జీవ భూరసాయన చక్రాలు (Biogeochemical Cycles) · Practice MCQs

Correct: C — అజటోబాక్టర్

అజటోబాక్టర్, అజోస్పిరిల్లం స్వతంత్రంగా జీవించే స్థిరీకరణ బ్యాక్టీరియాలు. రైజోబియం పప్పుధాన్యాల బుడిపెల్లో సహజీవనం చేస్తుంది; నైట్రోబాక్టర్ నైట్రైట్‌ను నైట్రేట్‌గా మార్చేది; సూడోమోనాస్ డీనైట్రిఫికేషన్ బ్యాక్టీరియా.

Correct: D — బాష్పీభవన బాష్పోత్సేకం (Evapotranspiration)

సముద్రాలు, సరస్సుల ఆవిరి కావడం, మొక్కల బాష్పోత్సేకం కలిపితే ఎవాపోట్రాన్స్పిరేషన్ అవుతుంది. అవపాతం అంటే వర్షం, మంచు రూపంలో నీరు కిందకు రావడం; ఘనీభవనం ఆవిరి మేఘాలుగా మారడం; ఇంకుడు నేలలోకి నీరు వెళ్లడం.

Correct: A — ఆవిరి కావడం → ఘనీభవనం → అవపాతం → ప్రవాహం/ఇంకుడు

సూర్యుని వేడికి నీరు ఆవిరై, చల్లబడి మేఘాలుగా (ఘనీభవనం) మారి, వర్షం మంచు రూపంలో (అవపాతం) పడి, నదులుగా ప్రవహించడం లేదా నేలలోకి ఇంకడం జరుగుతుంది. నీరు ఆవిరి కాకుండా మేఘాలు, వర్షం ఏర్పడదు.

Correct: B — హిమానీనదాలు, మంచు పలకల్లో

భూమిపై మంచినీరు సుమారు 3% మాత్రమే, ఇందులో అత్యధిక భాగం హిమానీనదాలు, ధ్రువ మంచు పలకల్లో నిల్వ ఉంది. నదులు, సరస్సులు, వాతావరణ ఆవిరిలో ఉన్నది చాలా తక్కువ వాటా.

Correct: C — దీనికి వాయు రూపం దాదాపు లేదు, కాబట్టి వాతావరణం ద్వారా తిరిగి రాదు

ఫాస్ఫరస్ ప్రధాన నిల్వ ఫాస్ఫేట్ శిలలు; శిలల క్షీణతతో నేల, నీటిలో చేరుతుంది. వాయు రూపం లేకపోవడం వల్ల వాతావరణం ద్వారా తిరిగి రాదు. అందుకే ఇది అవక్షేప చక్రం, దీనిలో వాతావరణ పాత్ర తక్కువ.

Correct: D — DNA, ATP, కణ త్వచాలు

ఫాస్ఫరస్ DNA, ATP, కణ త్వచాలు, ఎముకల్లో భాగం. సిస్టీన్, మిథియోనిన్ అనే అమైనో ఆమ్లాల్లో సల్ఫర్ ఉంటుంది. ఫాస్ఫరస్‌ను కేవలం ఎంజైమ్‌లు లేదా చక్కెరలకే పరిమితం చేయడం తప్పు.

Correct: A — సల్ఫేట్

మొక్కలు నేల నుండి సల్ఫేట్‌ను తీసుకుని సిస్టీన్, మిథియోనిన్ వంటి అమైనో ఆమ్లాలను తయారు చేస్తాయి. SO₂, H₂S వాయు రూపాలు, కానీ మొక్కలు ప్రధానంగా సల్ఫేట్ రూపంలో వాడతాయి; ఘన సల్ఫర్ నేరుగా వాడుకలోకి రాదు.

Correct: B — కిరణజన్య సంయోగక్రియ

కిరణజన్య సంయోగక్రియ ఆక్సిజన్‌ను విడుదల చేస్తుంది. జీవుల శ్వాసక్రియ, ఇంధన దహనం, ఖనిజాల ఆక్సీకరణ (తుప్పు) ఆక్సిజన్‌ను వినియోగిస్తాయి. కాబట్టి వినియోగ ప్రక్రియల జాబితాలో లేనిది ఉత్పత్తి ప్రక్రియ అయిన కిరణజన్య సంయోగక్రియే; ఇది కార్బన్ చక్రంతో ఆక్సిజన్ చక్రాన్ని కలిపే ప్రక్రియ కూడా.

Correct: C — భూమి మొక్కలు, సముద్ర ఫైటోప్లాంక్టన్

భూమిపై మొక్కలు, సముద్రంలోని ఫైటోప్లాంక్టన్ రెండూ కిరణజన్య సంయోగక్రియతో ఆక్సిజన్ ఇస్తాయి. శిలాజ ఇంధనాల దహనం, తుప్పు ఆక్సిజన్‌ను వినియోగిస్తాయి; అగ్నిపర్వతాలు ఆక్సిజన్ వనరు కావు.

Correct: D — కార్బన్ సింక్ తగ్గి ఆక్సిజన్ ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది

అడవులు కార్బన్ సింక్‌లు; వాటిని నరికితే CO₂ గ్రహణం తగ్గి, కిరణజన్య సంయోగక్రియ తగ్గడం వల్ల ఆక్సిజన్ ఉత్పత్తి కూడా తగ్గుతుంది. నీటి చక్రం పూర్తిగా ఆగదు; ఓజోన్ పొర మందానికి సంబంధం లేదు.