బహుముఖ పేదరిక సూచీ (Multidimensional Poverty Index – MPI)
Free practice MCQs with answers and explanations for బహుముఖ పేదరిక సూచీ (Multidimensional Poverty Index – MPI) in ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
బహుముఖ పేదరిక సూచీ (MPI) ని 2010లో ప్రారంభించిన సంస్థలు ఏవి?
A. ప్రపంచ బ్యాంకు మరియు IMF
B. UNDP మరియు OPHI (ఆక్స్‌ఫర్డ్)
C. WTO మరియు UNCTAD
D. నీతి ఆయోగ్ మరియు RBI
Answer & explanation
Correct: B — UNDP మరియు OPHI (ఆక్స్‌ఫర్డ్)
MPIని 2010లో UNDP, ఆక్స్‌ఫర్డ్ పేదరిక & మానవాభివృద్ధి కార్యక్రమం (OPHI) కలిసి ప్రారంభించాయి; ఇది మానవ పేదరిక సూచీ (HPI) స్థానంలో వచ్చింది. నీతి ఆయోగ్ భారత జాతీయ MPIని తయారుచేస్తుంది.
గ్లోబల్ MPI ప్రకారం ఒక వ్యక్తిని "బహుముఖ పేద"గా ఎప్పుడు గుర్తిస్తారు?
A. భారిత సూచికల్లో మూడో వంతు లేదా అంతకంటే ఎక్కువలో లోటు ఉంటే
B. ఏదైనా ఒక్క సూచికలో లోటు ఉంటే
C. అన్ని సూచికల్లో లోటు ఉంటేనే
D. సగం కంటే ఎక్కువ సూచికల్లో లోటు ఉంటేనే
Answer & explanation
Correct: A — భారిత సూచికల్లో మూడో వంతు లేదా అంతకంటే ఎక్కువలో లోటు ఉంటే
మొత్తం భారిత సూచికల్లో 1/3 లేదా అంతకంటే ఎక్కువలో లోటు ఉన్న వ్యక్తిని బహుముఖ పేదగా గుర్తిస్తారు. ఒక్క లోటు చాలదు, అన్నింటిలో ఉండాల్సిన అవసరమూ లేదు. ఒక్క సూచికలో లోటు ఉన్నంత మాత్రాన పేదగా గుర్తించరు; మొత్తం భారిత సూచికల్లో మూడో వంతు పరిమితి దాటాలి.
భారత జాతీయ MPIలో గ్లోబల్ 10 సూచికలకు అదనంగా చేర్చిన రెండు సూచికలు ఏవి?
A. తల్లి ఆరోగ్యం, మొబైల్ ఫోన్
B. బ్యాంకు ఖాతా, ఇంటర్నెట్
C. ఆస్తి పన్ను, బ్యాంకు ఖాతా
D. తల్లి ఆరోగ్యం, బ్యాంకు ఖాతా
Answer & explanation
Correct: D — తల్లి ఆరోగ్యం, బ్యాంకు ఖాతా
నీతి ఆయోగ్ జాతీయ MPI గ్లోబల్ 10 సూచికలకు తల్లి ఆరోగ్యం (Maternal Health), బ్యాంకు ఖాతా అనే రెండు అదనపు సూచికలను కలిపి మొత్తం 12 సూచికలను వాడుతుంది; NFHS గణాంకాల ఆధారంగా తయారవుతుంది.
బహుముఖ పేదరిక సూచీకి సంబంధించి సరైన వాక్యాలు ఏవి? 1. 2010లో UNDP, OPHI ప్రారంభించాయి. 2. ఇది మానవ పేదరిక సూచీ (HPI) స్థానంలో వచ్చింది. 3. గ్లోబల్ MPIలో 12 సూచికలు ఉన్నాయి.
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. గ్లోబల్ MPIలో 10 సూచికలే; 12 సూచికలు భారత జాతీయ MPI (నీతి ఆయోగ్)లో ఉంటాయి. కాబట్టి 3 తప్పు. గ్లోబల్ MPIలో 10 సూచికలు, జాతీయ MPIలో తల్లి ఆరోగ్యం, బ్యాంకు ఖాతా కలిపి 12 సూచికలు ఉంటాయి; ఈ తేడా పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.
కింది వాటిలో గ్లోబల్ MPIలో "విద్య" కొలమానం కింద ఉండే సూచికలు ఏవి?
A. పోషకాహారం, శిశు మరణాలు
B. వంట ఇంధనం, పారిశుద్ధ్యం
C. పాఠశాల సంవత్సరాలు, పాఠశాల హాజరు
D. తాగునీరు, విద్యుత్
Answer & explanation
Correct: C — పాఠశాల సంవత్సరాలు, పాఠశాల హాజరు
విద్య కొలమానంలో పాఠశాల సంవత్సరాలు, పాఠశాల హాజరు ఉంటాయి. పోషకాహారం, శిశు మరణాలు ఆరోగ్య కొలమానంలో; వంట ఇంధనం, పారిశుద్ధ్యం, తాగునీరు, విద్యుత్ జీవన ప్రమాణ కొలమానంలో ఉంటాయి.
NITI Aayog చర్చా పత్రం (జనవరి 2024) ప్రకారం 2013-14 నుండి 2022-23 మధ్య బహుముఖ పేదరికం నుండి బయటపడినవారి సంఖ్య సుమారు ఎంత?
A. 5.5 కోట్లు
B. 24.82 కోట్లు
C. 10.28 కోట్లు
D. 50 కోట్లు
Answer & explanation
Correct: B — 24.82 కోట్లు
ఈ పత్రం ప్రకారం సుమారు 24.82 కోట్ల మంది బహుముఖ పేదరికం నుండి బయటపడ్డారు; శాతం 29.17% నుండి 11.28%కి తగ్గింది; ఎక్కువ మంది బయటపడిన రాష్ట్రం ఉత్తరప్రదేశ్. ఇతర సంఖ్యలు సరైనవి కావు.