సహకార సమాఖ్య – NITI ఆయోగ్, GST కౌన్సిల్, స్థానిక సంస్థలు (Cooperative Federalism)
Free practice MCQs with answers and explanations for సహకార సమాఖ్య – NITI ఆయోగ్, GST కౌన్సిల్, స్థానిక సంస్థలు (Cooperative Federalism) in సమకాలీన పరిణామాలు: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ. Tap an option to check instantly.
Q1Easy
GST కౌన్సిల్ ఏ రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ప్రకారం ఏర్పడింది?
A. ఆర్టికల్ 279A
B. ఆర్టికల్ 246A
C. ఆర్టికల్ 269A
D. ఆర్టికల్ 243K
Answer & explanation
Correct: A — ఆర్టికల్ 279A
GST కౌన్సిల్ ఏర్పాటుకు ఆధారం ఆర్టికల్ 279A. ఆర్టికల్ 246A GSTపై చట్టం చేసే అధికారం, 269A అంతర్రాష్ట్ర వాణిజ్యంలో GST వసూలు, 243K రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి కౌన్సిల్‌కు అధ్యక్షుడు.
1950లో ఏర్పడిన ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో 2015లో NITI ఆయోగ్ ఏర్పడింది; ఇది 'టీమ్ ఇండియా' స్ఫూర్తితో సహకార సమాఖ్యను ప్రోత్సహిస్తుంది. జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC) 1952లో ఏర్పడిన రాజ్యాంగేతర సంస్థ, అది ప్రణాళికా సంఘానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
GST కౌన్సిల్‌లో ఓట్ల వెయిటేజీ మరియు నిర్ణయానికి అవసరమైన మెజారిటీ ఎంత?
A. కేంద్రానికి 2/3, రాష్ట్రాలకు 1/3; 3/4 మెజారిటీ
B. కేంద్రానికి 1/3, రాష్ట్రాలకు 2/3; 3/4 మెజారిటీ
C. కేంద్రానికి 1/2, రాష్ట్రాలకు 1/2; సాధారణ మెజారిటీ
D. కేంద్రానికి 1/3, రాష్ట్రాలకు 2/3; 2/3 మెజారిటీ
Answer & explanation
Correct: B — కేంద్రానికి 1/3, రాష్ట్రాలకు 2/3; 3/4 మెజారిటీ
GST కౌన్సిల్‌లో కేంద్రానికి 1/3, రాష్ట్రాలకు సమష్టిగా 2/3 వెయిటేజీ ఉంటుంది; ఏ నిర్ణయానికైనా 3/4 మెజారిటీ అవసరం. అంటే కేంద్రం ఒంటరిగా నిర్ణయాన్ని తీసుకురాలేదు, అలాగే రాష్ట్రాలన్నీ కలిసినా కేంద్రం అంగీకారం లేకుండా తీర్మానం నెగ్గదు.
మొహిత్ మినరల్స్ కేసు (2022)లో GST కౌన్సిల్ సిఫార్సుల గురించి సుప్రీంకోర్టు ఏమి చెప్పింది?
A. సిఫార్సులు బంధనకారులు కావు, ఒప్పించే స్వభావం కలవి
B. సిఫార్సులు తప్పనిసరిగా అమలు చేయాలి
C. GST కౌన్సిల్ రాజ్యాంగ విరుద్ధం
D. సిఫార్సులను రాష్ట్రపతి మాత్రమే మార్చగలరు
Answer & explanation
Correct: A — సిఫార్సులు బంధనకారులు కావు, ఒప్పించే స్వభావం కలవి
మొహిత్ మినరల్స్ (2022) తీర్పు GST కౌన్సిల్ సిఫార్సులు కేంద్రానికి, రాష్ట్రాలకు బంధనకారులు కావని, అవి ఒప్పించే స్వభావం కలవని చెప్పింది. దీనివల్ల రాష్ట్రాలు తమ శాసన అధికారాన్ని కోల్పోవని కోర్టు భావన. కౌన్సిల్ రాజ్యాంగ విరుద్ధం కాదు.
Correct: A — నిర్ణయాలకు సాధారణ మెజారిటీ సరిపోతుంది
GST కౌన్సిల్ నిర్ణయాలకు 3/4 వెయిటెడ్ మెజారిటీ అవసరం, సాధారణ మెజారిటీ కాదు. అధ్యక్షుడు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి, కేంద్రానికి 1/3, రాష్ట్రాలకు 2/3 వెయిటేజీ, ఆధారం ఆర్టికల్ 279A కాబట్టి ఈ మూడు వాక్యాలు సరైనవి.
ఈ క్రింది వాటిలో రాజ్యాంగంలో ఆర్టికల్ ఆధారం లేని (రాజ్యాంగేతర) సంస్థ ఏది?
A. GST కౌన్సిల్
B. ఆర్థిక సంఘం
C. అంతర్రాష్ట్ర మండలి
D. జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC)
Answer & explanation
Correct: D — జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC)
జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC) 1952లో ఏర్పడిన రాజ్యాంగేతర సంస్థ. GST కౌన్సిల్ ఆర్టికల్ 279Aకి, ఆర్థిక సంఘం ఆర్టికల్ 280కి, అంతర్రాష్ట్ర మండలి ఆర్టికల్ 263కి ఆధారంగా ఉన్నాయి.
A. 11వ షెడ్యూల్ – 18 అంశాలు; 12వ షెడ్యూల్ – 29 అంశాలు
B. 11వ షెడ్యూల్ – 29 అంశాలు; 12వ షెడ్యూల్ – 29 అంశాలు
C. 11వ షెడ్యూల్ – 29 అంశాలు; 12వ షెడ్యూల్ – 18 అంశాలు
D. 11వ షెడ్యూల్ – 18 అంశాలు; 12వ షెడ్యూల్ – 18 అంశాలు
Answer & explanation
Correct: C — 11వ షెడ్యూల్ – 29 అంశాలు; 12వ షెడ్యూల్ – 18 అంశాలు
పంచాయతీలకు సంబంధించిన 11వ షెడ్యూల్‌లో 29 అంశాలు, పురపాలక సంస్థలకు సంబంధించిన 12వ షెడ్యూల్‌లో 18 అంశాలు ఉన్నాయి. 73వ సవరణ పంచాయతీలను (భాగం IX), 74వ సవరణ పురపాలక సంస్థలను (భాగం IXA) ఏర్పాటు చేసింది; సంఖ్యలను తారుమారు చేస్తే సమాధానం తప్పవుతుంది.