భారత పర్యావరణ చట్టాలు (Environmental Laws) · Practice MCQs

Correct: C — పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా (EIA)

EIA అనేది ఫ్యాక్టరీ, ఆనకట్ట, గని వంటి ప్రాజెక్టు మొదలయ్యే ముందే దాని ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చేయడం. ఆడిట్ అనేది అమలులో ఉన్న కార్యకలాపాల తనిఖీ, CRZ తీర ప్రాంతాల నియంత్రణ, సుస్థిర అభివృద్ధి ఒక సూత్రం మాత్రమే.

Correct: D — పర్యావరణ అనుమతి (Environmental Clearance)

EIA దశలు పూర్తయ్యాక ప్రాజెక్టుకు పర్యావరణ అనుమతి (EC) ఇస్తారు లేదా తిరస్కరిస్తారు. మిగతా ఎంపికలు EIA ఫలితాలు కావు. ప్రజా విచారణ దశ తర్వాత నిపుణుల అంచనా కమిటీ పరిశీలన చేసి ECపై సిఫారసు చేస్తుంది.

Correct: A — 2006

14 సెప్టెంబర్ 2006న కొత్త EIA నోటిఫికేషన్ వచ్చింది, ఇదే ప్రస్తుత ప్రధాన చట్రం. 1994 తొలి చట్టబద్ధ EIA నోటిఫికేషన్ సంవత్సరం, 1986 EPA సంవత్సరం, 2019 CRZ నోటిఫికేషన్ సంవత్సరం.

Correct: B — ప్రజా విచారణ (Public Hearing)

ప్రజా విచారణ దశలో ప్రాజెక్టు వల్ల ప్రభావితమయ్యే ప్రజలు తమ అభిప్రాయాలు చెప్పవచ్చు. స్క్రీనింగ్ అంటే EIA అవసరమా కాదా నిర్ణయించడం, స్కోపింగ్ అంటే ఏ అంశాలు పరిశీలించాలో నిర్ణయించడం.

Correct: C — 1972

వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం 1972లో వచ్చింది. 1980 అటవీ (సంరక్షణ) చట్టం, 1986 పర్యావరణ రక్షణ చట్టం, 2002 జీవవైవిధ్య చట్టం సంవత్సరాలు. చిట్కా: 72 వన్యప్రాణి – 74 జలం – 80 అడవి – 81 వాయువు – 86 పర్యావరణం.

Correct: D — అటవీ (సంరక్షణ) చట్టం 1980

అటవీ (సంరక్షణ) చట్టం 1980 అటవీ భూమిని ఇతర అవసరాలకు మళ్లించడానికి కేంద్ర అనుమతి తప్పనిసరి చేసింది. 1927 చట్టం రిజర్వు, రక్షిత అడవుల వర్గీకరణ చేసింది; 2006 చట్టం గిరిజనుల హక్కుల గుర్తింపు; 2002 చట్టం జీవ వనరుల పరిరక్షణ.

Correct: A — 2010

NGT చట్టం 2010లో వచ్చింది; పర్యావరణ వివాదాల సత్వర పరిష్కారం దీని లక్ష్యం. 1995 నాటి జాతీయ పర్యావరణ ట్రిబ్యునల్ చట్టం ఆచరణలోకి రాలేదు, 1997 నాటిది అప్పీలేట్ అథారిటీ చట్టం, 2002 జీవవైవిధ్య చట్టం.

Correct: B — కాలుష్యకారి చెల్లింపు సూత్రం (Polluter Pays Principle)

కాలుష్యకారి చెల్లింపు సూత్రం ప్రకారం కాలుష్యం చేసినవారే నష్ట పరిహారం చెల్లించి, పునరుద్ధరణ ఖర్చు భరించాలి. ముందు జాగ్రత్త సూత్రం నష్టం రాకముందే చర్యలు తీసుకోవడం గురించి; ప్రజా విశ్వాస సిద్ధాంతం సహజ వనరులు ప్రజల ఆస్తి అని చెబుతుంది.

Correct: C — సంపూర్ణ బాధ్యత సూత్రం (Absolute Liability)

M.C. మెహతా vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1986) కేసులో ప్రమాదకర పరిశ్రమల ప్రమాదాలకు ఎంత జాగ్రత్త తీసుకున్నా సంస్థదే పూర్తి బాధ్యత అనే సంపూర్ణ బాధ్యత సూత్రాన్ని సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించింది. మిగతా సూత్రాలు వేరే కేసుల్లో బలపడ్డాయి.

Correct: D — ఎం.సి. మెహతా

నోట్స్ ప్రకారం చాలా కేసుల్లో పిటిషనర్ M.C. మెహతా (న్యాయవాది); ఆయనను భారత పర్యావరణ న్యాయవాదిగా పిలుస్తారు. బహుగుణ చిప్కో ఉద్యమ నాయకుడు, మేధా పాట్కర్ నర్మదా బచావో ఆందోళన నేత, సలీం అలీ పక్షి శాస్త్రవేత్త; వీరు ఈ కేసుల పిటిషనర్లు కారు.