నిర్జీవ అంశాలు & పరిమిత కారకాలు (Abiotic Components, Limiting Factors)
Free practice MCQs with answers and explanations for నిర్జీవ అంశాలు & పరిమిత కారకాలు (Abiotic Components, Limiting Factors) in పర్యావరణ వ్యవస్థ – నిర్మాణం & విధులు (Ecosystem). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పర్యావరణ వ్యవస్థకు శక్తికి ఏకైక ప్రధాన మూలం ఏది?
A. సూర్యకాంతి
B. భూ ఉష్ణం
C. నేల ఖనిజాలు
D. గాలి
Answer & explanation
Correct: A — సూర్యకాంతి
సూర్యకాంతి కిరణజన్య సంయోగక్రియకు అవసరమైన శక్తిని ఇచ్చి, ఆహార గొలుసుకు ఆధారమవుతుంది. నేల ఖనిజాలు, గాలి అవసరమైన నిర్జీవ అంశాలే కానీ శక్తి మూలాలు కావు; భూ ఉష్ణం కొన్ని ప్రత్యేక వ్యవస్థల్లో ఉన్నా అన్ని వ్యవస్థలకు ప్రధాన మూలం కాదు.
కింది వాటిలో నిర్జీవ అంశం (Abiotic component) ఏది?
A. శిలీంధ్రాలు
B. ఉష్ణోగ్రత
C. ఎలుక
D. శైవలం
Answer & explanation
Correct: B — ఉష్ణోగ్రత
ఉష్ణోగ్రత, సూర్యకాంతి, నీరు, తేమ, గాలి, నేల, pH వంటివి భౌతిక నిర్జీవ అంశాలు. శిలీంధ్రాలు, ఎలుక, శైవలం జీవ అంశాలు (Biotic components); కాబట్టి అవి నిర్జీవ అంశాలు కావు.
విస్తృత ఉష్ణోగ్రత పరిధిని తట్టుకునే జీవులను ఏమంటారు?
A. స్టెనోథర్మల్
B. యూరిహాలైన్
C. యూరిథర్మల్ (Eurythermal)
D. ఆటోట్రోఫ్
Answer & explanation
Correct: C — యూరిథర్మల్ (Eurythermal)
యూరిథర్మల్ జీవులు విస్తృత ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకుంటాయి; తక్కువ పరిధి మాత్రమే తట్టుకునేవి స్టెనోథర్మల్. ఆటోట్రోఫ్ అంటే స్వయంపోషకం, ఉష్ణోగ్రతకు సంబంధం లేదు. యూరిహాలైన్ అంటే లవణతలో విస్తృత మార్పులను తట్టుకునేది, ఇది వేరే కారకం.
హ్యూమస్ చనిపోయిన మొక్కలు, జంతువులు కుళ్ళగా ఏర్పడే కర్బన పదార్థం; ఇది నేలకు పోషకాలనిస్తుంది. ఇది కర్బన నిర్జీవ అంశాల్లో భాగం. ఖనిజ లవణాలు అకర్బనం, శైవలం జీవం, వాయువు కాదు.
లీబిగ్ కనిష్ట నియమం (Liebig's Law of Minimum) ప్రకారం ఏది పెరుగుదలను నిర్ణయిస్తుంది?
A. అత్యధికంగా ఉన్న పదార్థం
B. సరాసరి పదార్థం
C. శక్తి మూలం మాత్రమే
D. అవసరమైన పదార్థాల్లో అతి తక్కువగా ఉన్నది
Answer & explanation
Correct: D — అవసరమైన పదార్థాల్లో అతి తక్కువగా ఉన్నది
లీబిగ్ నియమం ప్రకారం జీవి పెరుగుదల అవసరమైన పదార్థాల్లో అతి తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నదాని ద్వారా నిర్ణయమవుతుంది. అధికంగా ఉన్న పదార్థం పరిమితం చేయదు; అందుకే దీన్ని పరిమిత కారకం అంటారు.
షెల్ఫర్డ్ సహన నియమం (Shelford's Law of Tolerance) ఏమి చెబుతుంది?
A. ప్రతి జీవికి కనిష్ట, గరిష్ట సహన పరిధి ఉంటుంది; ఆ పరిధిలోనే బతుకుతుంది
B. అతి తక్కువ పదార్థం పెరుగుదలను నిర్ణయిస్తుంది
C. శక్తి 10% మాత్రమే ప్రసారమవుతుంది
D. జీవులు ఎప్పుడూ ఒకే ఉష్ణోగ్రతలో జీవిస్తాయి
Answer & explanation
Correct: A — ప్రతి జీవికి కనిష్ట, గరిష్ట సహన పరిధి ఉంటుంది; ఆ పరిధిలోనే బతుకుతుంది
షెల్ఫర్డ్ నియమం ప్రతి జీవికి ఒక కనిష్ట, గరిష్ట సహన పరిధి ఉంటుందని, ఆ పరిధిలో మాత్రమే జీవించగలదని చెబుతుంది. అతి తక్కువ పదార్థం గురించి చెప్పేది లీబిగ్ నియమం. శక్తి ప్రసార శాతం వేరే భావన.
ఉష్ణోగ్రత సహనానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనల్లో సరైనది ఏది?
A. స్టెనోథర్మల్ జీవులు విస్తృత పరిధిని తట్టుకుంటాయి
B. రెండూ ఒకే పరిధి తట్టుకుంటాయి
C. ఈ పదాలు నీటి లవణతకు సంబంధించినవి
D. యూరిథర్మల్ జీవులు విస్తృత పరిధిని, స్టెనోథర్మల్ తక్కువ పరిధిని తట్టుకుంటాయి
Answer & explanation
Correct: D — యూరిథర్మల్ జీవులు విస్తృత పరిధిని, స్టెనోథర్మల్ తక్కువ పరిధిని తట్టుకుంటాయి
యూరి అంటే విస్తృత, స్టెనో అంటే సంకుచిత అని అర్థం; యూరిథర్మల్ జీవులు విస్తృత ఉష్ణోగ్రత పరిధిని, స్టెనోథర్మల్ జీవులు తక్కువ పరిధిని మాత్రమే తట్టుకుంటాయి. లవణతకు వాడే పదాలు యూరిహాలైన్, స్టెనోహాలైన్.
A. లీబిగ్ – తక్కువగా ఉన్న అవసరమైన పదార్థం పెరుగుదలను పరిమితం చేస్తుంది; షెల్ఫర్డ్ – కనిష్ట, గరిష్ట సహన పరిధి
B. లీబిగ్ – సహన పరిధి; షెల్ఫర్డ్ – కనిష్ట నియమం
C. రెండూ శక్తి పిరమిడ్ల నియమాలు
D. రెండూ నేల రకాల వర్గీకరణ
Answer & explanation
Correct: A — లీబిగ్ – తక్కువగా ఉన్న అవసరమైన పదార్థం పెరుగుదలను పరిమితం చేస్తుంది; షెల్ఫర్డ్ – కనిష్ట, గరిష్ట సహన పరిధి
లీబిగ్ కనిష్ట నియమం పెరుగుదలను అతి తక్కువగా ఉన్న వనరు నిర్ణయిస్తుందని, షెల్ఫర్డ్ సహన నియమం ప్రతి జీవికి కనిష్ట–గరిష్ట సహన పరిధి ఉంటుందని చెబుతాయి. ఇతర ఎంపికల్లో పేర్లు తారుమారయ్యాయి లేదా అసంబద్ధ నిర్వచనాలు ఇచ్చారు.
కింది వాటిలో నిర్జీవ అంశాలు, జీవ అంశాల జాబితా సరైన వర్గీకరణ ఏది?
A. నిర్జీవ: శిలీంధ్రాలు; జీవ: తేమ
B. నిర్జీవ: pH, నేల, తేమ; జీవ: శిలీంధ్రాలు, శైవలాలు
C. నిర్జీవ: శైవలాలు; జీవ: ఉష్ణోగ్రత
D. నిర్జీవ: బ్యాక్టీరియా; జీవ: సూర్యకాంతి
Answer & explanation
Correct: B — నిర్జీవ: pH, నేల, తేమ; జీవ: శిలీంధ్రాలు, శైవలాలు
pH, నేల, తేమ, ఉష్ణోగ్రత, సూర్యకాంతి భౌతిక నిర్జీవ అంశాలు; శిలీంధ్రాలు, శైవలాలు, బ్యాక్టీరియా జీవ అంశాలు. మిగతా ఎంపికల్లో జీవ, నిర్జీవాలను తారుమారు చేశారు.