Free practice MCQs with answers and explanations for న్యాయసమీక్ష, రిట్లు, ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం, సూత్రాలు (Judicial Review, Writs, PIL) in రాజ్యాంగ సవరణలు మరియు న్యాయస్థానాల కీలక తీర్పులు. Tap an option to check instantly.
Q1Easy
సుప్రీంకోర్టు రిట్లు జారీ చేసే అధికారం ఏ ఆర్టికల్ ద్వారా వస్తుంది?
A. ఆర్టికల్ 226
B. ఆర్టికల్ 13
C. ఆర్టికల్ 131
D. ఆర్టికల్ 32
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్టికల్ 32
ఆర్టికల్ 32 ద్వారా సుప్రీంకోర్టు ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణకు రిట్లు జారీ చేస్తుంది. ఆర్టికల్ 226 హైకోర్టుల రిట్ అధికారం, ఆర్టికల్ 13 న్యాయసమీక్షకు ఆధారం, ఆర్టికల్ 131 రాష్ట్రాల మధ్య వివాదాలపై సుప్రీంకోర్టు ప్రత్యేక అధికార పరిధి.
హైకోర్టులు రిట్లు జారీ చేసే అధికారం ఏ ఆర్టికల్ ద్వారా ఉంది?
A. ఆర్టికల్ 32
B. ఆర్టికల్ 368
C. ఆర్టికల్ 226
D. ఆర్టికల్ 21A
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 226
హైకోర్టులకు రిట్లు జారీ చేసే అధికారం ఆర్టికల్ 226 ద్వారా ఉంది; సుప్రీంకోర్టుకు ఆర్టికల్ 32 ద్వారా. హెబియస్ కార్పస్, మాండమస్, ప్రొహిబిషన్, సెర్షియోరారి, కో-వారంటో అనే ఐదు రిట్లు ఉన్నాయి. ఆర్టికల్ 368 సవరణకు, 21A విద్యా హక్కుకు సంబంధించినవి.
ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL) మొదటిసారిగా ఏ కేసుతో ప్రారంభమైందని చెబుతారు?
A. ఎస్.పి. గుప్తా కేసు (1981)
B. హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు (1979)
C. బచన్ సింగ్ కేసు (1980)
D. వెల్లూరు సిటిజన్స్ కేసు (1996)
Answer & explanation
Correct: B — హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు (1979)
బీహార్ జైళ్లలోని అండర్ ట్రయల్ ఖైదీల సమస్యపై వచ్చిన హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు (1979)తో PIL ప్రారంభమైంది. ఎస్.పి. గుప్తా కేసు మొదటి న్యాయమూర్తుల కేసు, బచన్ సింగ్ మరణశిక్షపై, వెల్లూరు పర్యావరణ సూత్రాలపై తీర్పులు.
మరణశిక్షపై 'అరుదైన వాటిలో అరుదైనది (Rarest of Rare)' సూత్రాన్ని ప్రతిపాదించిన కేసు ఏది?
A. వెల్లూరు సిటిజన్స్ కేసు (1996)
B. హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు (1979)
C. కామన్ కాజ్ కేసు (2018)
D. బచన్ సింగ్ కేసు (1980)
Answer & explanation
Correct: D — బచన్ సింగ్ కేసు (1980)
మరణశిక్షను అరుదైన వాటిలో అరుదైన కేసులకే పరిమితం చేయాలనే సూత్రం బచన్ సింగ్ కేసు (1980)లో వచ్చింది. వెల్లూరు సిటిజన్స్ కేసు పర్యావరణ సూత్రాలైన Polluter Pays, Precautionary Principleలను ఇచ్చింది; కామన్ కాజ్ నిష్క్రియ అనాయాస మరణంపై తీర్పు.
ఎస్.పి. గుప్తా కేసు (1981) ఏ రెండు విషయాలకు సంబంధించింది?
A. రెండవ న్యాయమూర్తుల కేసు మరియు కొలీజియం
B. మరణశిక్ష మరియు అరుదైన కేసులు
C. మొదటి న్యాయమూర్తుల కేసు మరియు PILలో లోకస్ స్టాండీ విస్తరణ
D. ఆర్టికల్ 356 మరియు బొమ్మై
Answer & explanation
Correct: C — మొదటి న్యాయమూర్తుల కేసు మరియు PILలో లోకస్ స్టాండీ విస్తరణ
ఎస్.పి. గుప్తా కేసును మొదటి న్యాయమూర్తుల కేసు అంటారు, అలాగే ఇందులో PIL వేయడానికి అర్హత (లోకస్ స్టాండీ) విస్తరించారు. కొలీజియం రెండవ న్యాయమూర్తుల కేసులో (1993) వచ్చింది. మరణశిక్ష సూత్రం బచన్ సింగ్ కేసుది, ఆర్టికల్ 356 న్యాయసమీక్ష బొమ్మై కేసుది.
ఈ క్రింది వాటిలో ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL) గురించి సరైన వాక్యాలేవి? 1) మొదటి కేసు హుస్సేనారా ఖాతూన్ (1979). 2) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి, వి.ఆర్. కృష్ణయ్యర్ మార్గదర్శకులు. 3) ఇది బీహార్ జైళ్లలోని అండర్ ట్రయల్ ఖైదీలకు సంబంధించినది.
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మరియు 3
PIL హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు (1979)తో ప్రారంభమైంది, ఇది బీహార్ జైళ్లలో విచారణ లేకుండా ఏళ్ల తరబడి ఉన్న అండర్ ట్రయల్ ఖైదీల గురించి. జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి, జస్టిస్ వి.ఆర్. కృష్ణయ్యర్ దీనికి మార్గదర్శకులు; మూడు వాక్యాలు సరైనవి.
తీర్పు–విషయం జతల్లో సరిగా జతచేయని దానిని గుర్తించండి.
A. బచన్ సింగ్ (1980) – Rarest of Rare సూత్రం
B. వెల్లూరు సిటిజన్స్ (1996) – Polluter Pays సూత్రం
C. మినర్వా మిల్స్ (1980) – NJAC రద్దు
D. హుస్సేనారా ఖాతూన్ (1979) – PIL ప్రారంభం
Answer & explanation
Correct: C — మినర్వా మిల్స్ (1980) – NJAC రద్దు
NJAC రద్దు నాల్గవ న్యాయమూర్తుల కేసు (2015)లో జరిగింది. మినర్వా మిల్స్ (1980) 42వ సవరణలోని కొన్ని నిబంధనలను కొట్టివేసి ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యత మౌలిక లక్షణమని చెప్పింది. మిగతా మూడు జతలు సరైనవి.