HDI మూడు కొలమానాలు & లెక్కింపు (HDI Dimensions and Indicators)
Free practice MCQs with answers and explanations for HDI మూడు కొలమానాలు & లెక్కింపు (HDI Dimensions and Indicators) in ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI). Tap an option to check instantly.
HDIలో ఆరోగ్య కొలమానానికి సూచిక పుట్టుక వద్ద ఆయుర్దాయం (Life Expectancy at Birth). శిశు మరణాల రేటు PQLIలో ఉంది; తలసరి GNI జీవన ప్రమాణ సూచిక. శిశు మరణాల రేటు PQLI సూచిక కాగా, HDIలో ఆరోగ్యానికి ఆయుర్దాయమే ఏకైక సూచిక.
HDI విలువ 0 నుండి 1 మధ్య ఉంటుంది; 1కి దగ్గరగా ఉంటే మానవాభివృద్ధి ఎక్కువ. 0–100 పరిధి PQLIకి ఉంటుంది. 1కి దగ్గరగా ఉంటే అభివృద్ధి ఎక్కువ, 0కి దగ్గరగా ఉంటే తక్కువ. 0–100 పరిధిలో ఉండేది PQLI, HDI కాదు; కాబట్టి ఆ ఎంపికలు తప్పు.
HDIలో విద్య కొలమానంలో "సగటు పాఠశాల సంవత్సరాలు" ఎవరికి లెక్కిస్తారు?
A. బడికి వెళ్లే వయసు పిల్లలకు
B. 25 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్నవారికి
C. 60 ఏళ్లు పైబడినవారికి
D. 18 ఏళ్ల లోపు వారికి
Answer & explanation
Correct: B — 25 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్నవారికి
సగటు పాఠశాల సంవత్సరాలు (Mean Years) 25+ వయసున్న పెద్దలకు లెక్కిస్తారు; అంచనా పాఠశాల సంవత్సరాలు (Expected Years) బడి వయసు పిల్లలకు. రెండూ విద్య కొలమానంలో భాగం.
2010 నుండి HDI లెక్కింపులో మూడు సూచీల సగటును ఏ పద్ధతిలో తీసుకుంటున్నారు?
A. జ్యామితీయ సగటు (Geometric Mean)
B. అంకగణిత సగటు (Arithmetic Mean)
C. మధ్యగతం (Median)
D. బహుళకం (Mode)
Answer & explanation
Correct: A — జ్యామితీయ సగటు (Geometric Mean)
2010 నుండి జ్యామితీయ సగటు వాడుతున్నారు; దీనివల్ల ఒక రంగంలో బలహీనతను మరో రంగంలో బలంతో పూర్తిగా కప్పిపుచ్చలేం. అంతకుముందు అంకగణిత సగటు వాడేవారు. అంకగణిత సగటు 2010కి ముందు వాడినదని గుర్తుంచుకోండి; మధ్యగతం, బహుళకం HDI లెక్కింపులో వాడరు.
HDIలో జీవన ప్రమాణం కొలమానానికి ప్రస్తుతం వాడే సూచిక ఏది?
A. తలసరి GDP (2010కి ముందు వాడినది)
B. తలసరి బ్యాంకు డిపాజిట్లు
C. సగటు వేతనం
D. తలసరి స్థూల జాతీయాదాయం (GNI per capita) – PPP $
Answer & explanation
Correct: D — తలసరి స్థూల జాతీయాదాయం (GNI per capita) – PPP $
ప్రస్తుతం PPP డాలర్లలో తలసరి GNI వాడుతున్నారు; 2010కి ముందు తలసరి GDP వాడేవారు. కాబట్టి ప్రస్తుత సూచికను అడిగినప్పుడు GNI సరైనది. GNI అంటే దేశ ప్రజలు ఎక్కడ సంపాదించినా వారి మొత్తం ఆదాయం; PPP వల్ల వివిధ దేశాల ధరల తేడాలు సర్దుబాటవుతాయి.
HDI లెక్కింపుకు సంబంధించి సరైన వాక్యాలు ఏవి? 1. 2010 నుండి తలసరి GDP స్థానంలో తలసరి GNI వాడుతున్నారు. 2. 2010 నుండి జ్యామితీయ సగటు వాడుతున్నారు. 3. అంచనా పాఠశాల సంవత్సరాలు 25+ వయసువారికి లెక్కిస్తారు.
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
2010 నుండి తలసరి GNI (PPP), జ్యామితీయ సగటు వాడుతున్నారు. అంచనా పాఠశాల సంవత్సరాలు బడి వయసు పిల్లలకు; 25+ వయసువారికి లెక్కించేది సగటు పాఠశాల సంవత్సరాలు. కాబట్టి 3 తప్పు.
B. ఒక రంగంలో బలహీనతను మరో రంగంలో బలంతో పూర్తిగా కప్పిపుచ్చలేకపోవడం
C. లెక్కింపు సరళం కావడం
D. ఆదాయాన్ని మాత్రమే పరిగణించడం
Answer & explanation
Correct: B — ఒక రంగంలో బలహీనతను మరో రంగంలో బలంతో పూర్తిగా కప్పిపుచ్చలేకపోవడం
జ్యామితీయ సగటులో ఒక రంగం (ఉదా: విద్య) చాలా తక్కువ ఉంటే మొత్తం HDI గణనీయంగా తగ్గుతుంది; ఆదాయం ఎక్కువ ఉన్నా కప్పిపుచ్చలేం. మూడు కాళ్ల పీట ఉదాహరణ ఇదే చెబుతుంది.
కింది వాటిలో HDIలో నేరుగా ప్రతిబింబించని అంశం ఏది?
A. అసమానతలు, లింగ వివక్ష, పర్యావరణం
B. పుట్టుక వద్ద ఆయుర్దాయం
C. పాఠశాల సంవత్సరాలు
D. తలసరి GNI (PPP)
Answer & explanation
Correct: A — అసమానతలు, లింగ వివక్ష, పర్యావరణం
HDI సగటు సూచీ కాబట్టి అసమానతలు, లింగ వివక్ష, పేదరికం, పర్యావరణం, మానవ హక్కులను నేరుగా చూపదు; అందుకే IHDI, GDI, GII, MPI, PHDI వచ్చాయి. మిగతా మూడూ HDI సూచికలే.