జీవవైవిధ్యం & హాట్‌స్పాట్లు (Biodiversity Hotspots) · Practice MCQs

Correct: C — జన్యు వైవిధ్యం, జాతి వైవిధ్యం, పర్యావరణ వ్యవస్థ వైవిధ్యం

జీవవైవిధ్యాన్ని జన్యు (ఒకే జాతిలోని జన్యువుల తేడా), జాతి (ఒక ప్రాంతంలోని జాతుల సంఖ్య), పర్యావరణ వ్యవస్థ (అడవి, ఎడారి, సముద్రం వంటి వ్యవస్థల రకాలు) అనే మూడు స్థాయిల్లో అధ్యయనం చేస్తారు. కణ, అవయవ వైవిధ్యం అనే భావనలు జీవవైవిధ్య వర్గీకరణలో లేవు, అలాగే నేల, నీటి రకాలు జీవుల వైవిధ్యాన్ని కొలిచే స్థాయులు కావు. ఉదాహరణకు వరి రకాలు జన్యు వైవిధ్యానికి, అడవిలోని వేర్వేరు జాతులు జాతి వైవిధ్యానికి చెందుతాయి.

Correct: A — వాల్టర్ రోజెన్ (Walter Rosen)

బయోడైవర్సిటీ అనే పదాన్ని 1985లో వాల్టర్ రోజెన్ ఉపయోగించారు; తరువాత ఇ.ఓ. విల్సన్ దాన్ని బాగా ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. డార్విన్ పరిణామ సిద్ధాంతకర్త, హంబోల్ట్ జాతి–విస్తీర్ణ సంబంధంతో ముడిపడిన శాస్త్రవేత్త, జారెడ్ డైమండ్ ఈవిల్ క్వార్టెట్ భావనను చెప్పినవారు. పదం వాడినవారు, ప్రాచుర్యం ఇచ్చినవారు వేర్వేరు అని గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: D — జన్యు వైవిధ్యం (Genetic diversity)

ఒకే జాతి (వరి లేదా మామిడి) లోపలే అనేక రకాలు ఉండటం జన్యు వైవిధ్యం. జాతి వైవిధ్యం అంటే ఒక ప్రాంతంలో ఎన్ని వేర్వేరు జాతులున్నాయో సూచించేది, పర్యావరణ వ్యవస్థ వైవిధ్యం అంటే అడవి, చెరువు, గడ్డి భూమి వంటి విభిన్న వ్యవస్థలు. అక్షాంశ వైవిధ్యం అనే స్థాయి జీవవైవిధ్యంలో లేదు.

Correct: B — సుమారు 8%

భారత్ విస్తీర్ణం ప్రపంచంలో 2.4% అయినా సుమారు 8% జాతులకు ఆవాసం; అందుకే భారత్ మెగా డైవర్స్ (17 దేశాల) జాబితాలో ఉంది. 0.8% అనేది భూభాగ శాతం కంటే తక్కువ కాబట్టి భారత్ జీవవైవిధ్యాన్ని తక్కువ చేసి చూపుతుంది; 25%, 50% అనేవి అసలు గణాంకానికి చాలా దూరం.

Correct: B — పెరుగుతుంది

ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాలు భూమధ్యరేఖ దగ్గర ఉంటాయి; అక్కడ సూర్యకాంతి, శక్తి ఎక్కువ, వాతావరణం చాలా కాలంగా స్థిరంగా ఉంది. అందువల్ల ధ్రువాల నుండి భూమధ్యరేఖ వైపు జాతుల సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతుంది. దీన్నే అక్షాంశ ప్రవణత (Latitudinal Gradient) అంటారు, ఇది ధ్రువాల వైపు తగ్గే నమూనా కాదు.

Correct: D — అలెగ్జాండర్ వాన్ హంబోల్ట్

విస్తీర్ణం పెరిగే కొద్దీ జాతుల సంఖ్య పెరుగుతుందనే సంబంధాన్ని అలెగ్జాండర్ వాన్ హంబోల్ట్ ప్రతిపాదించారు (S = CA^Z). నార్మన్ మైయర్స్ హాట్‌స్పాట్ భావనకు, జారెడ్ డైమండ్ ఈవిల్ క్వార్టెట్‌కు పేరుగాంచారు. ఇ.ఓ. విల్సన్ బయోడైవర్సిటీ పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చినవారు.

Correct: A — అమెజాన్ వర్షారణ్యం

అమెజాన్ వర్షారణ్యం ప్రపంచంలో అత్యధిక జాతులు ఉన్న ప్రాంతం, విస్తారమైన చెట్లు వాతావరణ సమతుల్యతకు తోడ్పడటంతో దీన్ని భూమి ఊపిరితిత్తులు అంటారు. సుందర్బన్స్ మడ అడవులకు, పశ్చిమ కనుమలు హాట్‌స్పాట్‌కు ప్రసిద్ధి; థార్ ఎడారికి ఈ పేరు వర్తించదు.

Correct: C — నార్మన్ మైయర్స్ (Norman Myers)

బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్త నార్మన్ మైయర్స్ 1988లో హాట్‌స్పాట్ భావనను చెప్పారు; కన్జర్వేషన్ ఇంటర్నేషనల్ దాన్ని పరిరక్షణ ప్రాధాన్యతగా అభివృద్ధి చేసింది. విల్సన్ పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు, రోజెన్ పదాన్ని వాడినవారు, డైమండ్ విలుప్త కారణాలను (ఈవిల్ క్వార్టెట్) వివరించారు.

Correct: D — 1,500

హాట్‌స్పాట్ ప్రమాణాలు రెండు: కనీసం 1,500 ఎండెమిక్ నాళికా మొక్కల జాతులు (ప్రపంచ మొత్తంలో 0.5%), అసలు ఆవాసంలో కనీసం 70% కోల్పోవడం. రెండూ ఉంటేనే ప్రాంతాన్ని హాట్‌స్పాట్‌గా గుర్తిస్తారు. 150, 500 చాలా తక్కువ సంఖ్యలు; 15,000 అనేది నిర్ధారిత ప్రమాణం కాదు.

Correct: B — 4

భారత్‌లో హిమాలయాలు, ఇండో–బర్మా, పశ్చిమ కనుమలు & శ్రీలంక, సుండాలాండ్ (నికోబార్ దీవులు మాత్రమే) అనే 4 హాట్‌స్పాట్లు ఉన్నాయి. 'హిమా – ఇండో – పశ్చిమ – సుండా' అని వరుసగా గుర్తుంచుకోవచ్చు. 2, 6, 8 అనే సంఖ్యలు ఈ నాలుగు పేర్ల జాబితాకు సరిపోవు.