భారతదేశంలో జనగణన చరిత్ర (History of Census in India)

Correct: A — 1872

భారత్‌లో మొదటి జనగణన 1872లో లార్డ్ మేయో కాలంలో జరిగింది, కానీ అది దేశమంతా ఒకేసారి జరగని అసమకాలిక జనగణన. 1881లో లార్డ్ రిప్పన్ కాలంలో మొదటి సమకాలిక జనగణన జరిగింది. 1951 స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తొలి జనగణన.

Correct: B — 1881

1881లో లార్డ్ రిప్పన్ కాలంలో, జనగణన కమిషనర్ డబ్ల్యు.సి. ప్లౌడెన్ ఆధ్వర్యంలో మొదటి సమకాలిక జనగణన జరిగింది. అప్పటి నుండి ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి క్రమం తప్పకుండా జరుగుతోంది. 1872 జనగణన దేశమంతా ఒకేసారి జరగలేదు.

Correct: C — మహా విభజన సంవత్సరం (Year of Great Divide)

1911–21 దశాబ్దంలో జనాభా తగ్గింది (ఇన్‌ఫ్లుయెంజా, కరువులు కారణంగా), ఆ తర్వాత జనాభా ఎప్పుడూ తగ్గలేదు; అందుకే 1921 ను ‘మహా విభజన సంవత్సరం’ అంటారు. జనాభా తగ్గిన ఏకైక దశాబ్దం ఇదే.

Correct: D — కేంద్ర జాబితా (Union List)

జనగణన కేంద్ర జాబితాలో (ఏడో షెడ్యూల్, ఎంట్రీ 69) ఉంది; కాబట్టి కేంద్ర ప్రభుత్వమే జనగణన చేస్తుంది. రిజిస్ట్రార్ జనరల్ & సెన్సస్ కమిషనర్ కార్యాలయం హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.

Correct: A — 1951

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తొలి జనగణన 1951లో జరిగింది. జనగణన చట్టం 1948 (Census Act, 1948) ఆధారంగా ఈ గణనలు నిర్వహిస్తారు. 1947 స్వాతంత్ర్య సంవత్సరం కానీ ఆ సంవత్సరం జనగణన జరగలేదు.

Correct: A — 1872 – లార్డ్ మేయో

మొదటి (అసమకాలిక) జనగణన 1872లో లార్డ్ మేయో కాలంలో, మొదటి సమకాలిక జనగణన 1881లో లార్డ్ రిప్పన్ కాలంలో జరిగాయి. మిగతా జతల్లో వైస్రాయ్లను, సంవత్సరాలను తారుమారు చేశారు.

Correct: B — వేగవంతమైన పెరుగుదల – జనాభా విస్ఫోటనం

నోట్స్ ప్రకారం 1951–81 దశ వేగవంతమైన పెరుగుదల (జనాభా విస్ఫోటనం). 1901–21 నిలకడ దశ, 1921–51 స్థిరమైన పెరుగుదల, 1981–2011 అధిక పెరుగుదల కానీ వేగం తగ్గుతున్న దశ.

Correct: C — కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA)

జనగణన చట్టం 1948 ప్రకారం జరిగే జనగణనను రిజిస్ట్రార్ జనరల్ & సెన్సస్ కమిషనర్ కార్యాలయం నిర్వహిస్తుంది; ఇది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉంటుంది. జనగణన కేంద్ర జాబితా అంశం కావడంతో రాష్ట్రాలు దీనిని స్వతంత్రంగా చేయలేవు.

Correct: A — 2 మరియు 3 మాత్రమే

మొదటి జనగణన 1872లో జరిగింది; 1881 మొదటి సమకాలిక జనగణన సంవత్సరం, కాబట్టి 1 తప్పు. జనగణన చట్టం 1948, కేంద్ర జాబితా ఎంట్రీ 69 సరైనవి. 3వ వాక్యం కూడా సరైనదే కాబట్టి 2, 3 మాత్రమే సరైనవి అనే ఎంపిక సమాధానం.

Correct: B — 1901–1921 – స్థిరమైన పెరుగుదల

1901–1921 నిలకడ దశ (Stagnant). స్థిరమైన పెరుగుదల 1921–51కి చెందింది. కాబట్టి మొదటి జత తప్పు; మిగతా మూడు నోట్స్ ప్రకారం సరైనవి. 1901–21 ను నిలకడ దశ అని, 1921–51 ను స్థిరమైన పెరుగుదల దశ అని విడిగా గుర్తుంచుకోండి.