఆర్థిక వృద్ధికి కొలమానం; సెన్సెక్స్ స్టాక్ మార్కెట్ సూచీ, వాణిజ్య లోటు విదేశీ వాణిజ్యానికి సంబంధించినది.

Correct: B — బ్రంట్‌లాండ్ నివేదిక – "Our Common Future" (1987)

భవిష్యత్ తరాల అవసరాలకు భంగం కలగకుండా ప్రస్తుత తరం అవసరాలు తీర్చుకోవడమే సుస్థిర అభివృద్ధి అని బ్రంట్‌లాండ్ నివేదిక "Our Common Future" (1987) నిర్వచించింది. మానవాభివృద్ధి నివేదిక 1990లో HDIని పరిచయం చేసింది.

Correct: B — మోరిస్ డేవిడ్ మోరిస్ (1979)

PQLIని 1979లో మోరిస్ డేవిడ్ మోరిస్ రూపొందించారు; ఇది HDI కంటే ముందు వచ్చిన సూచీ. HDIని 1990లో మహబూబ్ ఉల్ హక్, అమర్త్య సేన్ కలిసి రూపొందించారు; కీన్స్ స్థూల అర్థశాస్త్ర పితామహుడు.

Correct: C — 1998

అమర్త్య సేన్ సంక్షేమ ఆర్థిక శాస్త్రంలో చేసిన కృషికి 1998లో నోబెల్ పొందారు, 1999లో భారతరత్న వచ్చింది. 1969లో మొదటి ఆర్థిక నోబెల్ బహుమతులు ఇచ్చారు, 1990లో మొదటి మానవాభివృద్ధి నివేదిక వచ్చింది.

Correct: D — ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం (UNDP)

HDIని UNDP తన మానవాభివృద్ధి నివేదిక (HDR) ద్వారా ప్రచురిస్తుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు, IMF వేరే నివేదికలు ఇస్తాయి; WEF ప్రపంచ లింగ అంతర నివేదికను ప్రచురిస్తుంది, HDIని కాదు.

Correct: C — 1990

మొదటి మానవాభివృద్ధి నివేదిక 1990లో విడుదలైంది; అప్పటి నుండి UNDP ప్రతి సంవత్సరం HDRను ప్రచురిస్తోంది. 1995లో GDI వచ్చింది, 2000లో సహస్రాబ్ది లక్ష్యాలు ఆమోదం పొందాయి.

Correct: B — మహబూబ్ ఉల్ హక్

మహబూబ్ ఉల్ హక్ పాకిస్తాన్ ఆర్థికవేత్త; ఆయనను HDI పితామహుడు అంటారు. అమర్త్య సేన్ భారతీయుడు, సామర్థ్య విధానం ద్వారా సైద్ధాంతిక పునాది వేశారు. మోరిస్ PQLI రూపకర్త.

Correct: D — పుట్టుక వద్ద ఆయుర్దాయం

HDIలో ఆరోగ్య కొలమానానికి సూచిక పుట్టుక వద్ద ఆయుర్దాయం (Life Expectancy at Birth). శిశు మరణాల రేటు PQLIలో ఉంది; తలసరి GNI జీవన ప్రమాణ సూచిక. శిశు మరణాల రేటు PQLI సూచిక కాగా, HDIలో ఆరోగ్యానికి ఆయుర్దాయమే ఏకైక సూచిక.

Correct: D — 0 నుండి 1 వరకు

HDI విలువ 0 నుండి 1 మధ్య ఉంటుంది; 1కి దగ్గరగా ఉంటే మానవాభివృద్ధి ఎక్కువ. 0–100 పరిధి PQLIకి ఉంటుంది. 1కి దగ్గరగా ఉంటే అభివృద్ధి ఎక్కువ, 0కి దగ్గరగా ఉంటే తక్కువ. 0–100 పరిధిలో ఉండేది PQLI, HDI కాదు; కాబట్టి ఆ ఎంపికలు తప్పు.