భూమి చలనాలు, అక్షాంశాలు & రేఖాంశాలు (Earth Motions)

భూమి పూర్తి గోళం (Perfect Sphere) కాదు. ధ్రువాల వద్ద కొంచెం చదునుగా, భూమధ్యరేఖ వద్ద కొంచెం ఉబ్బెత్తుగా ఉంటుంది. ఈ ప్రత్యేక ఆకారాన్ని జియాయిడ్ (Geoid) లేదా ఓబ్లేట్ స్ఫెరాయిడ్ (Oblate Spheroid) అంటారు.

• జియాయిడ్ అంటే: 'భూమి లాంటి ఆకారం' అని అర్థం. భూమి తన అక్షం చుట్టూ తిరగడం వల్ల భూమధ్యరేఖ దగ్గర కొంచెం బయటకు ఉబ్బింది.
• కొలతలు (సుమారు):
  1. భూమధ్యరేఖ వ్యాసం (Equatorial Diameter): 12,756 కి.మీ.
  2. ధ్రువ వ్యాసం (Polar Diameter): 12,714 కి.మీ. – అంటే భూమధ్యరేఖ వ్యాసం సుమారు 42 కి.మీ. ఎక్కువ.
  3. భూమధ్యరేఖ వెంట చుట్టుకొలత (Circumference): సుమారు 40,075 కి.మీ.
  4. సగటు వ్యాసార్ధం (Mean Radius): సుమారు 6,371 కి.మీ.
• సౌరకుటుంబంలో భూమి స్థానం:
  1. సూర్యుని నుండి మూడో గ్రహం
  2. పరిమాణంలో ఐదో అతిపెద్ద గ్రహం
  3. సాంద్రతలో మొదటి స్థానం.
• ఉపరితలం: భూ ఉపరితలంలో సుమారు 71% నీరు, 29% భూమి. అందుకే అంతరిక్షం నుండి నీలంగా కనిపిస్తుంది – 'నీలి గ్రహం (Blue Planet)'.
• భూమి గుండ్రంగా ఉందని రుజువులు:
  1. సముద్రంలో దూరం నుండి వస్తున్న ఓడ ముందు పై భాగం (పొగ గొట్టం), తర్వాత మొత్తం ఓడ కనిపిస్తుంది.
  2. చంద్రగ్రహణంలో చంద్రునిపై పడే భూమి నీడ ఎప్పుడూ గుండ్రంగానే ఉంటుంది.
  3. అంతరిక్ష ఉపగ్రహ చిత్రాలు.
• చరిత్ర: గ్రీకు శాస్త్రవేత్త ఎరటోస్తనీస్ (Eratosthenes) సూర్యకిరణాల కోణం ఆధారంగా భూమి చుట్టుకొలతను మొదటిసారి దాదాపు సరిగ్గా లెక్కించాడు. భారతదేశంలో ఆర్యభట్ట భూమి గుండ్రంగా ఉండి తన అక్షం చుట్టూ తిరుగుతుందని చెప్పాడు.
• గురుత్వం తేడా: ధ్రువాలు భూకేంద్రానికి దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ధ్రువాల వద్ద గురుత్వాకర్షణ ఎక్కువ, భూమధ్యరేఖ వద్ద తక్కువ. అందుకే ఒక వస్తువు బరువు ధ్రువాల వద్ద కొంచెం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

భూమి తన ఊహాత్మక అక్షం (Axis) చుట్టూ బొంగరంలా తిరగడాన్ని భ్రమణం (Rotation) అంటారు. దీనిని దైనిక చలనం (Daily Motion) అని కూడా అంటారు. పగలు, రాత్రి ఏర్పడటానికి కారణం ఇదే.

• దిశ: పడమర నుండి తూర్పుకు (West to East). అందుకే సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు తూర్పున ఉదయించి పడమరలో అస్తమిస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయి.
• ఉత్తర ధ్రువం పై నుండి చూస్తే భూమి అపసవ్య దిశలో (Anti-clockwise) తిరుగుతుంది.
• సమయం:
  1. నక్షత్ర దినం (Sidereal Day): సుమారు 23 గంటల 56 నిమిషాలు.
  2. సౌర దినం (Solar Day): 24 గంటలు – మనం వాడే రోజు ఇదే.
• వేగం:
  1. భూమధ్యరేఖ వద్ద సుమారు గంటకు 1,670 కి.మీ.
  2. ధ్రువాల వైపు వెళ్లే కొద్దీ తగ్గుతుంది, ధ్రువాల వద్ద దాదాపు సున్నా.
• వృత్త ప్రకాశం (Circle of Illumination): భూమిపై పగలు, రాత్రి భాగాలను వేరు చేసే ఊహాత్మక రేఖ.
• భ్రమణం వల్ల ప్రభావాలు:
  1. పగలు, రాత్రి ఏర్పడటం.
  2. కొరియాలిస్ బలం (Coriolis Force): కదిలే గాలులు, సముద్ర ప్రవాహాలు ఉత్తరార్ధగోళంలో కుడివైపుకు, దక్షిణార్ధగోళంలో ఎడమవైపుకు మళ్లుతాయి. దీనిని ఫెరెల్ నియమం (Ferrel's Law) అని కూడా చెబుతారు.
  3. కొరియాలిస్ బలం భూమధ్యరేఖ వద్ద సున్నా, ధ్రువాల వద్ద గరిష్టం. అందుకే భూమధ్యరేఖ దగ్గర తుఫానులు (Cyclones) ఏర్పడవు.
  4. ఆటుపోట్ల రోజువారీ మార్పు, భూమి ఆకారం (ధ్రువాల వద్ద చదును).
• భారత ఉదాహరణ: భూమి పడమర నుండి తూర్పుకు తిరగడం వల్ల భారతదేశంలో సూర్యోదయం మొదట తూర్పు అంచున ఉన్న అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో జరుగుతుంది. అంజా జిల్లాలోని డాంగ్ (Dong) గ్రామం భారతదేశంలో మొదటి సూర్యోదయం చూసే ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి. గుజరాత్‌లో సుమారు 2 గంటల తర్వాత సూర్యోదయం అవుతుంది.

భూమి తన కక్ష్యలో (Orbit) సూర్యుని చుట్టూ తిరగడాన్ని పరిభ్రమణం (Revolution) అంటారు. దీనిని వార్షిక చలనం (Annual Motion) అని కూడా అంటారు. సంవత్సరం, ఋతువులు ఏర్పడటానికి ఇదే కారణం.

• సమయం: సుమారు 365 రోజుల 6 గంటలు (365¼ రోజులు).
• లీపు సంవత్సరం (Leap Year): ప్రతి సంవత్సరం మిగిలే 6 గంటలు 4 ఏళ్లకు 24 గంటలు (ఒక రోజు) అవుతాయి. అందుకే ప్రతి 4 ఏళ్లకు ఒకసారి ఫిబ్రవరికి 29 రోజులు – సంవత్సరానికి 366 రోజులు.
• శతాబ్ది సంవత్సరాలు (1900, 2000 వంటివి) 400తో భాగించబడితేనే లీపు సంవత్సరాలు. 2000 లీపు సంవత్సరం, 1900 కాదు.
• కక్ష్య ఆకారం: దీర్ఘవృత్తాకారం (Elliptical) – అందుకే సూర్యుని నుండి దూరం సంవత్సరమంతా ఒకేలా ఉండదు.
• పెరిహీలియన్ (Perihelion): భూమి సూర్యునికి అత్యంత దగ్గరగా ఉండే స్థితి – సుమారు జనవరి 3, దూరం సుమారు 14.7 కోట్ల కి.మీ.
• అఫీలియన్ (Aphelion): భూమి సూర్యునికి అత్యంత దూరంగా ఉండే స్థితి – సుమారు జూలై 4, దూరం సుమారు 15.2 కోట్ల కి.మీ.
• ఆశ్చర్యకర విషయం: ఉత్తరార్ధగోళంలో (భారత్‌లో) చలికాలం ఉన్నప్పుడే భూమి సూర్యునికి దగ్గరగా ఉంటుంది. అంటే ఋతువులకు దూరం కారణం కాదు.
• అక్షం వంపు (Axial Tilt): భూ అక్షం కక్ష్యా తలానికి (Orbital Plane) 66½° కోణంలో ఉంటుంది – అంటే నిలువు రేఖ నుండి 23½° వంగి ఉంటుంది.
• పరిభ్రమణం అంతా ఈ వంపు ఒకే దిశలో ఉంటుంది (అక్ష సమాంతరత – Parallelism of Axis).
• ఋతువులకు కారణాలు: (1) అక్షం వంపు (2) పరిభ్రమణం. ఈ రెండింటి వల్ల సూర్యకిరణాలు ఒకో కాలంలో ఒకో అర్ధగోళంపై నిట్టనిలువుగా పడతాయి, పగటి వేళ పొడవు మారుతుంది.
• కక్ష్యా వేగం: సెకనుకు సుమారు 30 కి.మీ.

సంవత్సరంలో సూర్యుడు నిట్టనిలువుగా ప్రకాశించే ప్రదేశం కర్కట రేఖ నుండి మకర రేఖ వరకు మారుతూ ఉంటుంది. ఈ మార్పులోని నాలుగు ముఖ్యమైన రోజులే అయనాంతాలు (Solstices), విషువత్తులు (Equinoxes). తేదీలు పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

• వేసవి అయనాంతం (Summer Solstice) – జూన్ 21:
  1. సూర్యకిరణాలు కర్కట రేఖ (Tropic of Cancer, 23½° ఉ) పై నిట్టనిలువుగా పడతాయి.
  2. ఉత్తరార్ధగోళంలో అతి పొడవైన పగలు, అతి చిన్న రాత్రి.
  3. ఉత్తర ధ్రువ ప్రాంతంలో 24 గంటలూ పగలే.
• శీతాకాల అయనాంతం (Winter Solstice) – డిసెంబర్ 22:
  1. సూర్యకిరణాలు మకర రేఖ (Tropic of Capricorn, 23½° ద) పై నిట్టనిలువుగా పడతాయి.
  2. ఉత్తరార్ధగోళంలో అతి చిన్న పగలు, అతి పొడవైన రాత్రి. దక్షిణార్ధగోళంలో వేసవి – ఆస్ట్రేలియాలో క్రిస్మస్ వేసవిలో వస్తుంది.
• విషువత్తులు (Equinoxes) – మార్చి 21 & సెప్టెంబర్ 23:
  1. సూర్యకిరణాలు భూమధ్యరేఖ (Equator) పై నిట్టనిలువుగా పడతాయి.
  2. ప్రపంచమంతా పగలు, రాత్రి సమానం (12 గంటలు చొప్పున) – 'ఈక్వినాక్స్' అంటే సమాన రాత్రి.
  3. మార్చి 21 – వసంత విషువత్తు (Vernal / Spring Equinox); సెప్టెంబర్ 23 – శరత్ విషువత్తు (Autumnal Equinox) (ఉత్తరార్ధగోళం ప్రకారం).
• ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయనం:
  1. డిసెంబర్ 22 నుండి జూన్ 21 వరకు సూర్యుడు ఉత్తరం వైపు కదులుతున్నట్లు కనిపిస్తాడు – ఉత్తరాయణం (Uttarayan).
  2. జూన్ 21 నుండి డిసెంబర్ 22 వరకు – దక్షిణాయనం (Dakshinayan).
• ధ్రువాల వద్ద: ధ్రువాల వద్ద సుమారు 6 నెలలు పగలు, 6 నెలలు రాత్రి ఉంటుంది. నార్వే వంటి ప్రాంతాలను 'అర్ధరాత్రి సూర్యుని దేశం (Land of the Midnight Sun)' అంటారు.
• భారత ఉదాహరణ: కర్కట రేఖ భారతదేశం మధ్య నుండి వెళ్తుంది. జూన్ 21న మధ్యాహ్నం కర్కట రేఖపై ఉన్న ప్రదేశాల్లో (ఉదా: మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఉజ్జయిని సమీపం) నిలువుగా పెట్టిన కర్రకు దాదాపు నీడ ఉండదు.

భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరంగా లేదా దక్షిణంగా ఒక ప్రదేశం ఎంత కోణీయ దూరంలో ఉందో చెప్పేది అక్షాంశం (Latitude). భూమధ్యరేఖకు సమాంతరంగా గీసిన ఊహాత్మక వృత్తాలను అక్షాంశ రేఖలు లేదా సమాంతర రేఖలు (Parallels) అంటారు.

• భూమధ్యరేఖ (Equator): 0° అక్షాంశం. భూమిని ఉత్తర, దక్షిణ అర్ధగోళాలుగా విభజిస్తుంది. అతిపెద్ద అక్షాంశ వృత్తం – 'మహా వృత్తం (Great Circle)'.
• విస్తీర్ణం: 0° నుండి 90° ఉ (ఉత్తర ధ్రువం), 90° ద (దక్షిణ ధ్రువం) వరకు. ధ్రువాలు రేఖలు కావు, బిందువులు.
• 1° అంతరంతో గీస్తే మొత్తం 179 అక్షాంశ వృత్తాలు + 2 ధ్రువ బిందువులు = 181.
• రెండు వరుస అక్షాంశాల మధ్య దూరం సుమారు 111 కి.మీ.
• ధ్రువాల వైపు వెళ్లే కొద్దీ అక్షాంశ వృత్తాల పొడవు తగ్గుతుంది.
• ముఖ్య అక్షాంశాలు:
  1. కర్కట రేఖ (Tropic of Cancer): 23½° ఉ
  2. మకర రేఖ (Tropic of Capricorn): 23½° ద
  3. ఆర్కిటిక్ వృత్తం (Arctic Circle): 66½° ఉ
  4. అంటార్కిటిక్ వృత్తం (Antarctic Circle): 66½° ద
• ఉష్ణ మండలాలు (Heat Zones):
  1. ఉష్ణ మండలం (Torrid Zone): కర్కట, మకర రేఖల మధ్య – ఏడాదిలో ఒకసారైనా నిట్టనిలువు సూర్యకిరణాలు పడతాయి, అత్యంత వేడి.
  2. సమశీతోష్ణ మండలం (Temperate Zone): 23½° నుండి 66½° మధ్య (రెండు అర్ధగోళాల్లో).
  3. శీతల మండలం (Frigid Zone): 66½° నుండి ధ్రువాల వరకు – అత్యంత చలి.
• భారతదేశం – అక్షాంశాలు:
  1. ప్రధాన భూభాగం సుమారు 8°4' ఉ నుండి 37°6' ఉ వరకు విస్తరించి ఉంది. భారత్ పూర్తిగా ఉత్తరార్ధగోళంలో ఉంది.
  2. దక్షిణాన చివరి బిందువు – ఇందిరా పాయింట్ (గ్రేట్ నికోబార్ దీవి).
  3. కర్కట రేఖ భారతదేశాన్ని దాదాపు రెండు సమాన భాగాలుగా విభజిస్తుంది. ఇది 8 రాష్ట్రాల గుండా వెళ్తుంది: గుజరాత్, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, జార్ఖండ్, పశ్చిమ బెంగాల్, త్రిపుర, మిజోరం.
  4. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ కర్కట రేఖకు దక్షిణాన, ఉష్ణ మండలంలో ఉన్నాయి.

ఉత్తర ధ్రువం నుండి దక్షిణ ధ్రువం వరకు గీసిన ఊహాత్మక అర్ధవృత్తాలను రేఖాంశాలు లేదా మెరిడియన్లు (Meridians / Longitudes) అంటారు. ఒక ప్రదేశం ప్రధాన రేఖాంశానికి తూర్పుగా లేదా పడమరగా ఎంత దూరంలో ఉందో ఇవి చెబుతాయి.

కాలాన్ని (Time) లెక్కించడానికి రేఖాంశాలే ఆధారం.

• ప్రధాన రేఖాంశం (Prime Meridian): 0° – ఇంగ్లాండ్‌లోని గ్రీన్‌విచ్ (Greenwich) గుండా వెళ్తుంది. 1884 అంతర్జాతీయ మెరిడియన్ సమావేశంలో దీనిని అంగీకరించారు.
• 0° నుండి 180° తూ (తూర్పు), 180° ప (పడమర) – మొత్తం 360 రేఖాంశాలు.
• అన్ని రేఖాంశాలు పొడవులో సమానం
• ఇవి ధ్రువాల వద్ద కలుస్తాయి.
• కాలం లెక్క:
  1. భూమి 24 గంటల్లో 360° తిరుగుతుంది → 1 గంటకు 15°, 1°కి 4 నిమిషాలు.
  2. గ్రీన్‌విచ్‌కు తూర్పున ఉన్న ప్రదేశాల్లో సమయం ముందు (Ahead), పడమరన వెనుక (Behind).
• స్థానిక సమయం vs ప్రామాణిక సమయం: ప్రతి రేఖాంశానికి దాని స్వంత స్థానిక సమయం (Local Time) ఉంటుంది. గందరగోళం తప్పించడానికి దేశం మొత్తానికి ఒక రేఖాంశం సమయాన్ని ప్రామాణిక సమయం (Standard Time)గా తీసుకుంటారు.
• భారత ప్రామాణిక సమయం (Indian Standard Time – IST):
  1. 82°30' తూ రేఖాంశం ఆధారంగా లెక్కిస్తారు.
  2. ఈ రేఖ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీర్జాపూర్ (Mirzapur) సమీపం గుండా వెళ్తుంది.
  3. IST = GMT/UTC + 5 గంటల 30 నిమిషాలు (82.5° × 4 నిమిషాలు = 330 నిమిషాలు).
  4. 82°30' తూ రేఖాంశం 5 రాష్ట్రాల గుండా వెళ్తుంది: ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా, ఆంధ్రప్రదేశ్ (కాకినాడ సమీపంలో సముద్రంలో కలుస్తుంది).
• భారతదేశం రేఖాంశ విస్తీర్ణం: సుమారు 68°7' తూ నుండి 97°25' తూ వరకు – సుమారు 30° తేడా. అందుకే అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌కు, గుజరాత్‌కు స్థానిక సమయంలో సుమారు 2 గంటల తేడా.
• సాధించిన ఉదాహరణ: గ్రీన్‌విచ్‌లో మధ్యాహ్నం 12:00 అయితే, 60° తూ వద్ద సమయం ఎంత?
• 60 × 4 = 240 నిమిషాలు = 4 గంటలు. తూర్పు కాబట్టి కలపాలి → సాయంత్రం 4:00.

రేఖాంశాల ఆధారంగా సమయం లెక్కిస్తే, గ్రీన్‌విచ్ నుండి తూర్పుకు 180° వెళ్తే 12 గంటలు ముందు, పడమరకు 180° వెళ్తే 12 గంటలు వెనుక ఉంటుంది. అంటే 180° వద్ద ఒకే చోట 24 గంటల (ఒక రోజు) తేడా వస్తుంది.

ఈ సమస్య పరిష్కారానికి ఏర్పాటు చేసినదే అంతర్జాతీయ దినరేఖ (International Date Line – IDL).

• స్థానం: సుమారు 180° రేఖాంశం వెంట, ఎక్కువగా పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో.
• వంకర టింకర రేఖ (Zig-zag): ఇది సరళ రేఖ కాదు. ఒకే దేశం లేదా దీవుల సమూహం రెండు వేర్వేరు తేదీల్లో ఉండకుండా ఉండేందుకు భూభాగాలను తప్పించుకుంటూ వంకరగా గీశారు.
• ఉదా: రష్యా తూర్పు భాగం, అలాస్కా (అల్యూషియన్ దీవులు), ఫిజీ, టోంగా, కిరిబాటి దగ్గర ఇది వంపులు తిరుగుతుంది.
• బేరింగ్ జలసంధి (Bering Strait) గుండా వెళ్తుంది.
• తేదీ మార్పు నియమం:
  1. పడమర నుండి తూర్పుకు దాటితే (ఆసియా → అమెరికా): ఒక రోజు వెనక్కి వస్తుంది – అదే తేదీ మళ్లీ ఒకసారి గడుపుతారు.
  2. తూర్పు నుండి పడమరకు దాటితే (అమెరికా → ఆసియా): ఒక రోజు ముందుకు – ఒక తేదీ దాటిపోతుంది.
• రేఖకు రెండు వైపులా: పడమర వైపు (ఆసియా వైపు) తేదీ ఎప్పుడూ తూర్పు వైపు (అమెరికా వైపు) కంటే ఒక రోజు ముందు ఉంటుంది.
• కొత్త సంవత్సరం: దినరేఖకు పడమర పక్కన ఉన్న పసిఫిక్ దీవుల్లో (ఉదా: కిరిబాటి, టోంగా, సమోవా) ప్రపంచంలో మొదట కొత్త సంవత్సరం వస్తుంది.
• ప్రత్యేకత:
  1. ఇది అంతర్జాతీయ ఒప్పందం లేదా చట్టం ద్వారా నిర్ణయించిన రేఖ కాదు
  2. దేశాలు సౌకర్యం కోసం పాటిస్తున్న సంప్రదాయ రేఖ. కొన్ని దేశాలు తమ సమయ మండలాన్ని మార్చుకున్నప్పుడు దీని ఆకారం మారింది.
• సమయ మండలాలు (Time Zones):
  1. ప్రపంచాన్ని సిద్ధాంతపరంగా 24 సమయ మండలాలుగా (ప్రతిదీ 15°) విభజించారు. రష్యా వంటి పెద్ద దేశాలకు అనేక సమయ మండలాలు ఉన్నాయి
  2. భారత్, చైనా ఒకే ప్రామాణిక సమయం పాటిస్తాయి.

సూర్యుడు, భూమి, చంద్రుడు ఒకే సరళ రేఖలోకి వచ్చినప్పుడు ఒకదాని నీడ మరొకదానిపై పడుతుంది. దీనినే గ్రహణం (Eclipse) అంటారు. ఈ రేఖలో ఏది మధ్యలో ఉందో దాన్ని బట్టి సూర్యగ్రహణమా, చంద్రగ్రహణమా అని నిర్ణయిస్తారు.

• సూర్యగ్రహణం (Solar Eclipse):
  1. క్రమం: సూర్యుడు – చంద్రుడు – భూమి (చంద్రుడు మధ్యలో).
  2. ఎప్పుడు: అమావాస్య (New Moon) రోజున మాత్రమే.
  3. రకాలు: సంపూర్ణ (Total), పాక్షిక (Partial), కంకణాకార (Annular). కంకణాకార గ్రహణంలో చంద్రుడు దూరంగా ఉండటం వల్ల సూర్యుణ్ణి పూర్తిగా కప్పలేడు – చుట్టూ వెలుగు ఉంగరం (Ring of Fire) కనిపిస్తుంది.
  4. సంపూర్ణ గ్రహణం చివరలో మెరిసే వెలుగు బిందువును 'డైమండ్ రింగ్ (Diamond Ring)' అంటారు.
  5. సూర్యగ్రహణాన్ని నేరుగా కంటితో చూడకూడదు – ప్రత్యేక సోలార్ ఫిల్టర్ కళ్లద్దాలు వాడాలి.
• చంద్రగ్రహణం (Lunar Eclipse):
  1. క్రమం: సూర్యుడు – భూమి – చంద్రుడు (భూమి మధ్యలో).
  2. ఎప్పుడు: పౌర్ణమి (Full Moon) రోజున మాత్రమే.
  3. రకాలు: సంపూర్ణ, పాక్షిక, ఉపచ్ఛాయ (Penumbral).
  4. సంపూర్ణ చంద్రగ్రహణంలో చంద్రుడు ఎర్రగా కనిపిస్తాడు – 'బ్లడ్ మూన్ (Blood Moon)'. భూ వాతావరణం ఎరుపు కాంతిని చంద్రుని వైపు వంచడం దీనికి కారణం.
  5. చంద్రగ్రహణాన్ని కంటితో సురక్షితంగా చూడవచ్చు.
• నీడ భాగాలు:
  1. ప్రచ్ఛాయ (Umbra) – పూర్తి చీకటి నీడ
  2. ఉపచ్ఛాయ (Penumbra) – పాక్షిక నీడ.
• ప్రతి నెలా ఎందుకు రావు?: చంద్రుని కక్ష్య భూ కక్ష్యా తలానికి సుమారు 5° వంగి ఉంటుంది. అందుకే ప్రతి అమావాస్య, పౌర్ణమికి మూడూ సరిగ్గా ఒకే రేఖలోకి రావు.
• యుతి (Syzygy): సూర్యుడు, భూమి, చంద్రుడు ఒకే రేఖలో ఉండే స్థితి. ఈ రోజుల్లో (అమావాస్య, పౌర్ణమి) ఆటుపోట్లు ఎక్కువగా ఉంటాయి – వీటిని ఉధృత ఆటుపోట్లు (Spring Tides) అంటారు.