మానవాభివృద్ధి నివేదికలో భారత్ స్థానం (India in HDR)
Free practice MCQs with answers and explanations for మానవాభివృద్ధి నివేదికలో భారత్ స్థానం (India in HDR) in ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
UNDP HDI వర్గీకరణలో భారత్ ఏ వర్గంలో ఉంది?
A. చాలా అధిక మానవాభివృద్ధి (Very High)
B. అధిక మానవాభివృద్ధి (High)
C. మధ్యస్థ మానవాభివృద్ధి (Medium)
D. తక్కువ మానవాభివృద్ధి (Low)
Answer & explanation
Correct: C — మధ్యస్థ మానవాభివృద్ధి (Medium)
భారత్ మొదటి నుండి మధ్యస్థ మానవాభివృద్ధి వర్గంలోనే ఉంది; HDR 2025లో విలువ 0.685. అధిక మానవాభివృద్ధి కావాలంటే 0.700 కంటే ఎక్కువ విలువ ఉండాలి. రాష్ట్రాల వారీగా కేరళ ముందు, బిహార్ వెనుక ఉండటం మనదేశంలోని అసమానతలను చూపిస్తుంది.
మానవాభివృద్ధిలో దేశంలో ముందు వరుసలో ఉండే రాష్ట్రం ఏది?
A. బిహార్
B. కేరళ
C. ఉత్తరప్రదేశ్
D. రాజస్థాన్
Answer & explanation
Correct: B — కేరళ
కేరళ మానవాభివృద్ధిలో ముందుంటుంది; తక్కువ తలసరి ఆదాయం ఉన్నా విద్య, ఆరోగ్యంపై పెట్టుబడి ద్వారా అధిక మానవాభివృద్ధి సాధించింది (కేరళ మోడల్). బిహార్, ఉత్తరప్రదేశ్ కింది వరుసలో ఉంటాయి.
మానవాభివృద్ధి నివేదిక 2025 ప్రకారం భారత్ ర్యాంకు మరియు HDI విలువ ఎంత?
A. 134వ స్థానం, 0.644
B. 120వ స్థానం, 0.700
C. 130వ స్థానం (193 దేశాల్లో), 0.685
D. 150వ స్థానం, 0.600
Answer & explanation
Correct: C — 130వ స్థానం (193 దేశాల్లో), 0.685
HDR 2025 (2023 గణాంకాలు)లో భారత్ 193 దేశాల్లో 130వ స్థానం, HDI 0.685 – మధ్యస్థ వర్గం. 134వ స్థానం, 0.644 అంతకుముందు నివేదిక (HDR 2023-24) విలువలు. HDR 2025 థీమ్ కృత్రిమ మేధ (AI) మరియు మానవాభివృద్ధి కాగా, 1990లో భారత్ HDI సుమారు 0.43 మాత్రమే ఉండేది.
B. తక్కువ తలసరి ఆదాయం ఉన్నా విద్య, ఆరోగ్యంపై పెట్టుబడితో అధిక మానవాభివృద్ధి సాధించడం
C. విదేశీ పెట్టుబడులపై ఆధారపడటం
D. వ్యవసాయాన్ని పూర్తిగా వదిలేయడం
Answer & explanation
Correct: B — తక్కువ తలసరి ఆదాయం ఉన్నా విద్య, ఆరోగ్యంపై పెట్టుబడితో అధిక మానవాభివృద్ధి సాధించడం
కేరళ మోడల్ ఆదాయం ఒక్కటే అభివృద్ధికి కొలమానం కాదని చూపించే ఉదాహరణ: తక్కువ తలసరి ఆదాయంతోనే విద్య, ఆరోగ్య పెట్టుబడుల వల్ల అధిక మానవాభివృద్ధి వచ్చింది. ఇది ఆదాయం పెంచే పారిశ్రామికీకరణ ఆధారిత నమూనా కాదు; సామాజిక రంగాలపై పెట్టుబడి ఆధారిత నమూనా.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. HDR 2023-24లో భారత్ 134వ స్థానంలో ఉంది. 2. HDR 2025లో భారత్ HDI 0.685. 3. భారత్ "చాలా అధిక" మానవాభివృద్ధి వర్గంలో ఉంది. సరైనవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
HDR 2023-24లో భారత్ 134వ స్థానం (0.644), HDR 2025లో 130వ స్థానం (0.685) – రెండూ మధ్యస్థ వర్గంలో. కాబట్టి "చాలా అధిక" వర్గం అనే 3వ వాక్యం తప్పు. రెండు నివేదికల మధ్య భారత్ నాలుగు స్థానాలు మెరుగుపడింది (134 నుండి 130).
భారత మానవాభివృద్ధి బలహీనతలుగా నోట్స్ పేర్కొన్న అంశం ఏది?
A. అధిక ఆయుర్దాయం
B. పాఠశాల సంవత్సరాలు తగ్గడం మాత్రమే
C. 1990తో పోలిస్తే HDI తగ్గడం
D. అసమానతల వల్ల HDI గణనీయంగా తగ్గడం, మహిళల శ్రామిక భాగస్వామ్యం తక్కువ కావడం
Answer & explanation
Correct: D — అసమానతల వల్ల HDI గణనీయంగా తగ్గడం, మహిళల శ్రామిక భాగస్వామ్యం తక్కువ కావడం
భారత్ బలహీనతలు: అసమానతల వల్ల IHDIలో నష్టం, మహిళల శ్రామిక భాగస్వామ్యం, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం తక్కువ కావడం (లింగ అంతరం). 1990లో HDI సుమారు 0.43 నుండి క్రమంగా పెరిగింది, తగ్గలేదు.