జీవ భూరసాయన చక్రాలు (Biogeochemical Cycles) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for జీవ భూరసాయన చక్రాలు (Biogeochemical Cycles) (జీవావరణ శాస్త్ర ప్రాథమికాంశాలు (Basics of Ecology)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
కింది వాటిలో సరైన జతలను గుర్తించండి: (1) కార్బన్ – వాయు చక్రం (2) ఫాస్ఫరస్ – అవక్షేప చక్రం (3) సల్ఫర్ – వాయు చక్రం మాత్రమే.
A. (1), (2) మాత్రమే సరైనవి
B. (1), (3) మాత్రమే సరైనవి
C. (2), (3) మాత్రమే సరైనవి
D. (1), (2), (3) అన్నీ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: A — (1), (2) మాత్రమే సరైనవి
కార్బన్ వాయు చక్రం, ఫాస్ఫరస్ అవక్షేప చక్రం; కానీ సల్ఫర్ ప్రధాన నిల్వ శిలల్లో ఉండి అవక్షేప చక్రంగా పరిగణిస్తారు, SO₂, H₂S వాయు రూపాలు ఉన్నా. కాబట్టి (3) తప్పు.
ఫాస్ఫరస్, సల్ఫర్, కాల్షియంల నిల్వ భూమి పెంకులో ఉంటుంది కాబట్టి అవి అవక్షేప చక్రాలు. కార్బన్, నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్, నీరు వాయు చక్రాలు; వాటి నిల్వ వాతావరణంలో లేదా నీటిలో ఉంటుంది.
A. శిలాజ ఇంధన దహనం చక్రాల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుంది
B. ఎరువులు చక్రాల సమతుల్యతను ప్రభావితం చేస్తాయి
C. శక్తి కూడా పోషకాల్లాగే చక్రంలా తిరుగుతుంది
D. నిల్వ అంటే మూలకం ఎక్కువ మొత్తంలో ఉండే ప్రదేశం
Answer & explanation
Correct: C — శక్తి కూడా పోషకాల్లాగే చక్రంలా తిరుగుతుంది
శక్తి సూర్యుని నుండి ఒకే దిశలో ప్రవహిస్తుంది, పోషకాల్లా చక్రంలా తిరగదు; అందువల్ల ఆ ప్రకటన తప్పు. శిలాజ ఇంధన దహనం, ఎరువులు, అడవుల నరికివేత చక్రాలను దెబ్బతీస్తాయి; నిల్వ నిర్వచనం సరైనది.
కార్బన్ చక్రం గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: (1) అడవులు, సముద్రాలు కార్బన్ సింక్‌లు (2) అగ్నిపర్వతాలు కార్బన్ విడుదల చేస్తాయి (3) వాతావరణంలో CO₂ సుమారు 21%. సరైన కలయిక ఏది?
A. (2), (3) మాత్రమే సరైనవి
B. (1), (3) మాత్రమే సరైనవి
C. (1), (2), (3) అన్నీ సరైనవి
D. (1), (2) మాత్రమే సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — (1), (2) మాత్రమే సరైనవి
అడవులు, సముద్రాలు సింక్‌లు, అగ్నిపర్వతాలు కార్బన్ విడుదల చేసే వనరులు కాబట్టి (1), (2) సరైనవి. వాతావరణంలో CO₂ సుమారు 0.04% మాత్రమే; 21% ఆక్సిజన్ శాతం. అందుకే (3) తప్పు.
కార్బన్ చక్రంలో కార్బన్ విడుదల చేసే వనరుల జాబితాలో సరైన కలయిక ఏది?
A. శ్వాసక్రియ, కుళ్ళడం, శిలాజ ఇంధన దహనం, అడవుల దహనం
B. కిరణజన్య సంయోగక్రియ, సముద్ర కరిగించుకోవడం, అడవుల పెంపకం
C. పగడపు దిబ్బల ఏర్పాటు, కిరణజన్య సంయోగక్రియ
D. సముద్ర షెల్స్ ఏర్పాటు, అడవుల పెంపకం
Answer & explanation
Correct: A — శ్వాసక్రియ, కుళ్ళడం, శిలాజ ఇంధన దహనం, అడవుల దహనం
శ్వాసక్రియ, కుళ్ళడం, శిలాజ ఇంధన దహనం, అడవుల దహనం, అగ్నిపర్వతాలు CO₂ వాతావరణంలోకి విడుదల చేస్తాయి. మిగతా ఎంపికల్లోని ప్రక్రియలు (కిరణజన్య సంయోగక్రియ, షెల్స్, పగడపు ఏర్పాటు, అడవుల పెంపకం) కార్బన్‌ను గ్రహించి నిల్వ చేస్తాయి.
ఒక ప్రాంతంలో అడవులు తగ్గి, శిలాజ ఇంధన వాడకం పెరిగితే కార్బన్ చక్రంలో ఏమి జరుగుతుంది?
A. వాతావరణ CO₂ తగ్గుతుంది
B. వాతావరణ CO₂ పెరిగి హరితగృహ ప్రభావం తీవ్రమవుతుంది
C. కార్బన్ నేరుగా సముద్ర అడుగుకు వెళ్తుంది
D. ఏ మార్పూ ఉండదు
Answer & explanation
Correct: B — వాతావరణ CO₂ పెరిగి హరితగృహ ప్రభావం తీవ్రమవుతుంది
అడవులు తగ్గితే CO₂ గ్రహణం తగ్గుతుంది, శిలాజ ఇంధన దహనం CO₂ విడుదల పెంచుతుంది; రెండూ కలిసి వాతావరణ CO₂ పెంచి హరితగృహ ప్రభావాన్ని తీవ్రం చేస్తాయి. కాబట్టి CO₂ తగ్గడం లేదా మార్పు లేకపోవడం అనే ఎంపికలు తార్కికంగా తప్పు.
నైట్రోజన్ చక్రంలో కింది దశలను సహజ క్రమంలో అమర్చండి: (a) నైట్రోజన్ స్థిరీకరణ (b) నైట్రిఫికేషన్ (c) మొక్కలు నైట్రేట్లు తీసుకోవడం (d) డీనైట్రిఫికేషన్.
A. d → a → c → b
B. c → a → d → b
C. b → d → a → c
D. a → b → c → d
Answer & explanation
Correct: D — a → b → c → d
గాలి N₂ స్థిరీకరించబడి అమ్మోనియాగా మారుతుంది (a); నైట్రిఫికేషన్‌తో నైట్రేట్ ఏర్పడుతుంది (b); మొక్కలు నైట్రేట్లు తీసుకుంటాయి (c); చివరగా డీనైట్రిఫికేషన్ N₂ను వాతావరణంలోకి పంపుతుంది (d). మిగతా క్రమాల్లో ఫలితం కారణానికి ముందు వచ్చింది.
నైట్రోజన్ స్థిరీకరణకు సంబంధించి కింది వాటిలో తప్పు ప్రకటన ఏది?
A. నీలి-ఆకుపచ్చ శైవలాలు వరి పొలాల్లో నైట్రేట్లను N₂గా మారుస్తాయి
B. రైజోబియం సహజీవన బ్యాక్టీరియా
C. అజటోబాక్టర్ స్వతంత్ర బ్యాక్టీరియా
D. హేబర్ ప్రక్రియ పారిశ్రామిక స్థిరీకరణ
Answer & explanation
Correct: A — నీలి-ఆకుపచ్చ శైవలాలు వరి పొలాల్లో నైట్రేట్లను N₂గా మారుస్తాయి
అనబీనా, నాస్టాక్ వంటి శైవలాలు గాలి N₂ను స్థిరీకరిస్తాయి, నైట్రేట్లను N₂గా మార్చవు; ఆ పని డీనైట్రిఫికేషన్. మిగతా మూడు ప్రకటనలు సరైనవి: రైజోబియం పప్పుధాన్యాల బుడిపెల్లో సహజీవనం చేస్తుంది, అజటోబాక్టర్ స్వతంత్రంగా జీవిస్తుంది, హేబర్ ప్రక్రియ కర్మాగారాల్లో జరిగే స్థిరీకరణ.
అధికంగా యూరియా వంటి నైట్రోజన్ ఎరువులు వాడితే ఏమి జరుగుతుంది?
A. నేల సహజంగా సారవంతమవుతుంది, ఇతర సమస్యలు ఉండవు
B. నీటి కాలుష్యం, యూట్రోఫికేషన్ ప్రమాదం పెరుగుతుంది
C. నైట్రోజన్ స్థిరీకరణ బ్యాక్టీరియా అవసరం పూర్తిగా పోతుంది
D. ఓజోన్ పొర మందం పెరుగుతుంది
Answer & explanation
Correct: B — నీటి కాలుష్యం, యూట్రోఫికేషన్ ప్రమాదం పెరుగుతుంది
నైట్రోజన్ ఎరువులు అధికంగా వాడితే వర్షపు నీటితో కొట్టుకుపోయి నీటి వనరుల్లో చేరి కాలుష్యం, యూట్రోఫికేషన్‌కు దారి తీస్తాయి. బ్యాక్టీరియా అవసరం పూర్తిగా పోదు; ఓజోన్ పొరతో సంబంధం లేదు.