ఓజోన్ పొర క్షీణత (Ozone Depletion) · Practice MCQs

Correct: A — O₃

ఓజోన్ మూడు ఆక్సిజన్ పరమాణువులతో ఏర్పడిన వాయువు కాబట్టి దాని సూత్రం O₃. మనం పీల్చే సాధారణ ఆక్సిజన్ రెండు పరమాణువులతో కూడిన O₂ మాత్రమే. CO₂ కార్బన్ డయాక్సైడ్, ఇది ఓజోన్ కాదు, హరితగృహ వాయువు. O₄ అనేది సాధారణ పరీక్షల్లో గుర్తించే రూపం కాదు.

Correct: B — స్ట్రాటోస్ఫియర్ (Stratosphere)

ఓజోన్ పొర స్ట్రాటోస్ఫియర్‌లో భూమికి సుమారు 15–35 కి.మీ ఎత్తులో ఉంటుంది. ట్రోపోస్ఫియర్ భూమికి అత్యంత దగ్గరి పొర; అక్కడ ఏర్పడే ఓజోన్ కాలుష్యకారి మాత్రమే. మీసోస్ఫియర్, థర్మోస్ఫియర్ ఇంకా పైనున్న పొరలు, వాటిలో ఓజోన్ పొర ఉండదు.

Correct: C — సూర్యుని హానికరమైన అతినీలలోహిత (UV) కిరణాల నుండి

ఓజోన్ పొర సూర్యుని నుండి వచ్చే హానికరమైన UV కిరణాలను, ముఖ్యంగా UV-B, UV-C ని, పీల్చుకుని భూమిపై జీవాన్ని కాపాడుతుంది. ఇన్‌ఫ్రారెడ్ కిరణాలు వేడిని ఇస్తాయి, వాటిని ఓజోన్ ప్రధానంగా అడ్డుకోదు. ఉల్కల నుండి రక్షణ ఇవ్వడం వాతావరణ ఘర్షణ పని, ఓజోన్ పని కాదు.

Correct: D — డాబ్సన్ యూనిట్ (DU)

ఓజోన్ మందాన్ని డాబ్సన్ యూనిట్లలో కొలుస్తారు; 1 DU అంటే ప్రామాణిక పరిస్థితుల్లో 0.01 మి.మీ మందం ఓజోన్. డెసిబెల్ శబ్ద తీవ్రత యూనిట్. పాస్కల్, బార్ పీడన యూనిట్లు. కాబట్టి ఓజోన్ కొలతకు సరైనది డాబ్సన్ యూనిట్ మాత్రమే.

Correct: A — క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు (CFCs)

CFCలు వాతావరణంలో స్థిరంగా ఉండి స్ట్రాటోస్ఫియర్ చేరి, UV వల్ల విడిపోయి క్లోరిన్ పరమాణువులను విడుదల చేస్తాయి; అవి ఓజోన్‌ను నాశనం చేస్తాయి. మీథేన్ హరితగృహ వాయువు, సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ ఆమ్ల వర్షానికి, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ విషవాయువుగా కారణం, ఓజోన్ క్షీణతకు ప్రధాన కారణం కాదు.

Correct: B — ఫ్రియాన్స్ (Freons)

CFC సమ్మేళనాలకు వాడుక పేరు ఫ్రియాన్స్. హాలన్లు బ్రోమిన్ ఉండే వేరే రకం ODS, వీటిని అగ్నిమాపక పరికరాల్లో వాడతారు. ఏరోసోల్స్ అనేవి స్ప్రేలు, ఇవి CFCలను వాడే ఉత్పత్తులు మాత్రమే, పేరు కాదు. డయాక్సిన్లు విషపూరిత సేంద్రియ కాలుష్యకారులు.

Correct: C — రిఫ్రిజిరేటర్లు, ఎయిర్ కండిషనర్లు, ఏరోసోల్ స్ప్రేలు

CFCలు శీతలీకరణ ఉపకరణాలు (ఫ్రిజ్, AC), ఏరోసోల్ స్ప్రేలు, ఫోమ్ తయారీలో విస్తృతంగా వాడేవారు, అందుకే వీటిపై నియంత్రణ తెచ్చారు. ఎరువులు, సిమెంట్, బ్యాటరీలు వంటి వాటి తయారీలో CFCలు ప్రధాన పాత్ర పోషించవు. మిథైల్ బ్రోమైడ్ మాత్రమే పురుగుమందుగా వాడిన ODS.

Correct: D — హాలన్లు (Halons)

హాలన్లలో బ్రోమిన్ ఉంటుంది, వీటిని అగ్నిమాపక యంత్రాల్లో వాడేవారు; ఇవి కూడా శక్తివంతమైన ODS. CFCలలో ప్రధానంగా క్లోరిన్ ఉంటుంది, బ్రోమిన్ కాదు. మీథేన్‌కు ఓజోన్ క్షీణతలో ప్రధాన పాత్ర లేదు, అది హరితగృహ వాయువు. కాబట్టి బ్రోమిన్ ఆధారిత అగ్నిమాపక ODS హాలన్లే.

Correct: A — అంటార్కిటికా

ఓజోన్ రంధ్రం ప్రధానంగా దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతమైన అంటార్కిటికాపై ఏర్పడుతుంది, ఎందుకంటే అక్కడ శీతాకాలంలో అత్యంత చల్లదనం, ధ్రువ మేఘాలు, ధ్రువ సుడిగుండం ఉంటాయి. ఆసియా, ఆఫ్రికా, అమెజాన్ వంటి వెచ్చని ప్రాంతాల్లో ఈ పరిస్థితులు లేవు, అందువల్ల అక్కడ ఇలాంటి రంధ్రం ఏర్పడదు.

Correct: B — 1985

బ్రిటిష్ అంటార్కిటిక్ సర్వే శాస్త్రవేత్తలు (జో ఫార్మన్ బృందం) 1985లో అంటార్కిటికాపై ఓజోన్ రంధ్రాన్ని ప్రకటించారు. 1913 ఓజోన్ పొరను కనుగొన్న సంవత్సరం (ఫాబ్రీ, బ్యుయిసన్). 1985లోనే వియన్నా కన్వెన్షన్ కూడా ఆమోదం పొందింది. 1950, 2005 ఈ సంఘటనకు సంబంధం లేని సంవత్సరాలు.