రాజ్యాంగ సవరణలు మరియు న్యాయస్థానాల కీలక తీర్పులు · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for రాజ్యాంగ సవరణలు మరియు న్యాయస్థానాల కీలక తీర్పులు (జాతీయ అంశాలు (National Affairs)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
ఢిల్లీ ప్రభుత్వం–కేంద్రం వివాదంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) 2018లో లెఫ్ట్‌నెంట్ గవర్నర్ అధికారాలకు పరిమితి విధించారు. 2) 2023లో సేవలపై ఢిల్లీ ప్రభుత్వానికి అధికారం ఉందని కోర్టు చెప్పింది. 3) దీని తర్వాత కేంద్రం GNCTD సవరణ చట్టం 2023 చేసింది. సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 3
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మరియు 3
మూడు వాక్యాలు సరైనవే: 2018 తీర్పులో ఢిల్లీ ప్రభుత్వ సలహా, సహాయానికి LG కట్టుబడి ఉండాలని చెప్పారు; 2023లో సేవలపై అధికారం ఢిల్లీ ప్రభుత్వానిదేనని తీర్పు వచ్చింది; ఆ తర్వాత కేంద్రం GNCTD సవరణ చట్టం 2023 తెచ్చింది. ఢిల్లీ ప్రత్యేక హోదా 69వ సవరణ (ఆర్టికల్ 239AA)తో ముడిపడి ఉంది.
ఈ క్రింది వాటిలో ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL) గురించి సరైన వాక్యాలేవి? 1) మొదటి కేసు హుస్సేనారా ఖాతూన్ (1979). 2) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి, వి.ఆర్. కృష్ణయ్యర్ మార్గదర్శకులు. 3) ఇది బీహార్ జైళ్లలోని అండర్ ట్రయల్ ఖైదీలకు సంబంధించినది.
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మరియు 3
PIL హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు (1979)తో ప్రారంభమైంది, ఇది బీహార్ జైళ్లలో విచారణ లేకుండా ఏళ్ల తరబడి ఉన్న అండర్ ట్రయల్ ఖైదీల గురించి. జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి, జస్టిస్ వి.ఆర్. కృష్ణయ్యర్ దీనికి మార్గదర్శకులు; మూడు వాక్యాలు సరైనవి.
తీర్పు–విషయం జతల్లో సరిగా జతచేయని దానిని గుర్తించండి.
A. బచన్ సింగ్ (1980) – Rarest of Rare సూత్రం
B. వెల్లూరు సిటిజన్స్ (1996) – Polluter Pays సూత్రం
C. మినర్వా మిల్స్ (1980) – NJAC రద్దు
D. హుస్సేనారా ఖాతూన్ (1979) – PIL ప్రారంభం
Answer & explanation
Correct: C — మినర్వా మిల్స్ (1980) – NJAC రద్దు
NJAC రద్దు నాల్గవ న్యాయమూర్తుల కేసు (2015)లో జరిగింది. మినర్వా మిల్స్ (1980) 42వ సవరణలోని కొన్ని నిబంధనలను కొట్టివేసి ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యత మౌలిక లక్షణమని చెప్పింది. మిగతా మూడు జతలు సరైనవి.
24వ రాజ్యాంగ సవరణ (1971) గురించి సరైన వాక్యాలేవి? 1) పార్లమెంటుకు ప్రాథమిక హక్కులతో సహా రాజ్యాంగాన్ని సవరించే అధికారం స్పష్టం చేసింది. 2) సవరణ బిల్లుకు రాష్ట్రపతి తప్పనిసరిగా ఆమోదం ఇవ్వాలి. 3) గోలక్‌నాథ్ తీర్పును అధిగమించడానికి తెచ్చారు.
A. 1 మాత్రమే
B. 1, 2 మరియు 3
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 2 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 మరియు 3
24వ సవరణ మూడు పనులు చేసింది: ప్రాథమిక హక్కులతో సహా సవరణ అధికారాన్ని పార్లమెంటుకు ఇచ్చింది, సవరణ బిల్లుకు రాష్ట్రపతి ఆమోదం తప్పనిసరి చేసింది, గోలక్‌నాథ్ తీర్పుకు సమాధానంగా నిలిచింది. తర్వాత కేశవానంద భారతి కేసు ఈ అధికారానికి మౌలిక స్వరూపం అనే పరిమితి పెట్టింది.
A. ప్రవేశికలో 'ప్రజాస్వామ్యం' అనే పదాన్ని చేర్చింది
B. ప్రవేశికలో 'సామ్యవాద', 'లౌకిక' పదాలను చేర్చింది
C. ప్రాథమిక విధులను (ఆర్టికల్ 51A) చేర్చింది
D. మొదట 10 ప్రాథమిక విధులు ఉండేవి
Answer & explanation
Correct: A — ప్రవేశికలో 'ప్రజాస్వామ్యం' అనే పదాన్ని చేర్చింది
42వ సవరణ ప్రవేశికలో సామ్యవాద, లౌకిక, సమగ్రత పదాలను చేర్చింది, ఆర్టికల్ 51Aలో మొదట 10 ప్రాథమిక విధులను ప్రవేశపెట్టింది. 'ప్రజాస్వామ్య' పదం ప్రవేశికలో మొదటినుంచీ ఉంది, ఈ సవరణ చేర్చలేదు; కాబట్టి మొదటి వాక్యం సరికానిది.
మినర్వా మిల్స్ కేసు (1980) గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) 42వ సవరణలోని కొన్ని నిబంధనలను కొట్టివేసింది. 2) ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల మధ్య సమతుల్యత మౌలిక లక్షణమని చెప్పింది. 3) ఈ కేసులో గోప్యత ప్రాథమిక హక్కు అని ప్రకటించారు. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
మినర్వా మిల్స్ కేసు 42వ సవరణలోని కొన్ని నిబంధనలను రద్దు చేసి, ప్రాథమిక హక్కులు–ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యత మౌలిక స్వరూపంలో భాగమని చెప్పింది. గోప్యత ప్రాథమిక హక్కు అనే తీర్పు 2017లో పుట్టస్వామి కేసులో వచ్చింది కాబట్టి వాక్యం 3 తప్పు.
ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు (1994)లో లౌకికవాదం మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థను ఏమని గుర్తించారు?
A. ఆదేశిక సూత్రాలు
B. ప్రాథమిక విధులు
C. రాజ్యాంగ మౌలిక లక్షణాలు
D. సాధారణ శాసన అంశాలు
Answer & explanation
Correct: C — రాజ్యాంగ మౌలిక లక్షణాలు
బొమ్మై కేసు లౌకికవాదం, సమాఖ్య వ్యవస్థ రాజ్యాంగ మౌలిక లక్షణాలని తేల్చింది, అందుకే వాటికి భంగం కలిగించేలా ఆర్టికల్ 356ను ఉపయోగిస్తే కోర్టు సమీక్షించగలదు. ఈ తీర్పు కేశవానంద భారతి మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతాన్ని విస్తరించింది.
A. మూడవ కేసు (1998)లో ముగ్గురు సభ్యుల కొలీజియం ఏర్పాటైంది
B. మొదటి కేసు (1981) – ఎస్.పి. గుప్తా
C. రెండవ కేసు (1993) – కొలీజియం వ్యవస్థ ఏర్పాటు
D. నాల్గవ కేసు (2015) – NJAC రద్దు
Answer & explanation
Correct: A — మూడవ కేసు (1998)లో ముగ్గురు సభ్యుల కొలీజియం ఏర్పాటైంది
మూడవ న్యాయమూర్తుల కేసు (1998)లో కొలీజియం ఐదుగురు సభ్యులతో (ప్రధాన న్యాయమూర్తి + నలుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు) ఏర్పాటైంది, ముగ్గురితో కాదు. మిగతా మూడు వాక్యాలు నోట్స్‌లోని వివరాలకు అనుగుణంగా సరైనవి.
D. 86వ – ఆర్టికల్ 21A; 91వ – మంత్రిమండలి పరిమాణంపై పరిమితి
Answer & explanation
Correct: D — 86వ – ఆర్టికల్ 21A; 91వ – మంత్రిమండలి పరిమాణంపై పరిమితి
86వ సవరణ ఆర్టికల్ 21A (విద్యా హక్కు), 91వ సవరణ కేంద్ర, రాష్ట్ర మంత్రిమండళ్ల పరిమాణాన్ని సభ్యుల్లో 15%కి పరిమితం చేసింది. సహకార సంఘాలు 97వ, GST 101వ, NCBC 102వ, NJAC 99వ, EWS 103వ, మహిళల రిజర్వేషన్ 106వ సవరణలు కాబట్టి మిగిలిన జతలు తప్పు.
ఢిల్లీ ప్రభుత్వం–కేంద్రం వివాదంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) 2018లో లెఫ్ట్‌నెంట్ గవర్నర్ అధికారాలకు పరిమితి విధించారు. 2) 2023లో సేవలపై ఢిల్లీ ప్రభుత్వానికి అధికారం ఉందని కోర్టు చెప్పింది. 3) దీని తర్వాత కేంద్రం GNCTD సవరణ చట్టం 2023 చేసింది. సరైనవి ఏవి?