పాలన, సమాఖ్య, ఎన్నికల తీర్పులు (Governance & Electoral Verdicts)
Free practice MCQs with answers and explanations for పాలన, సమాఖ్య, ఎన్నికల తీర్పులు (Governance & Electoral Verdicts) in రాజ్యాంగ సవరణలు మరియు న్యాయస్థానాల కీలక తీర్పులు. Tap an option to check instantly.
Q1Easy
'పైవారెవరూ కాదు (NOTA)' ఎంపికను కల్పించాలని ఆదేశించిన తీర్పు ఏది?
A. లిలీ థామస్ (2013)
B. పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ (2013)
C. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై (1994)
D. కిహోటో హొలోహాన్ (1992)
Answer & explanation
Correct: B — పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ (2013)
2013లో PUCL కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఓటర్లకు NOTA ఎంపిక ఇవ్వాలని ఆదేశించింది. అదే సంవత్సరం లిలీ థామస్ తీర్పు రెండేళ్లు శిక్ష పడిన ప్రజాప్రతినిధిని వెంటనే అనర్హుడిగా చేసింది. బొమ్మై 356పై, కిహోటో ఫిరాయింపు చట్టంపై తీర్పులు.
ఎలక్టోరల్ బాండ్ల పథకాన్ని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు ఎప్పుడు రద్దు చేసింది?
A. 2024 ఫిబ్రవరి
B. 2018 సెప్టెంబర్
C. 2022 నవంబర్
D. 2015 అక్టోబర్
Answer & explanation
Correct: A — 2024 ఫిబ్రవరి
ఎలక్టోరల్ బాండ్ల పథకం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు 2024 ఫిబ్రవరిలో తీర్పు చెప్పి రద్దు చేసింది. 2022 నవంబర్ EWS 10% రిజర్వేషన్ సమర్థన తీర్పు కాలం, 2015 NJAC రద్దు సంవత్సరం, 2018లో జోహార్, ఆధార్ వంటి తీర్పులు వచ్చాయి.
ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు (1994)లో మెజారిటీ నిరూపణ ఎక్కడ జరగాలని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది?
A. రాజ్‌భవన్‌లో
B. సుప్రీంకోర్టులో
C. శాసనసభ (సభ)లో
D. ఎన్నికల సంఘం ముందు
Answer & explanation
Correct: C — శాసనసభ (సభ)లో
బొమ్మై కేసు ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన) న్యాయసమీక్షకు లోబడుతుందని చెప్పడంతో పాటు, ప్రభుత్వ మెజారిటీ నిరూపణ సభలోనే జరగాలని స్పష్టం చేసింది. గవర్నర్ వ్యక్తిగత అభిప్రాయం లేదా రాజ్‌భవన్‌లో ఎమ్మెల్యేల పరేడ్‌తో మెజారిటీ తేల్చరాదు.
కొలీజియం వ్యవస్థ ఏ న్యాయమూర్తుల కేసు ద్వారా ఏర్పడింది?
A. మొదటి న్యాయమూర్తుల కేసు (1981)
B. రెండవ న్యాయమూర్తుల కేసు (1993)
C. నాల్గవ న్యాయమూర్తుల కేసు (2015)
D. మినర్వా మిల్స్ కేసు (1980)
Answer & explanation
Correct: B — రెండవ న్యాయమూర్తుల కేసు (1993)
రెండవ న్యాయమూర్తుల కేసు (1993)లో కొలీజియం వ్యవస్థ ఏర్పడింది; మూడవ కేసు (1998)లో ఇది ఐదుగురు సభ్యుల కొలీజియంగా మారింది. మొదటి కేసు (1981) ఎస్.పి. గుప్తా కేసు, నాల్గవ కేసు (2015)లో NJAC రద్దైంది.
లిలీ థామస్ కేసు (2013) ప్రకారం ఏ పరిస్థితిలో ప్రజాప్రతినిధి వెంటనే అనర్హుడవుతారు?
A. రెండేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శిక్ష పడినప్పుడు
B. ఏదైనా కేసులో నిందితుడైనప్పుడు
C. ఆరు నెలల శిక్ష పడినప్పుడు
D. అప్పీల్ తీర్పు వచ్చే వరకు ఆగి అనర్హుడవుతారు
Answer & explanation
Correct: A — రెండేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శిక్ష పడినప్పుడు
లిలీ థామస్ తీర్పు రెండేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శిక్ష పడిన ఎంపీ, ఎమ్మెల్యేలు వెంటనే అనర్హులవుతారని చెప్పింది. అప్పటి వరకు అప్పీల్ పెండింగ్‌లో ఉంటే రక్షణ ఉండే నిబంధనను తీర్పు కొట్టివేసింది. కేవలం నిందితుడైనంత మాత్రాన అనర్హత ఉండదు.
ఈ క్రింది తీర్పుల్లో 2017 సంవత్సరానికి చెందినది ఏది?
A. జోసెఫ్ షైన్ కేసు
B. కామన్ కాజ్ కేసు
C. షయారా బానో కేసు
D. నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ కేసు
Answer & explanation
Correct: C — షయారా బానో కేసు
షయారా బానో (ఒకేసారి మూడు తలాక్) తీర్పు 2017లో వచ్చింది. జోసెఫ్ షైన్, కామన్ కాజ్, నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ తీర్పులు, అలాగే ఆధార్ తీర్పు 2018లో వచ్చాయి. ఈ ఒక్క తీర్పే 2017 ది కాబట్టి ఇది భిన్నంగా ఉన్న (odd one out) తీర్పు.
ఢిల్లీ ప్రభుత్వం–కేంద్రం వివాదంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) 2018లో లెఫ్ట్‌నెంట్ గవర్నర్ అధికారాలకు పరిమితి విధించారు. 2) 2023లో సేవలపై ఢిల్లీ ప్రభుత్వానికి అధికారం ఉందని కోర్టు చెప్పింది. 3) దీని తర్వాత కేంద్రం GNCTD సవరణ చట్టం 2023 చేసింది. సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 3
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మరియు 3
మూడు వాక్యాలు సరైనవే: 2018 తీర్పులో ఢిల్లీ ప్రభుత్వ సలహా, సహాయానికి LG కట్టుబడి ఉండాలని చెప్పారు; 2023లో సేవలపై అధికారం ఢిల్లీ ప్రభుత్వానిదేనని తీర్పు వచ్చింది; ఆ తర్వాత కేంద్రం GNCTD సవరణ చట్టం 2023 తెచ్చింది. ఢిల్లీ ప్రత్యేక హోదా 69వ సవరణ (ఆర్టికల్ 239AA)తో ముడిపడి ఉంది.
ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు (1994)లో లౌకికవాదం మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థను ఏమని గుర్తించారు?
A. ఆదేశిక సూత్రాలు
B. ప్రాథమిక విధులు
C. రాజ్యాంగ మౌలిక లక్షణాలు
D. సాధారణ శాసన అంశాలు
Answer & explanation
Correct: C — రాజ్యాంగ మౌలిక లక్షణాలు
బొమ్మై కేసు లౌకికవాదం, సమాఖ్య వ్యవస్థ రాజ్యాంగ మౌలిక లక్షణాలని తేల్చింది, అందుకే వాటికి భంగం కలిగించేలా ఆర్టికల్ 356ను ఉపయోగిస్తే కోర్టు సమీక్షించగలదు. ఈ తీర్పు కేశవానంద భారతి మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతాన్ని విస్తరించింది.
A. మూడవ కేసు (1998)లో ముగ్గురు సభ్యుల కొలీజియం ఏర్పాటైంది
B. మొదటి కేసు (1981) – ఎస్.పి. గుప్తా
C. రెండవ కేసు (1993) – కొలీజియం వ్యవస్థ ఏర్పాటు
D. నాల్గవ కేసు (2015) – NJAC రద్దు
Answer & explanation
Correct: A — మూడవ కేసు (1998)లో ముగ్గురు సభ్యుల కొలీజియం ఏర్పాటైంది
మూడవ న్యాయమూర్తుల కేసు (1998)లో కొలీజియం ఐదుగురు సభ్యులతో (ప్రధాన న్యాయమూర్తి + నలుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు) ఏర్పాటైంది, ముగ్గురితో కాదు. మిగతా మూడు వాక్యాలు నోట్స్‌లోని వివరాలకు అనుగుణంగా సరైనవి.