మీమాంస & వేదాంతం – ప్రస్థానత్రయం, మహావాక్యాలు (Mimamsa and Vedanta)
Free practice MCQs with answers and explanations for మీమాంస & వేదాంతం – ప్రస్థానత్రయం, మహావాక్యాలు (Mimamsa and Vedanta) in భారతీయ దర్శనాలు (Schools of Philosophy). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఉత్తర మీమాంసకు మరొక పేరు ఏది?
A. సాంఖ్యం
B. వేదాంతం
C. న్యాయం
D. యోగం
Answer & explanation
Correct: B — వేదాంతం
ఉత్తర మీమాంసనే వేదాంతం అంటారు; ఇది వేదాల చివరి భాగమైన ఉపనిషత్తుల ఆధారంగా పుట్టింది. బాదరాయణుడు బ్రహ్మసూత్రాలు రాశాడు. పూర్వ మీమాంస వేద కర్మకాండ భాగాన్ని వివరిస్తుంది.
ఉపనిషత్ అంటే గురువు పక్కన కూర్చుని నేర్చుకోవడం. ఉపనిషత్తులు వేదాల చివరి భాగం (వేదాంతం); మొత్తం 108 అని సంప్రదాయం, 10 ప్రధానమైనవి. యజ్ఞం మీమాంసకు సంబంధించిన అంశం.
తత్ త్వం అసి అనే మహావాక్యం ఏ ఉపనిషత్తుకు చెందినది?
A. బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తు
B. మాండూక్య ఉపనిషత్తు
C. ఐతరేయ ఉపనిషత్తు
D. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
Answer & explanation
Correct: D — ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
తత్ త్వం అసి ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తులోని మహావాక్యం. అహం బ్రహ్మాస్మి బృహదారణ్యకానికి, అయమాత్మా బ్రహ్మ మాండూక్యానికి, ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ఐతరేయానికి చెందినవి. నాలుగు మహావాక్యాలను నాలుగు ఉపనిషత్తులతో జతచేసి గుర్తుంచుకోవాలి.
అహం బ్రహ్మాస్మి బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తులో ఉంది. తత్ త్వం అసి ఛాందోగ్యంలో ఉంది కాబట్టి ఆ రెండింటి మధ్య గందరగోళం రాకూడదు. మహావాక్యాలు నాలుగు, ప్రతిదానికి ఒక ఉపనిషత్తు.
అయమాత్మా బ్రహ్మ మాండూక్య ఉపనిషత్తులోని మహావాక్యం. ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ఐతరేయానిది. నాలుగు మహావాక్యాలు, వాటి ఉపనిషత్తులను జతగా నేర్చుకోవడం పరీక్షకు ఉపయోగకరం.
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ మహావాక్యం ఏ ఉపనిషత్తుకు చెందినది?
A. మాండూక్య ఉపనిషత్తు
B. ఐతరేయ ఉపనిషత్తు
C. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
D. బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తు
Answer & explanation
Correct: B — ఐతరేయ ఉపనిషత్తు
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ఐతరేయ ఉపనిషత్తులోనిది. అయమాత్మా బ్రహ్మ మాండూక్యంలో, తత్ త్వం అసి ఛాందోగ్యంలో, అహం బ్రహ్మాస్మి బృహదారణ్యకంలో ఉన్నాయి. నాలుగు మహావాక్యాలను నాలుగు ఉపనిషత్తులతో జతచేసి గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షకు ఉపయోగపడుతుంది.
కింది మహావాక్య–ఉపనిషత్తు జతల్లో తప్పుగా ఉన్నది ఏది?
A. తత్ త్వం అసి – ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
B. అహం బ్రహ్మాస్మి – బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తు
C. అయమాత్మా బ్రహ్మ – మాండూక్య ఉపనిషత్తు
D. ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ – ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
Answer & explanation
Correct: D — ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ – ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ఐతరేయ ఉపనిషత్తులోనిది, ఛాందోగ్యంలోనిది కాదు; అందుకే మొదటి జత తప్పు. తత్ త్వం అసి ఛాందోగ్యంలో, అహం బ్రహ్మాస్మి బృహదారణ్యకంలో, అయమాత్మా బ్రహ్మ మాండూక్యంలో ఉన్నాయి.
1) పూర్వ మీమాంస స్థాపకుడు జైమిని 2) బాదరాయణుడు బ్రహ్మసూత్రాలు రచించాడు 3) మీమాంస సూత్రాలు ప్రస్థానత్రయంలో భాగం. సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మాత్రమే
పూర్వ మీమాంస జైమిని స్థాపించినది, బ్రహ్మసూత్రాలు బాదరాయణుని రచన కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. ప్రస్థానత్రయం ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, బ్రహ్మసూత్రాలు; మీమాంస సూత్రాలు అందులో లేవు కాబట్టి 3 తప్పు.
వేదాంతానికి ఆధార గ్రంథాలైన ప్రస్థానత్రయంలో భాగం కానిది ఏది?
A. ఉపనిషత్తులు
B. మీమాంస సూత్రాలు
C. భగవద్గీత
D. బ్రహ్మసూత్రాలు
Answer & explanation
Correct: B — మీమాంస సూత్రాలు
ప్రస్థానత్రయం ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, బ్రహ్మసూత్రాలు. మీమాంస సూత్రాలు జైమిని రచించిన పూర్వ మీమాంస గ్రంథం, వేదాంత ప్రస్థానత్రయంలో లేదు. ఉపనిషత్తులు మొత్తం 108 అని సంప్రదాయం; వీటిలో 10 ప్రధానమైనవి.
పూర్వ మీమాంస ప్రధానంగా కర్మ, ధర్మం, యజ్ఞాలపై దృష్టి పెడుతుంది; బ్రహ్మ–ఆత్మ జ్ఞానం వేదాంతం (ఉత్తర మీమాంస) ప్రధాన అంశం. అందువల్ల మొదటి వాక్యం తప్పు. జైమిని స్థాపకుడు, కుమారిల–ప్రభాకరులు వ్యాఖ్యాతలు.