ప్రాథమిక హక్కులపై చారిత్రక తీర్పులు (Landmark Fundamental Rights Judgments)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రాథమిక హక్కులపై చారిత్రక తీర్పులు (Landmark Fundamental Rights Judgments) in రాజ్యాంగ సవరణలు మరియు న్యాయస్థానాల కీలక తీర్పులు. Tap an option to check instantly.
Q1Easy
గోప్యత (Privacy) ప్రాథమిక హక్కు అని తీర్పు చెప్పిన కేసు ఏది?
A. మేనకా గాంధీ కేసు (1978)
B. శ్రేయా సింఘాల్ కేసు (2015)
C. కె.ఎస్. పుట్టస్వామి కేసు (2017)
D. విశాఖ కేసు (1997)
Answer & explanation
Correct: C — కె.ఎస్. పుట్టస్వామి కేసు (2017)
తొమ్మిది మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం 2017లో పుట్టస్వామి కేసులో గోప్యత ప్రాథమిక హక్కు అని తీర్పు చెప్పింది. మేనకా గాంధీ ఆర్టికల్ 21 పరిధిని విస్తరించింది, శ్రేయా సింఘాల్ సెక్షన్ 66Aను రద్దు చేసింది, విశాఖ కేసు పని ప్రదేశ లైంగిక వేధింపులపై మార్గదర్శకాలు ఇచ్చింది.
పని ప్రదేశాల్లో లైంగిక వేధింపుల నివారణకు మార్గదర్శకాలు ఇచ్చిన తీర్పు ఏది?
A. విశాఖ v. రాజస్థాన్ (1997)
B. ఓల్గా టెల్లిస్ (1985)
C. కామన్ కాజ్ (2018)
D. నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ (2018)
Answer & explanation
Correct: A — విశాఖ v. రాజస్థాన్ (1997)
విశాఖ v. రాజస్థాన్ రాష్ట్రం (1997) కేసులో సుప్రీంకోర్టు పని ప్రదేశాల్లో మహిళల లైంగిక వేధింపుల నివారణకు మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది. ఓల్గా టెల్లిస్ జీవనోపాధి హక్కుకు, కామన్ కాజ్ గౌరవప్రదంగా మరణించే హక్కుకు, జోహార్ సెక్షన్ 377కు సంబంధించిన తీర్పులు.
మేనకా గాంధీ v. భారత యూనియన్ (1978) తీర్పు ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
A. గోప్యతను ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రకటించింది
B. సెక్షన్ 377ను రద్దు చేసింది
C. ఆర్టికల్ 21 పరిధిని విస్తరించి, ప్రక్రియ న్యాయంగా, సహేతుకంగా ఉండాలని చెప్పింది
D. ఎలక్టోరల్ బాండ్లను రద్దు చేసింది
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 21 పరిధిని విస్తరించి, ప్రక్రియ న్యాయంగా, సహేతుకంగా ఉండాలని చెప్పింది
ఎ.కె. గోపాలన్ (1950) కేసు ఆర్టికల్ 21లోని 'చట్టం నిర్దేశించిన పద్ధతి'ని ఇరుకుగా అర్థం చేసుకోగా, మేనకా గాంధీ కేసు ఆ పరిధిని విస్తరించి ప్రక్రియ న్యాయమైనది, సహేతుకమైనది కావాలని చెప్పింది. గోప్యత 2017లో, సెక్షన్ 377 రద్దు 2018లో జరిగాయి.
షయారా బానో కేసు (2017)లో ఒకేసారి మూడు తలాక్పై ధర్మాసనం ఎంత మెజారిటీతో తీర్పు చెప్పింది?
A. 5:0
B. 3:2
C. 4:1
D. 7:6
Answer & explanation
Correct: B — 3:2
ఒకేసారి మూడుసార్లు తలాక్ చెల్లదని షయారా బానో కేసులో ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం 3:2 మెజారిటీతో తీర్పు చెప్పింది. దీని తర్వాత ముస్లిం మహిళల (వివాహ హక్కుల రక్షణ) చట్టం 2019 వచ్చింది. 7:6 కేశవానంద భారతి కేసు మెజారిటీ.
ఈ క్రింది కేసుల్లో 'పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులను కూడా సవరించవచ్చు' అనే వాదనకు భిన్నంగా తీర్పు ఇచ్చిన కేసు ఏది?
A. గోలక్నాథ్ కేసు (1967)
B. శంకరి ప్రసాద్ కేసు (1951)
C. సజ్జన్ సింగ్ కేసు (1965)
D. మేనకా గాంధీ కేసు (1978)
Answer & explanation
Correct: A — గోలక్నాథ్ కేసు (1967)
శంకరి ప్రసాద్ (1951), సజ్జన్ సింగ్ (1965) కేసులు ప్రాథమిక హక్కులను కూడా పార్లమెంటు సవరించవచ్చని చెప్పగా, గోలక్నాథ్ (1967) అందుకు విరుద్ధంగా ప్రాథమిక హక్కులను సవరించలేమని చెప్పింది. కాబట్టి ఈ నాలుగింటిలో భిన్నమైన (odd one out) తీర్పు గోలక్నాథ్.
తీర్పు–అంశం జతల్లో (2018 తీర్పులు) సరిగా జతచేయని దానిని గుర్తించండి.
A. జోసెఫ్ షైన్ (2018) – వ్యభిచార నేరం (IPC 497) రద్దు
B. కామన్ కాజ్ (2018) – గౌరవప్రదంగా మరణించే హక్కు
C. శ్రేయా సింఘాల్ (2015) – సెక్షన్ 66A రద్దు
D. నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ (2018) – IPC సెక్షన్ 497 రద్దు
Answer & explanation
Correct: D — నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ (2018) – IPC సెక్షన్ 497 రద్దు
నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ తీర్పు IPC సెక్షన్ 377లో పెద్దల పరస్పర అంగీకార సంబంధాలను నేరంగా పరిగణించడాన్ని రద్దు చేసింది; సెక్షన్ 497 (వ్యభిచార నేరం) రద్దు జోసెఫ్ షైన్ కేసులో జరిగింది. మిగతా మూడు జతలు సరైనవి, కాబట్టి తప్పు జత మొదటిది.