Free practice MCQs with answers and explanations for న్యాయ & వైశేషిక దర్శనాలు (Nyaya and Vaisheshika) in భారతీయ దర్శనాలు (Schools of Philosophy). Tap an option to check instantly.
Correct: C — నాలుగు
న్యాయ దర్శనం నాలుగు ప్రమాణాలను అంగీకరిస్తుంది: ప్రత్యక్షం, అనుమానం, ఉపమానం, శబ్దం. వైశేషికం, బౌద్ధం రెండు; సాంఖ్య, యోగ మూడు; కుమారిల మీమాంస, అద్వైతం ఆరు ప్రమాణాలు అంగీకరిస్తాయి.
Revise related study notesCorrect: C — వైశేషికం
వైశేషిక దర్శనం ప్రపంచం పరమాణువులతో నిర్మితమై ఉందని, పరమాణువులు నాశనం కావని చెబుతుంది. సాంఖ్యం పురుష–ప్రకృతి ద్వైతం, యోగం అష్టాంగ మార్గం, చార్వాకం భౌతికవాదం గురించి చెబుతాయి.
Revise related study notesCorrect: B — తర్కం (Logic), సరైన జ్ఞానం
న్యాయ దర్శనం తర్కం, సరైన జ్ఞానం ఎలా పొందాలి అనే అంశాలపై దృష్టి పెడుతుంది; భారతీయ తర్కశాస్త్రానికి పునాది. యజ్ఞ కర్మకాండ మీమాంసకు, ఆసనాలు యోగానికి, భౌతిక సుఖాలు చార్వాకానికి సంబంధించినవి.
Revise related study notesCorrect: C — అనుమానం (Inference)
పొగ చూసి నిప్పును ఊహించడం అనుమానం (Inference). కంటితో నేరుగా చూసే గులాబీ ప్రత్యక్షం. చార్వాకులు పొగ చూసి నిప్పు అనుకోవడాన్ని కూడా అంగీకరించరు; వారు ప్రత్యక్షాన్నే నమ్ముతారు.
Revise related study notesCorrect: B — రెండు (ప్రత్యక్షం, అనుమానం)
వైశేషికం రెండు ప్రమాణాలను (ప్రత్యక్షం, అనుమానం) మాత్రమే అంగీకరిస్తుంది; బౌద్ధం కూడా రెండే. చార్వాకం ఒకటి, సాంఖ్య–యోగ మూడు, న్యాయం నాలుగు. కాబట్టి రెండు సరైనది.
Revise related study notesCorrect: A — మాయ
వైశేషిక పదార్థాలు: ద్రవ్యం, గుణం, కర్మ, సామాన్యం, విశేషం, సమవాయం (తర్వాత అభావం కూడా చేర్చారు). మాయ అనేది అద్వైత వేదాంత భావన, వైశేషిక పదార్థం కాదు. వైశేషికం పరమాణువాదంతో ప్రపంచ నిర్మాణాన్ని వివరిస్తుంది; న్యాయం తర్కాన్ని వివరిస్తుంది.
Revise related study notesCorrect: D — ఉలూకుడు
కణాదుడిని ఉలూకుడు అని కూడా అంటారు. అక్షపాదుడు న్యాయ స్థాపకుడైన గౌతముని పేరు, బాదరాయణుడు వేదాంతానికి, బృహస్పతి చార్వాకానికి సంబంధించినవారు. పేర్లను దర్శనాలతో జతచేసి గుర్తుంచుకోవాలి.
Revise related study notesCorrect: D — 1, 2 మాత్రమే
న్యాయం నాలుగు ప్రమాణాలు (ప్రత్యక్ష, అనుమాన, ఉపమాన, శబ్ద) అంగీకరిస్తుంది, వైశేషికం పరమాణువాదం చెబుతుంది కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. వైశేషికం ప్రత్యక్షం, అనుమానం మాత్రమే అంగీకరిస్తుంది; అందుకే 3 తప్పు.
Revise related study notesCorrect: C — అర్థాపత్తి
న్యాయం ప్రత్యక్షం, అనుమానం, ఉపమానం, శబ్దం అనే నాలుగు ప్రమాణాలను అంగీకరిస్తుంది. అర్థాపత్తిని ప్రభాకర మీమాంస అయిదవ ప్రమాణంగా చేర్చింది; న్యాయ ప్రమాణాల్లో అది లేదు.
Revise related study notesCorrect: D — ప్రత్యక్షం, అనుమానం
న్యాయం నాలుగు ప్రమాణాలను (ప్రత్యక్ష, అనుమాన, ఉపమాన, శబ్ద), వైశేషికం రెండింటిని (ప్రత్యక్ష, అనుమాన) అంగీకరిస్తుంది. కాబట్టి రెండింటికీ ఉమ్మడిగా ఉన్నవి ప్రత్యక్షం, అనుమానం. ఉపమానం, శబ్దం న్యాయం మాత్రమే అంగీకరిస్తుంది; అర్థాపత్తి మీమాంస ప్రమాణం.
Revise related study notes