భారత శిలా వ్యవస్థలు – ధార్వార్, కడప, వింధ్య, గోండ్వానా (Rock Systems of India)

Correct: D — ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కడప జిల్లా

కడప శిలా వ్యవస్థకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కడప (Cuddapah) జిల్లా పేరు పెట్టారు. ఇందులో సున్నపురాయి, షేల్, క్వార్ట్‌జైట్ ఎక్కువ; కడప నాపరాళ్లను నిర్మాణాలకు వాడతారు. ధార్వార్ వ్యవస్థ పేరు కర్ణాటకలోని ధార్వార్ నుండి వచ్చింది, అందుకే రెండింటినీ కలపవద్దు.

Correct: A — గోండ్వానా వ్యవస్థ

గోండ్వానా వ్యవస్థ శిలలు దామోదర్, మహానది, గోదావరి లోయల్లో విస్తరించి ఉండి దేశంలోని దాదాపు మొత్తం బొగ్గును కలిగి ఉన్నాయి. ధార్వార్ వ్యవస్థ ఇనుము, మాంగనీస్, బంగారం వంటి లోహ ఖనిజాలకు ప్రసిద్ధి. వింధ్య ఇసుకరాయికి, కడప సున్నపురాయికి పేరుపొందాయి.

Correct: B — బసాల్ట్

దక్కన్ ట్రాప్ అంటే భారీ అగ్నిపర్వత లావా ప్రవాహాలు చల్లారి ఏర్పడిన బసాల్ట్ శిలల ప్రాంతం, ఇది మహారాష్ట్రలో ఎక్కువ. ఈ బసాల్ట్ శిథిలమై నల్లరేగడి నేల (Black Soil) ఏర్పడింది. గ్రానైట్, నీస్ ఆర్కియన్ శిలలు; ఇసుకరాయి, సున్నపురాయి వింధ్య, కడప వ్యవస్థలకు చెందినవి.

Correct: A — ధార్వార్ వ్యవస్థ

ధార్వార్ శిలా వ్యవస్థ ఇనుప ఖనిజం, మాంగనీస్, బంగారం వంటి లోహ ఖనిజాలకు ప్రసిద్ధి, కోలార్, హట్టి గనులు దీనిలోనే ఉన్నాయి. గోండ్వానా శిలలు బొగ్గుకు, వింధ్య శిలలు ఇసుకరాయి, పన్నా వజ్రాలకు, టెర్షియరీ శిలలు అసోం పెట్రోలియంకు ప్రసిద్ధి.

Correct: B — గోండ్వానా వ్యవస్థ (గోదావరి లోయ)

సింగరేణి గనులు గోదావరి లోయలో విస్తరించిన గోండ్వానా శిలల్లో ఉన్నాయి; ఈ వ్యవస్థే భారత బొగ్గులో సుమారు 97–98% కలిగి ఉంది. కడప వ్యవస్థ సున్నపురాయి, నాపరాళ్లకు, ధార్వార్ లోహ ఖనిజాలకు, దక్కన్ ట్రాప్ బసాల్ట్‌కు సంబంధించినవి; వాటిలో బొగ్గు దొరకదు.

Correct: C — వింధ్య వ్యవస్థ

వింధ్య వ్యవస్థలో ఇసుకరాయి, సున్నపురాయి వంటి భవన నిర్మాణ రాళ్లతో పాటు పన్నా వజ్రాలు కూడా లభిస్తాయి. ధార్వార్ వ్యవస్థ బంగారం, ఇనుముకు, గోండ్వానా బొగ్గుకు, టెర్షియరీ పెట్రోలియంకు ప్రసిద్ధి. కాబట్టి ఖనిజానికి సరైన శిలా వ్యవస్థను జతపరచడం ముఖ్యం.

Correct: D — దక్కన్ ట్రాప్ బసాల్ట్

దక్కన్ ట్రాప్ ప్రాంతంలోని అగ్నిపర్వత బసాల్ట్ శిలలు వాతావరణ ప్రభావంతో శిథిలమై నల్లరేగడి నేలగా మారాయి; అందుకే ఈ నేలలు మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్‌లో ఎక్కువ. గ్రానైట్, నీస్ శిథిలమైతే ఎర్ర నేలలు ఏర్పడతాయి.

Correct: A — టెర్షియరీ వ్యవస్థ

హిమాలయాలు ఏర్పడిన కాలానికి చెందిన టెర్షియరీ వ్యవస్థ శిలల్లో అసోం పెట్రోలియం నిల్వలు ఉన్నాయి. ఆర్కియన్, ధార్వార్ అత్యంత పురాతన శిలలు కాగా, గోండ్వానా శిలలు బొగ్గుకు ప్రసిద్ధి. పెట్రోలియం ఏర్పడటానికి అనువైన అవక్షేప శిలలు తరువాతి కాలంలో ఏర్పడ్డాయి.

Correct: A — క-4, ఖ-1, గ-2, ఘ-3

ధార్వార్ వ్యవస్థ లోహ ఖనిజాలైన బంగారం, ఇనుముకు; గోండ్వానా బొగ్గుకు; వింధ్య పన్నా వజ్రాలు, ఇసుకరాయికి; కడప సున్నపురాయి, కడప నాపరాళ్లకు ప్రసిద్ధి. కడప, వింధ్య రెండింటిలోనూ సున్నపురాయి ఉన్నా, వజ్రాలు వింధ్య ప్రత్యేకత, అందుకే గ-2.

Correct: B — ఈ శిలల్లో బంగారం ప్రధాన ఖనిజంగా లభిస్తుంది

గోండ్వానా శిలలు బొగ్గుకు ప్రసిద్ధి, బంగారానికి కాదు; బంగారం, ఇనుము ధార్వార్ వ్యవస్థలో లభిస్తాయి. మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు సరైనవి: దాదాపు మొత్తం బొగ్గు ఈ వ్యవస్థలోనే ఉంది, ఇది మూడు నదీ లోయల్లో విస్తరించింది, సింగరేణి గోదావరి లోయలో ఉంది.