సమకాలీన సమాఖ్య అంశాలు – ఢిల్లీ, ఒకే దేశం ఒకే ఎన్నిక, డీలిమిటేషన్ (Contemporary Issues)
Free practice MCQs with answers and explanations for సమకాలీన సమాఖ్య అంశాలు – ఢిల్లీ, ఒకే దేశం ఒకే ఎన్నిక, డీలిమిటేషన్ (Contemporary Issues) in సమకాలీన పరిణామాలు: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ. Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఢిల్లీకి ప్రత్యేక హోదా కల్పించే ఆర్టికల్ ఏది?
A. ఆర్టికల్ 370
B. ఆర్టికల్ 371-D
C. ఆర్టికల్ 239AA
D. ఆర్టికల్ 356
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 239AA
ఢిల్లీకి జాతీయ రాజధాని ప్రాంత హోదాను 69వ సవరణ (1991) ద్వారా చేర్చిన ఆర్టికల్ 239AA ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 370 జమ్మూ కాశ్మీర్ (2019లో రద్దైంది), ఆర్టికల్ 371-D ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రత్యేక నిబంధన, ఆర్టికల్ 356 రాష్ట్రపతి పాలనకు సంబంధించినవి.
'ఒకే దేశం – ఒకే ఎన్నిక' పై ఏర్పాటైన ఉన్నత స్థాయి కమిటీకి అధ్యక్షత వహించినది ఎవరు?
A. ఎన్.కె. సింగ్
B. రామ్‌నాథ్ కోవింద్
C. వెంకటాచలయ్య
D. రాజిందర్ సింగ్ సర్కారియా
Answer & explanation
Correct: B — రామ్‌నాథ్ కోవింద్
ఒకే దేశం – ఒకే ఎన్నిక కమిటీకి మాజీ రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ నేతృత్వం వహించారు; కమిటీ 2023 సెప్టెంబర్‌లో ఏర్పడి 2024 మార్చిలో నివేదిక ఇచ్చింది. వెంకటాచలయ్య రాజ్యాంగ సమీక్ష కమిషన్ (2000) అధ్యక్షుడు, సర్కారియా కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల కమిషన్ అధ్యక్షుడు.
డీలిమిటేషన్‌పై లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను స్థిరంగా ఉంచిన సవరణ ఏది?
A. 42వ సవరణ (1976)
B. 91వ సవరణ (2003)
C. 69వ సవరణ (1991)
D. 84వ సవరణ (2001)
Answer & explanation
Correct: D — 84వ సవరణ (2001)
84వ సవరణ (2001) ప్రకారం 2026 తర్వాత తొలి జనగణన వరకు లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్య స్థిరంగా ఉంటుంది. జనాభా నియంత్రణ చేసిన దక్షిణ రాష్ట్రాలు సీట్లు కోల్పోతాయనే ఆందోళన ఉంది. 42వ సవరణ ప్రవేశిక, ప్రాథమిక విధులు వంటి అంశాలకు, 91వ సవరణ మంత్రిమండలి పరిమాణానికి, 69వ ఢిల్లీ హోదాకు సంబంధించినవి.
భారత రాజ్యాంగాన్ని 'అర్ధ-సమాఖ్య (Quasi-federal)' అని అభివర్ణించినవారు ఎవరు?
A. డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్
B. రాజిందర్ సింగ్ సర్కారియా
C. కె.సి. వేర్ (K.C. Wheare)
D. ఎన్.కె. సింగ్
Answer & explanation
Correct: C — కె.సి. వేర్ (K.C. Wheare)
బ్రిటిష్ రాజ్యాంగ పండితుడు కె.సి. వేర్ భారత రాజ్యాంగాన్ని అర్ధ-సమాఖ్య (Quasi-federal) అని పిలిచారు, ఎందుకంటే సమాఖ్య లక్షణాలతో పాటు కేంద్రం వైపు మొగ్గు ఎక్కువగా ఉంటుంది. సర్కారియా, ఎన్.కె. సింగ్ వరుసగా కేంద్ర-రాష్ట్ర కమిషన్, 15వ ఆర్థిక సంఘం అధ్యక్షులు.
ఒకే దేశం – ఒకే ఎన్నిక అంశంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) ఉన్నత స్థాయి కమిటీ 2023 సెప్టెంబర్‌లో ఏర్పడింది. 2) కమిటీ నివేదిక 2024 మార్చిలో వచ్చింది. 3) తదుపరి రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు 2024 డిసెంబర్‌లో పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టారు. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మరియు 3
నోట్స్ ప్రకారం కమిటీ 2023 సెప్టెంబర్‌లో నియమితమైంది, నివేదిక 2024 మార్చిలో ఇచ్చింది, ఆ తర్వాత రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లును 2024 డిసెంబర్‌లో పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టారు. మూడు వాక్యాలూ సరైనవి; కమిటీ అధ్యక్షుడు రామ్‌నాథ్ కోవింద్.
A. ఆర్టికల్ 261 – ఒక రాష్ట్ర పత్రాలకు ఇతర రాష్ట్రాల్లో గుర్తింపు
B. ఆర్టికల్ 263 – అంతర్రాష్ట్ర మండలి ఏర్పాటు
C. ఆర్టికల్ 262 – అంతర్రాష్ట్ర మండలి
D. ఆర్టికల్ 131 – రాష్ట్రాల మధ్య వివాదాలపై సుప్రీంకోర్టు ఒరిజినల్ అధికార పరిధి
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 262 – అంతర్రాష్ట్ర మండలి
ఆర్టికల్ 262 అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వివాదాల పరిష్కారానికి సంబంధించినది; అంతర్రాష్ట్ర మండలి ఆర్టికల్ 263లో ఉంది. కాబట్టి మొదటి జత తప్పు. 261 (పూర్తి విశ్వాసం, గౌరవం), 131 (సుప్రీంకోర్టు ఒరిజినల్ అధికారం) జతలు సరైనవి.
డీలిమిటేషన్‌కు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) 84వ సవరణ (2001) ప్రకారం 2026 తర్వాత తొలి జనగణన వరకు లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్య స్థిరం. 2) జనాభా నియంత్రణ చేసిన దక్షిణ రాష్ట్రాలు సీట్లు కోల్పోతాయనే ఆందోళన ఉంది. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. రెండూ తప్పు
D. 1 మరియు 2 రెండూ
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 రెండూ
రెండు వాక్యాలూ సరైనవి: 84వ సవరణ 2026 తర్వాత తొలి జనగణన వరకు సీట్ల సంఖ్యను స్థిరంగా ఉంచింది; జనాభా తగ్గించిన దక్షిణ రాష్ట్రాలకు పునర్విభజనతో సీట్లు తగ్గి రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతుందనే ఆందోళన సమాఖ్య చర్చలో ఉంది.