విపత్తు నిర్వహణ చక్రం – నాలుగు దశలు (Disaster Management Cycle)

Correct: A — ప్రతిస్పందన (Response)

విపత్తు జరుగుతున్నప్పుడు లేదా వెంటనే చేసే అత్యవసర సహాయ చర్యలను ప్రతిస్పందన అంటారు. ఉపశమనం, సంసిద్ధత విపత్తుకు ముందు చేసే చర్యలు కాగా, పునర్నిర్మాణం విపత్తు తర్వాత జరిగే పునరుద్ధరణ దశలో భాగం.

Correct: B — విపత్తుకు ముందు (Pre-disaster)

ఉపశమనం, సంసిద్ధత రెండూ విపత్తు రాకముందే చేసే ముందస్తు చర్యలు. విపత్తు సమయంలో జరిగేది ప్రతిస్పందన; విపత్తు తర్వాత జరిగేది పునరుద్ధరణ (పునరావాసం, పునర్నిర్మాణం). ఈ మూడు కాలాల విభజన పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

Correct: C — నివారణ (Prevention)

నివారణ అంటే నష్టమే జరగకుండా పూర్తిగా అడ్డుకోవడం. కానీ భూకంపం వంటి హజార్డ్స్‌ను ఆపలేము కాబట్టి వాటి విషయంలో నష్టాన్ని తగ్గించే ఉపశమనంపై దృష్టి పెడతారు. ప్రతిస్పందన, పునరావాసం విపత్తు జరిగిన తర్వాతి చర్యలు.

Correct: B — ఉపశమనం (Mitigation)

వరద వచ్చే ముందే చేసే పూడిక తీత నష్టాన్ని తగ్గించే దీర్ఘకాలిక చర్య కాబట్టి ఉపశమనం. వరద వచ్చాక పడవలతో రక్షించడం ప్రతిస్పందన; తర్వాత ఇళ్లు కట్టించడం పునరావాసం అవుతుంది.

Correct: C — సంసిద్ధత (Preparedness)

మాక్ డ్రిల్, శిక్షణ, హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, అత్యవసర సామగ్రి నిల్వ – ఇవన్నీ సంసిద్ధత చర్యలు. కాలువల పూడిక తీత వంటి నష్టం తగ్గించే చర్యలు ఉపశమనం అవుతాయి; ఈ రెండూ విపత్తుకు ముందే జరుగుతాయి.

Correct: D — విపత్తుకు ముందే సంసిద్ధత, రిస్క్ తగ్గింపుపై దృష్టి (Proactive)

పూర్వం విపత్తు తర్వాత సహాయం ఇవ్వడానికే (Relief-centric) పరిమితమయ్యేవారు. ఇప్పుడు ముందస్తు సంసిద్ధత, రిస్క్ తగ్గింపుపై (Proactive) దృష్టి పెడుతున్నారు. మిగిలిన ఎంపికలు పాత విధానాన్ని లేదా తప్పు అంశాలను సూచిస్తాయి.

Correct: A — ఉపశమనం (నష్టాన్ని తగ్గించడం)

కొన్ని హజార్డ్స్‌ను (భూకంపాలు) ఆపలేము కాబట్టి నష్టాన్ని తగ్గించే ఉపశమన చర్యలపై (భూకంపాన్ని తట్టుకునే భవనాలు వంటివి) దృష్టి పెడతారు. నివారణ అంటే నష్టం జరగకుండా అడ్డుకోవడం; భూకంపం విషయంలో అది సాధ్యం కాదు.

Correct: C — పునరావాసం (Rehabilitation)

పునరావాసం విపత్తు తర్వాత జరిగే పునరుద్ధరణ దశలో భాగం. ఉపశమనం, సంసిద్ధత, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు అన్నీ విపత్తుకు ముందు చేసే చర్యలు. "కానిది" అడిగితే తర్వాతి దశను గుర్తించాలి.

Correct: D — 1 మరియు 3 మాత్రమే

ప్రవచనం 1, 3 సరైనవి. ప్రతిస్పందన విపత్తు సమయంలో వెంటనే చేసే అత్యవసర చర్య; దీర్ఘకాలికమైనది పునరుద్ధరణ. కాబట్టి ప్రవచనం 2 తప్పు అవుతుంది. చక్రంలో ముందు (ఉపశమనం, సంసిద్ధత), సమయంలో (ప్రతిస్పందన), తర్వాత (పునరుద్ధరణ) అనే మూడు కాలాల క్రమం గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: A — (బి), (డి), (ఎ), (సి)

పూడిక తీత (ఉపశమనం) → మాక్ డ్రిల్ (సంసిద్ధత) → పడవలతో రక్షణ (ప్రతిస్పందన) → ఇళ్ల నిర్మాణం (పునరావాసం). ఇది నోట్స్‌లోని వర్షాకాల ఉదాహరణ క్రమమే; ఉపశమనం దీర్ఘకాలిక చర్య కాబట్టి సంసిద్ధత కంటే ముందు.