Free practice MCQs with answers and explanations for సింధు నదీ వ్యవస్థ & ఉపనదులు (Indus River System) in భారత నదీ వ్యవస్థ (Drainage System of India). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
సింధు నది ఏ హిమానీనదం నుండి పుడుతుంది?
A. గంగోత్రి హిమానీనదం
B. చెమయుంగ్డుంగ్ హిమానీనదం
C. బోఖర్ చు హిమానీనదం (టిబెట్)
D. యమునోత్రి హిమానీనదం
Answer & explanation
Correct: C — బోఖర్ చు హిమానీనదం (టిబెట్)
సింధు నది టిబెట్లో మానససరోవరం సమీపంలోని బోఖర్ చు హిమానీనదం వద్ద పుడుతుంది. గంగోత్రి గంగ జన్మస్థానం, చెమయుంగ్డుంగ్ బ్రహ్మపుత్రది, యమునోత్రి యమునది. కాబట్టి ఒక్కో నదికీ ఒక్కో హిమానీనదాన్ని జతపరచి గుర్తుంచుకోవాలి.
1960 సింధు జలాల ఒప్పందం ప్రకారం భారత్కు కేటాయించిన "తూర్పు నదులు" ఏవి?
A. సింధు, జీలం, చీనాబ్
B. గంగ, యమున, గోమతి
C. గోదావరి, కృష్ణ, కావేరి
D. రావి, బియాస్, సట్లెజ్
Answer & explanation
Correct: D — రావి, బియాస్, సట్లెజ్
ప్రపంచ బ్యాంకు మధ్యవర్తిత్వంలో 1960లో జరిగిన ఒప్పందం ప్రకారం రావి, బియాస్, సట్లెజ్ తూర్పు నదులుగా భారత్కు, సింధు, జీలం, చీనాబ్ పశ్చిమ నదులుగా పాకిస్తాన్కు కేటాయించబడ్డాయి. గంగ, యమున, గోమతి ఈ ఒప్పందంలో లేవు, అవి భారతదేశంలోని గంగా వ్యవస్థకు చెందినవి.
సింధు ఉపనదుల్లో చీనాబ్ అతిపెద్దది; హిమాచల్లోని టాండి వద్ద చంద్ర, భాగ నదులు కలిసి దీనిగా ఏర్పడతాయి. జీలం వెరినాగ్ ఊట నుండి, రావి రోహ్తాంగ్ సమీపం నుండి పుడతాయి; బియాస్ హరికే వద్ద సట్లెజ్లో కలుస్తుంది.
సట్లెజ్ నది భారతదేశంలోకి ఏ కనుమ ద్వారా ప్రవేశిస్తుంది?
A. రోహ్తాంగ్ కనుమ
B. షిప్కి లా
C. జోజి లా
D. నాథు లా
Answer & explanation
Correct: B — షిప్కి లా
సట్లెజ్ మానససరోవరం సమీపంలోని రాకస్ తాల్ నుండి పుట్టి షిప్కి లా కనుమ ద్వారా భారత్లో ప్రవేశిస్తుంది; భాక్రా-నంగల్ ప్రాజెక్టు దీనిపైనే ఉంది. రోహ్తాంగ్ రావి, బియాస్ జన్మస్థానాలకు సమీపంలో ఉంది. జోజి లా, నాథు లా వేరే మార్గాలు.
బియాస్ నది పంజాబ్లో ఏ ప్రదేశం వద్ద సట్లెజ్లో కలుస్తుంది?
A. టాండి
B. షిప్కి లా
C. హరికే (Harike)
D. వెరినాగ్
Answer & explanation
Correct: C — హరికే (Harike)
బియాస్ రోహ్తాంగ్ సమీపంలోని బియాస్ కుండ్ నుండి పుట్టి పంజాబ్లోని హరికే వద్ద సట్లెజ్లో కలుస్తుంది; ఇక్కడి బ్యారేజ్ నుండే ఇందిరా గాంధీ కాలువకు నీరు వెళ్తుంది. టాండి వద్ద చంద్ర-భాగ కలుస్తాయి, వెరినాగ్ జీలం ఊట.
సింధు జలాల ఒప్పందం (1960) గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఇది ప్రపంచ బ్యాంకు మధ్యవర్తిత్వంలో కుదిరింది.
2. రావి, బియాస్, సట్లెజ్ పాకిస్తాన్కు కేటాయించబడ్డాయి.
3. సింధు, జీలం, చీనాబ్ పశ్చిమ నదులుగా పాకిస్తాన్కు కేటాయించబడ్డాయి.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 3 మాత్రమే
ఒప్పందం ప్రపంచ బ్యాంకు మధ్యవర్తిత్వంలో జరిగింది; సింధు, జీలం, చీనాబ్ పశ్చిమ నదులు పాకిస్తాన్కు వెళ్లాయి (భారత్కు పరిమిత వినియోగ హక్కులతో). రావి, బియాస్, సట్లెజ్ తూర్పు నదులుగా భారత్కు కేటాయించబడ్డాయి, కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
గుర్తుంచుకునే సూత్రం "జీ-చీ-రా-బి-స": ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి జీలం, చీనాబ్, రావి, బియాస్, సట్లెజ్. జీలం శ్రీనగర్, వులర్ గుండా వెళ్తే, సట్లెజ్ షిప్కి లా ద్వారా వచ్చి పంజాబ్ దక్షిణ భాగంలో ప్రవహిస్తుంది. ఇతర క్రమాలు ఈ భౌగోళిక స్థానానికి సరిపోవు.
సోన్ అమర్కంటక్ పీఠభూమిలో పుట్టి గంగలో కలిసే నది, సింధు వ్యవస్థకు చెందదు. జాస్కర్, ష్యోక్, నుబ్రా, హుంజా సింధు ఉత్తర భాగపు ఉపనదులు. కాబట్టి గంగా దక్షిణ ఉపనదిని సింధు ఉపనదుల్లో చేర్చకూడదు.