1. కేంద్ర కేబినెట్: ITLA, SME గ్రోత్ ఫండ్, మోదీ 25 ఏళ్ల తీర్మానం
ఏమిటి?
కేంద్ర మంత్రిమండలి (కేబినెట్) ప్రధాని అధ్యక్షతన సమావేశమై విధాన నిర్ణయాలు తీసుకుంటుంది. రాజ్యాంగ అధికరణ 74 ప్రకారం రాష్ట్రపతికి సలహా, సహాయం అందించడానికి ప్రధాని నేతృత్వంలో మంత్రి మండలి ఉంటుంది.
6 అక్టోబర్ 2026 కేబినెట్ ఒక బహుళ-విధాన రవాణా సంస్థ (ITLA), ₹10,000 కోట్ల SME గ్రోత్ ఫండ్పై నిర్ణయాలు తీసుకుంది; ప్రధాని మోదీ 25 ఏళ్ల పదవీకాలంపై తీర్మానం కూడా చేసింది. మోదీ 7 అక్టోబర్ 2001న గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
ITLA రవాణా ప్రణాళికను సమన్వయం చేసి లాజిస్టిక్స్ ఖర్చును తగ్గించవచ్చు. SME ఫండ్ చిన్న, మధ్య తరహా సంస్థలకు మూలధనం అందిస్తుంది.
ముఖ్య విషయాలు
- ITLA: బహుళ-విధాన రవాణా కోసం SPV (ప్రత్యేక ప్రయోజన సంస్థ).
- ITLA బాధ్యతలు:
- 10 ఏళ్లకు పైబడిన జాతీయ రవాణా మాస్టర్ ప్లాన్
- ₹500 కోట్లకు పైగా ప్రాజెక్టుల సాంకేతిక మదింపు.
- SME గ్రోత్ ఫండ్:
- ₹10,000 కోట్లు
- బడ్జెట్ 2026-27లో ప్రకటించారు.
- SEBI AIF: ఈ ఫండ్ SEBI పరిధిలోని ఆల్టర్నేటివ్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఫండ్ (AIF)గా ఉంటుంది.
- మోదీ తీర్మానం: 7 అక్టోబర్ 2001 నుండి 7 అక్టోబర్ 2026 వరకు 25 ఏళ్ల పదవీకాలం.
- కేబినెట్:
- ప్రధాని అధ్యక్షతన
- అధికరణ 74.
సులభమైన ఉదాహరణ
రైలు, రోడ్డు, ఓడరేవు ప్రాజెక్టులు వేర్వేరుగా ప్రణాళిక చేస్తే సరుకు ఆలస్యమవుతుంది; ITLA వంటి ఒకే సంస్థ మాస్టర్ ప్లాన్ తయారుచేస్తే అవి కలిసి పనిచేస్తాయి.
తాజా మార్పు
6 అక్టోబర్ 2026 కేంద్ర కేబినెట్ బహుళ-విధాన రవాణా కోసం ITLA, ₹10,000 కోట్ల SME గ్రోత్ ఫండ్ (SEBI AIF)పై నిర్ణయాలు తీసుకుంది. అలాగే ప్రధాని మోదీ 25 ఏళ్ల పదవీకాలం (7 అక్టోబర్ 2001–7 అక్టోబర్ 2026) తీర్మానం ఆమోదించింది.
🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):
- కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాలు (Central Government Schemes)
- కేంద్ర బడ్జెట్ & ఆర్థిక సర్వే ముఖ్యాంశాలు (Budget & Economic Survey)
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-06
2. VB–G RAM G కింద 375 అనుమతి పొందిన పనులు
ఏమిటి?
గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ గ్రామీణ ఉపాధి, మౌలిక వసతుల కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తుంది. గ్రామసభ గ్రామ ప్రజల సమావేశం; 73వ రాజ్యాంగ సవరణ (1992), అధికరణ 243A ప్రకారం దీనికి రాజ్యాంగ హోదా ఉంది. పంచాయతీ స్థాయి ప్రణాళికకు ఇది పునాది.
VB–G RAM G కింద అనుమతి పొందిన పనుల సంఖ్యను గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ 266 నుండి 375కి పెంచింది. ఈ పనులు నాలుగు స్తంభాల కింద విభజించబడ్డాయి.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
గ్రామ స్థాయిలో నీరు, రహదారులు, జీవనోపాధి, విపత్తు సన్నద్ధత పనులు పెరిగి గ్రామీణ కుటుంబాలకు పని, ఆస్తులు లభిస్తాయి. పంచాయతీరాజ్ అంశాలు పరీక్షల్లో తరచూ వస్తాయి.
ముఖ్య విషయాలు
- పనుల సంఖ్య: 266 నుండి 375కి పెరిగింది.
- జల భద్రత: 128 పనులు.
- మౌలిక సదుపాయాలు: 111 పనులు.
- జీవనోపాధి: 98 పనులు.
- విపత్తు సన్నద్ధత: 38 పనులు.
- ప్రణాళిక: వికసిత్ గ్రామ పంచాయతీ ప్లాన్లు, గ్రామసభ ఆమోదంతో.
సులభమైన ఉదాహరణ
జ్ఞాపకం ట్రిక్: 128 + 111 + 98 + 38 = 375; నాలుగు స్తంభాల మొత్తం అనుమతి పొందిన పనులకు సమానం.
తాజా మార్పు
గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ VB–G RAM G కింద అనుమతి పొందిన పనులను 266 నుండి 375కి పెంచింది. జల భద్రత 128, మౌలిక సదుపాయాలు 111, జీవనోపాధి 98, విపత్తు సన్నద్ధత 38గా విభజన ఉంది.
🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-06
3. భారత్లో వృద్ధాప్య పరివర్తన
ఏమిటి?
జనాభా వృద్ధాప్యం అంటే మొత్తం జనాభాలో 60 ఏళ్లు పైబడినవారి వాటా పెరగడం. జీవన కాలం పెరగడం, జననాల రేటు తగ్గడం దీనికి కారణాలు. భారత్లో తల్లిదండ్రులు, సీనియర్ సిటిజన్ల సంరక్షణ, సంక్షేమ చట్టం 2007 పెద్దల భరణానికి చట్టబద్ధ రక్షణ ఇస్తుంది.
నోట్ ప్రకారం 60 ఏళ్లు పైబడినవారు ప్రస్తుతం 16–17 కోట్లు (సుమారు 10.5%). ఈ సంఖ్య 2036 నాటికి 23 కోట్లకు, 2050 నాటికి 34.7 కోట్లకు (21%) పెరుగుతుందని అంచనా.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
వృద్ధుల ఆరోగ్యం, పెన్షన్, సంరక్షణ సేవలకు ఎక్కువ వనరులు అవసరమవుతాయి. జనాభా, సామాజిక భద్రత అంశాలు సామాజిక న్యాయం పాఠ్యాంశంలో ముఖ్యమైనవి.
ముఖ్య విషయాలు
- ప్రస్తుత సంఖ్య: 60+ వయసువారు 16–17 కోట్లు (~10.5%).
- 2036 అంచనా: 23 కోట్లు.
- 2050 అంచనా: 34.7 కోట్లు (21%).
- PM-JAY: 70 ఏళ్లు పైబడినవారికి ₹5 లక్షల ఆరోగ్య కవర్.
- NPHCE: వృద్ధుల ఆరోగ్య సంరక్షణ జాతీయ కార్యక్రమం.
- SAGE పోర్టల్:
- వృద్ధులకు సంబంధించిన పోర్టల్
- సీనియర్ సిటిజన్ల చట్టం 2007 వేరుగా వృద్ధుల భరణానికి ఉంది.
సులభమైన ఉదాహరణ
ఒక గ్రామంలో 10 మందిలో ఒకరు వృద్ధులైతే ఇప్పుడు ఒక ఆరోగ్య కేంద్రం సరిపోతుంది; 2050 నాటికి ప్రతి 5 మందిలో ఒకరు వృద్ధులవుతారు కాబట్టి సేవలు పెంచాలి.
తాజా మార్పు
6 అక్టోబర్ 2026 నాటి నోట్ ప్రకారం భారత్లో 60 ఏళ్లు పైబడినవారు 16–17 కోట్లు (~10.5%). 2036 నాటికి 23 కోట్లు, 2050 నాటికి 34.7 కోట్లు (21%) అంచనా; PM-JAY 70+ వారికి ₹5 లక్షల కవర్ ఇస్తోంది.
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-06