ఓజోన్ పొర – ప్రాముఖ్యత, స్థానం, డాబ్సన్ యూనిట్ (Ozone Layer)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఓజోన్ పొర – ప్రాముఖ్యత, స్థానం, డాబ్సన్ యూనిట్ (Ozone Layer) in ఓజోన్ పొర క్షీణత (Ozone Depletion). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
ఓజోన్ (Ozone) అణువు రసాయన సూత్రం ఏది?
A. O₃
B. O₂
C. O₄
D. CO₂
Answer & explanation
Correct: A — O₃
ఓజోన్ మూడు ఆక్సిజన్ పరమాణువులతో ఏర్పడిన వాయువు కాబట్టి దాని సూత్రం O₃. మనం పీల్చే సాధారణ ఆక్సిజన్ రెండు పరమాణువులతో కూడిన O₂ మాత్రమే. CO₂ కార్బన్ డయాక్సైడ్, ఇది ఓజోన్ కాదు, హరితగృహ వాయువు. O₄ అనేది సాధారణ పరీక్షల్లో గుర్తించే రూపం కాదు.
ఓజోన్ పొర స్ట్రాటోస్ఫియర్లో భూమికి సుమారు 15–35 కి.మీ ఎత్తులో ఉంటుంది. ట్రోపోస్ఫియర్ భూమికి అత్యంత దగ్గరి పొర; అక్కడ ఏర్పడే ఓజోన్ కాలుష్యకారి మాత్రమే. మీసోస్ఫియర్, థర్మోస్ఫియర్ ఇంకా పైనున్న పొరలు, వాటిలో ఓజోన్ పొర ఉండదు.
C. సూర్యుని హానికరమైన అతినీలలోహిత (UV) కిరణాల నుండి
D. ఉల్కాపాతాల నుండి
Answer & explanation
Correct: C — సూర్యుని హానికరమైన అతినీలలోహిత (UV) కిరణాల నుండి
ఓజోన్ పొర సూర్యుని నుండి వచ్చే హానికరమైన UV కిరణాలను, ముఖ్యంగా UV-B, UV-C ని, పీల్చుకుని భూమిపై జీవాన్ని కాపాడుతుంది. ఇన్ఫ్రారెడ్ కిరణాలు వేడిని ఇస్తాయి, వాటిని ఓజోన్ ప్రధానంగా అడ్డుకోదు. ఉల్కల నుండి రక్షణ ఇవ్వడం వాతావరణ ఘర్షణ పని, ఓజోన్ పని కాదు.
ఓజోన్ మందాన్ని డాబ్సన్ యూనిట్లలో కొలుస్తారు; 1 DU అంటే ప్రామాణిక పరిస్థితుల్లో 0.01 మి.మీ మందం ఓజోన్. డెసిబెల్ శబ్ద తీవ్రత యూనిట్. పాస్కల్, బార్ పీడన యూనిట్లు. కాబట్టి ఓజోన్ కొలతకు సరైనది డాబ్సన్ యూనిట్ మాత్రమే.
ఓజోన్ పొర 15–35 కి.మీ మధ్య విస్తరించి ఉన్నా, గరిష్ఠ సాంద్రత సుమారు 20–25 కి.మీ మధ్య ఉంటుంది. 2–5 కి.మీ ట్రోపోస్ఫియర్ లోపల ఉంటుంది, అక్కడ రక్షణ ఓజోన్ ఉండదు. 50–60, 100–120 కి.మీ ఎత్తులు స్ట్రాటోస్ఫియర్ పైన ఉన్న పొరలు, ఓజోన్ గరిష్ఠం అక్కడ కాదు.
ఓజోన్ పొరను 1913లో ఫ్రెంచ్ శాస్త్రవేత్తలు చార్లెస్ ఫాబ్రీ, హెన్రీ బ్యుయిసన్ కనుగొన్నారు. మోలీనా, రోలాండ్ 1974లో CFCల వల్ల క్షీణత ప్రతిపాదించారు, ఫార్మన్ బృందం 1985లో రంధ్రాన్ని ప్రకటించారు, మిడ్గ్లీ 1928లో CFCలను సృష్టించారు. ఇవన్నీ వేర్వేరు సంఘటనలు.
ట్రోపోస్ఫియర్లో భూ ఉపరితలం దగ్గర ఏర్పడే ఓజోన్ గురించి సరైనది ఏది?
A. ఇది UV-Bను అడ్డుకుని మనల్ని రక్షిస్తుంది
B. ఇది ఓజోన్ రంధ్రాన్ని పూడ్చుతుంది
C. ఇది కాలుష్యకారి, స్మాగ్లో భాగం, శ్వాసకోశ సమస్యలు కలిగిస్తుంది
D. ఇది ఆక్సిజన్ కంటే సురక్షితమైనది
Answer & explanation
Correct: C — ఇది కాలుష్యకారి, స్మాగ్లో భాగం, శ్వాసకోశ సమస్యలు కలిగిస్తుంది
స్ట్రాటోస్ఫియర్ ఓజోన్ రక్షకం ("మంచి ఓజోన్"); కానీ భూ ఉపరితల ఓజోన్ ("చెడు ఓజోన్") వాహన, పరిశ్రమ కాలుష్యకారుల చర్య వల్ల ఏర్పడి స్మాగ్లో భాగమై శ్వాసకోశ సమస్యలు కలిగిస్తుంది. అది పైకి చేరి రంధ్రాన్ని పూడ్చదు, UV రక్షణ కూడా ఇవ్వదు.
D. UV వల్ల O₂ పరమాణువులుగా విడిపోయి, ఒక O పరమాణువు మరో O₂తో కలిసి O₃ అవుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — UV వల్ల O₂ పరమాణువులుగా విడిపోయి, ఒక O పరమాణువు మరో O₂తో కలిసి O₃ అవుతుంది
స్ట్రాటోస్ఫియర్లో UV కిరణాలు O₂ అణువును రెండు ఆక్సిజన్ పరమాణువులుగా విడగొడతాయి; ఒక పరమాణువు మరో O₂తో కలిసి O₃ ఏర్పడుతుంది. నైట్రోజన్, CO₂, నీటి ఆవిరి ఓజోన్ ఏర్పాటులో ముడిపదార్థాలు కావు, ఎందుకంటే O₃లో ఆక్సిజన్ పరమాణువులు మాత్రమే ఉంటాయి.
A. UV-C (100–280 nm) – ఓజోన్, ఆక్సిజన్ పూర్తిగా పీల్చుకుంటాయి
B. UV-A (315–400 nm) – ఓజోన్ పూర్తిగా పీల్చుకుంటుంది
C. UV-B (280–315 nm) – భూమిని పూర్తిగా చేరదు
D. UV-C – భూమిని ఎక్కువగా చేరుతుంది
Answer & explanation
Correct: A — UV-C (100–280 nm) – ఓజోన్, ఆక్సిజన్ పూర్తిగా పీల్చుకుంటాయి
UV-C అత్యంత ప్రమాదకరమైనది కానీ ఓజోన్, ఆక్సిజన్ దీన్ని పూర్తిగా పీల్చుకుంటాయి. UV-A ఎక్కువగా భూమిని చేరుతుంది. UV-B ని ఓజోన్ చాలావరకు పీల్చుకుంటుంది కానీ కొంత మిగిలి చర్మానికి హాని చేస్తుంది, అంటే పూర్తిగా ఆగదు. కాబట్టి మిగతా మూడు జతలు తప్పు.
కింది వాటిలో ఓజోన్ గురించి తప్పుగా ఉన్న ప్రకటన ఏది?
A. సగటు ఓజోన్ సుమారు 300 DU
B. ట్రోపోస్ఫియర్ ఓజోన్ UV-Bను అడ్డుకుని జీవులను కాపాడుతుంది
C. ఓజోన్కు ప్రత్యేకమైన వాసన ఉంటుంది
D. ఓజోన్ను డాబ్సన్ స్పెక్ట్రోఫోటోమీటర్తో కొలుస్తారు
Answer & explanation
Correct: B — ట్రోపోస్ఫియర్ ఓజోన్ UV-Bను అడ్డుకుని జీవులను కాపాడుతుంది
భూ ఉపరితలానికి దగ్గరగా ఉన్న ట్రోపోస్ఫియర్ ఓజోన్ కాలుష్యకారి, స్మాగ్లో భాగం; రక్షణ ఇచ్చేది స్ట్రాటోస్ఫియర్ ఓజోన్ మాత్రమే. భూమిపై సగటు సుమారు 300 DU, ఓజోన్కు ప్రత్యేక వాసన, డాబ్సన్ స్పెక్ట్రోఫోటోమీటర్ కొలత పరికరం అనే మిగతా ప్రకటనలు సరైనవి.