భారత శాస్త్రీయ నృత్యాలు (Classical Dances) · Practice MCQs

Correct: B — అర్థం లేని కేవలం లయబద్ధమైన కదలికలు

నృత్తం అర్థం లేని కేవలం లయబద్ధ కదలికలు; నృత్య (Nritya) భావం, అభినయంతో కూడినది; నాట్య (Natya) నాటక రూపం. ఈ మూడింటి తేడా పరీక్షల్లో అడుగుతారు. నృత్యం, నృత్తం, నాట్యం అనే మూడు పదాలు పరీక్షల్లో జతలుగా అడుగుతారు.

Correct: C — మాట లేదా పాట

వాచికం మాట/పాటతో చేసే అభినయం. ఆంగికం శరీరం, ఆహార్యం వేషధారణ, సాత్త్వికం మనసు భావాలను సూచిస్తాయి. ఈ నాలుగింటినీ ఒకేసారి గుర్తుంచుకోవడం (ఆంగికం–శరీరం, వాచికం–మాట, ఆహార్యం–వేషం, సాత్త్వికం–మనసు) పరీక్షల్లో ఉపయోగపడుతుంది.

Correct: D — భక్తి

నవరసాలు: శృంగారం, హాస్యం, కరుణ, రౌద్రం, వీరం, భయానకం, బీభత్సం, అద్భుతం, శాంతం. భక్తి ఈ తొమ్మిదిలో లేదు, కాబట్టి అది సమాధానం. ఈ తొమ్మిది రసాలు నాట్యశాస్త్రం ప్రకారం నృత్య, నాటక ప్రదర్శనల భావాలకు ఆధారం.

Correct: A — బాలసరస్వతి

తంజావూరు చతుష్టయం చిన్నయ్య, పొన్నయ్య, శివానందం, వడివేలు అనే నలుగురు సోదరులు; 19వ శతాబ్దంలో భరతనాట్యాన్ని క్రమబద్ధం చేశారు. బాలసరస్వతి 20వ శతాబ్దపు ప్రసిద్ధ భరతనాట్య కళాకారిణి, ఈ చతుష్టయంలో సభ్యురాలు కాదు.

Correct: B — తిల్లానా

భరతనాట్య క్రమం అలరిప్పు, జతిస్వరం, శబ్దం, వర్ణం, పదం, తిల్లానా; చివరిది తిల్లానా. అలరిప్పు మొదటి అంశం. అలరిప్పు ఆరంభ అంశం కాగా, తిల్లానా ముగింపు అంశం; ఈ రెండింటినీ కలపకూడదు.

Correct: C — నందికేశ్వరుడు

అభినయ దర్పణం నందికేశ్వరుని రచన; అందులో హస్త ముద్రల వివరణ ఉంది. భరతముని నాట్యశాస్త్రం రచించాడు, కల్హణుడు రాజతరంగిణి, జయదేవుడు గీత గోవిందం రచించారు. ఈ గ్రంథం భరతనాట్యానికి సంబంధించినది కాబట్టి ఆభినయ దర్పణం – నందికేశ్వరుడు జతను గుర్తుంచుకోండి.

Correct: D — కర్ణాటక సంగీతం

భరతనాట్యానికి కర్ణాటక సంగీతమే ఆధారం; మృదంగం, వయోలిన్, వీణ, వేణువు వాయిద్యాలుగా ఉంటాయి. కథక్‌కు హిందుస్థానీ సంగీతం, ఒడిస్సీకి ఒడిస్సీ సంగీతం ఆధారం. కాబట్టి సంగీత రకం నృత్యాన్ని గుర్తించడానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

Correct: A — మొఘలుల కాలంలో

మొఘలుల కాలంలో కథక్ దర్బారుల్లోకి వచ్చి వినోద రూపం పొందింది; పర్షియన్ వేషధారణ చేరింది. అందుకే ఇది హిందూ, ముస్లిం సంస్కృతుల కలయికకు ఉదాహరణ. ఈ మార్పులు మొఘల్ ప్రభావం వల్ల వచ్చాయి, అంతకుముందు కథకులు ఆలయాల్లో కథలు చెప్పేవారు.

Correct: B — పఖావజ్, సారంగి, హార్మోనియం

కథక్‌కు హిందుస్థానీ సంగీతం; తబలా, పఖావజ్, సారంగి, హార్మోనియం వాయిద్యాలు. చెండ–మద్దళం కథకళిలో, మృదంగం–వయోలిన్ భరతనాట్యంలో, పుంగ్ మణిపురిలో వాడతారు. కథక్ సంగీతం హిందుస్థానీ సంగీతం; కర్ణాటక సంగీత వాయిద్యాలు ఇందులో ప్రధానం కావు.

Correct: C — తంజావూరు

కథక్ ఘరానాలు జైపూర్, లక్నో, బనారస్, రాయ్‌గఢ్. తంజావూరు భరతనాట్యంతో ముడిపడిన ప్రదేశం (తంజావూరు చతుష్టయం). రాయ్‌గఢ్ ఘరానా కూడా కథక్‌లో ఉంది; భరతనాట్య సంబంధ ప్రదేశం తంజావూరు ఘరానా జాబితాలో లేదు.