భారత పర్యావరణ చట్టాలు (Environmental Laws) · Practice MCQs

Correct: A — 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976)

భారత రాజ్యాంగం మొదట్లో పర్యావరణాన్ని నేరుగా ప్రస్తావించలేదు. 1972 స్టాక్‌హోమ్ సదస్సు తర్వాత 42వ సవరణ (1976) ద్వారా ఆర్టికల్ 48A, 51A(g) చేరాయి. 44వ సవరణ ఆస్తి హక్కు తొలగింపుకు, 73వ సవరణ పంచాయతీ రాజ్‌కు సంబంధించినవి; వీటికి పర్యావరణంతో సంబంధం లేదు.

Correct: B — ఆర్టికల్ 48A

ఆర్టికల్ 48A ఆదేశిక సూత్రం; పర్యావరణాన్ని కాపాడటం, అడవులు, వన్యజీవులను రక్షించడం రాజ్యం (State) బాధ్యత. 51A(g) పౌరుల ప్రాథమిక విధి, ఆర్టికల్ 32, 226 రిట్ పిటిషన్ వేసే హక్కులకు సంబంధించినవి. చిట్కా: 48A – రాజ్యం చేయాలి.

Correct: C — ఆర్టికల్ 51A(g)

ఆర్టికల్ 51A(g) ప్రకారం అడవులు, సరస్సులు, నదులు, వన్యప్రాణులతో కూడిన సహజ పర్యావరణాన్ని కాపాడటం ప్రతి పౌరుడి విధి. ఆర్టికల్ 48A రాజ్యానికి సంబంధించిన ఆదేశిక సూత్రం, ఆర్టికల్ 21 జీవించే హక్కు, ఆర్టికల్ 253 అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల అమలు అధికారం.

Correct: D — ఆర్టికల్ 21

సుప్రీంకోర్టు సుభాష్ కుమార్ vs బీహార్ రాష్ట్రం (1991) కేసులో కాలుష్య రహిత నీరు, గాలి ఆర్టికల్ 21లోని జీవించే హక్కులో భాగమని తీర్పు ఇచ్చింది. ఆర్టికల్ 14 సమానత్వం, ఆర్టికల్ 19 స్వేచ్ఛలకు సంబంధించినవి; 48A ఆదేశిక సూత్రం మాత్రమే, హక్కు కాదు.

Correct: A — 1974

జల (కాలుష్య నివారణ & నియంత్రణ) చట్టం 1974లో వచ్చింది. 1972 వన్యప్రాణి చట్టం సంవత్సరం, 1981 వాయు చట్టం, 1986 పర్యావరణ రక్షణ చట్టం సంవత్సరాలు. జల చట్టం ద్వారానే కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (CPCB) ఏర్పడింది.

Correct: B — జల చట్టం 1974

CPCB 1974 జల చట్టం ద్వారా ఏర్పడింది; తర్వాత వాయు చట్టం 1981 బాధ్యతలు కూడా దీనికి అప్పగించారు. EPA 1986 గొడుగు చట్టం, వన్యప్రాణి చట్టం 1972 జంతు సంరక్షణకు సంబంధించింది. ప్రధాన కార్యాలయం ఢిల్లీ.

Correct: C — Consent to Establish

ఫ్యాక్టరీ స్థాపించడానికి ముందు Consent to Establish, నడపడానికి ముందు Consent to Operate తీసుకోవాలి. ప్రశ్న స్థాపనకు ముందు అనుమతి గురించి కాబట్టి మొదటిదే సరైనది. Consent to Operate తర్వాతి దశ; CRZ తీర ప్రాంత నిబంధన.

Correct: D — భోపాల్ వాయు దుర్ఘటన (1984)

భోపాల్ వాయు దుర్ఘటన (2–3 డిసెంబర్ 1984) తర్వాత కఠినమైన చట్టం అవసరమని భావించి EPA 1986 రూపొందింది. చెర్నోబిల్ (1986) అణు ప్రమాదం భారత్‌లో జరగలేదు; మినామాటా జపాన్ ఘటన. విశాఖ లీక్ చాలా తర్వాత జరిగింది.

Correct: A — గొడుగు చట్టం (Umbrella Legislation)

EPA 1986 నీరు, గాలి, భూమి వంటి అన్ని అంశాలను కలిపి మొత్తం పర్యావరణానికి చట్రం ఇస్తుంది కాబట్టి దీన్ని గొడుగు చట్టం అంటారు. జల, వాయు చట్టాలు ప్రత్యేక అంశాలకే పరిమితం. మిగతా పేర్లు ఈ చట్టానికి వాడరు.

Correct: B — 19 నవంబర్ 1986

EPA 19 నవంబర్ 1986 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది (ఇందిరా గాంధీ జన్మదినం). 2 డిసెంబర్ 1984 భోపాల్ దుర్ఘటన తేదీ, 5 జూన్ ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం, 26 జనవరి 1950 రాజ్యాంగం అమలైన తేదీ.