భారత నదీ వ్యవస్థ – హిమాలయ & ద్వీపకల్ప నదులు (Drainage System of India)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత నదీ వ్యవస్థ – హిమాలయ & ద్వీపకల్ప నదులు (Drainage System of India) in భారత నదీ వ్యవస్థ (Drainage System of India). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఏడాది పొడవునా నీటితో ప్రవహించే (Perennial) నదులు ఏ రకానికి చెందినవి?
A. హిమాలయ నదులు
B. ద్వీపకల్ప నదులు
C. ఎడారి నదులు
D. పశ్చిమ కనుమల చిన్న నదులు
Answer & explanation
Correct: A — హిమాలయ నదులు
హిమాలయ నదులు హిమానీనదాల కరిగిన నీరు, వర్షం రెండింటి నుండి నీటిని పొందుతాయి కాబట్టి ఏడాది పొడవునా ప్రవహిస్తాయి. ద్వీపకల్ప నదులు వర్షంపైనే ఆధారపడతాయి, అందుకే వేసవిలో వాటి నీరు బాగా తగ్గుతుంది. సింధు, గంగ, బ్రహ్మపుత్ర హిమాలయ నదులకు ఉదాహరణలు.
ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో ప్రధాన జలవిభాజకం (Water Divide) ఏది?
A. తూర్పు కనుమలు
B. పశ్చిమ కనుమలు
C. ఆరావళి
D. వింధ్య పర్వతాలు
Answer & explanation
Correct: B — పశ్చిమ కనుమలు
పశ్చిమ కనుమలు ద్వీపకల్పంలో ప్రధాన జలవిభాజకం; వాటికి పశ్చిమాన ఉన్న చిన్న నదులు అరేబియా సముద్రంలో కలవగా, ఎక్కువ నదులు తూర్పుకు ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తాయి. అందుకే గోదావరి, కృష్ణ, కావేరి వంటి పెద్ద నదులన్నీ తూర్పు ప్రవాహ నదులు.
నర్మద, తపతి నదులు ఇతర ద్వీపకల్ప నదుల్లా తూర్పుకు కాకుండా పశ్చిమానికి ప్రవహించడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అవి హిమాలయాల్లో పుట్టడం
B. అవి భ్రంశ లోయల్లో (Rift Valleys) ప్రవహించడం
C. అవి థార్ ఎడారిలో ఉండటం
D. తూర్పు కనుమలు వాటిని అడ్డుకోవడం
Answer & explanation
Correct: B — అవి భ్రంశ లోయల్లో (Rift Valleys) ప్రవహించడం
నర్మద, తపతి వింధ్య-సాత్పురా మధ్య ఏర్పడిన భ్రంశ లోయల్లో ప్రవహిస్తాయి కాబట్టి పశ్చిమ దిశను అనుసరించి అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తాయి. ఇవి డెల్టా కాకుండా ఈస్చువరీలు ఏర్పరుస్తాయి. హిమాలయాల్లో పుట్టేవి గంగ, సింధు, బ్రహ్మపుత్ర; ఈ రెండు పీఠభూమి నదులు.
అమర్‌కంటక్ కొండల్లో కనిపించే అపవాహ రూపం (Drainage Pattern) ఏది?
A. వృక్షాకార (Dendritic)
B. అభికేంద్ర (Centripetal)
C. కేంద్ర ప్రసార (Radial)
D. జాలక (Trellis)
Answer & explanation
Correct: C — కేంద్ర ప్రసార (Radial)
ఒక ఎత్తైన ప్రదేశం నుండి నదులు అన్ని వైపులకు ప్రవహిస్తే అది కేంద్ర ప్రసార రూపం; అమర్‌కంటక్ దీనికి ఉదాహరణ. వృక్షాకార రూపం చెట్టు కొమ్మల్లా, ఉదాహరణ గంగా మైదానం. అభికేంద్ర రూపంలో అన్ని వైపుల నుండి నదులు ఒక సరస్సులోకి చేరతాయి.
అన్ని వైపుల నుండి నదులు ఒక సరస్సులోకి చేరే అభికేంద్ర (Centripetal) అపవాహ రూపానికి ఉదాహరణ ఏది?
A. గంగా మైదానం
B. అమర్‌కంటక్
C. ఢిల్లీ రిడ్జ్
D. మణిపూర్‌లోని లోక్‌తక్ సరస్సు
Answer & explanation
Correct: D — మణిపూర్‌లోని లోక్‌తక్ సరస్సు
మణిపూర్‌లోని లోక్‌తక్ సరస్సులోకి చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాల నుండి ప్రవాహాలు చేరతాయి, అందుకే ఇది అభికేంద్ర రూపం. గంగా మైదానం వృక్షాకార రూపం, అమర్‌కంటక్ కేంద్ర ప్రసార రూపం. ఢిల్లీ రిడ్జ్ సింధు, గంగా వ్యవస్థల మధ్య జలవిభాజకంగా పనిచేస్తుంది.
హిమాలయ నదులు, ద్వీపకల్ప నదుల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. హిమాలయ నదులు హిమానీనదాలు, వర్షం రెండింటిపై ఆధారపడతాయి.
2. ద్వీపకల్ప నదులు వర్షంపైనే ఆధారపడి వేసవిలో నీరు తగ్గుతాయి.
3. నర్మద, తపతి డెల్టాలు ఏర్పరుస్తాయి.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
హిమాలయ నదులకు హిమానీనదాల నీరు, వర్షం రెండూ ఉండటం వల్ల శాశ్వత ప్రవాహం ఉంటుంది; ద్వీపకల్ప నదులు వర్షాధారం కాబట్టి వేసవిలో తగ్గుతాయి (ప్రకటనలు 1, 2 సరైనవి). నర్మద, తపతి డెల్టాలు కాకుండా ఈస్చువరీలు ఏర్పరుస్తాయి, అందుకే 3 తప్పు.
అపవాహ రూపాలను ఉదాహరణలతో జతపరచండి.
క) వృక్షాకార ఖ) కేంద్ర ప్రసార గ) అభికేంద్ర
1. లోక్‌తక్ సరస్సు 2. అమర్‌కంటక్ 3. గంగా మైదానం
A. క-2, ఖ-3, గ-1
B. క-3, ఖ-1, గ-2
C. క-1, ఖ-2, గ-3
D. క-3, ఖ-2, గ-1
Answer & explanation
Correct: D — క-3, ఖ-2, గ-1
వృక్షాకార (Dendritic) రూపం గంగా మైదానంలో, కేంద్ర ప్రసార (Radial) రూపం అమర్‌కంటక్‌లో, అభికేంద్ర (Centripetal) రూపం మణిపూర్‌లోని లోక్‌తక్ సరస్సు వద్ద కనిపిస్తాయి. కాబట్టి సరైన జతలు క-3, ఖ-2, గ-1.