Free practice MCQs with answers and explanations for మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతం – కేశవానంద భారతి కేసు (Basic Structure Doctrine) in రాజ్యాంగ సవరణలు మరియు న్యాయస్థానాల కీలక తీర్పులు. Tap an option to check instantly.
Correct: A — కేశవానంద భారతి కేసు
కేశవానంద భారతి కేసు (1973)లో 13 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం పార్లమెంటు రాజ్యాంగాన్ని సవరించవచ్చు కానీ దాని మౌలిక స్వరూపాన్ని మార్చలేదని చెప్పింది. గోలక్‌నాథ్ కేసు ప్రాథమిక హక్కుల సవరణపై, మినర్వా మిల్స్ 42వ సవరణ నిబంధనలపై, శంకరి ప్రసాద్ ప్రాథమిక హక్కుల సవరణ సాధ్యతపై తీర్పులు.
Revise related study notesCorrect: D — 1973
కేశవానంద భారతి కేసు తీర్పు 1973లో వచ్చింది. 1967 గోలక్‌నాథ్ కేసు సంవత్సరం, 1980 మినర్వా మిల్స్ కేసు సంవత్సరం, 1994 ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు సంవత్సరం. ఈ నాలుగు తీర్పుల సంవత్సరాలు పరీక్షల్లో కాలక్రమ ప్రశ్నలకు ఆధారం.
Revise related study notesCorrect: B — 13 మంది; 7:6
ఈ కేసును సుప్రీంకోర్టు చరిత్రలోనే అతి పెద్ద ధర్మాసనంగా 13 మంది న్యాయమూర్తులు విచారించారు; మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతం 7:6 అతి స్వల్ప మెజారిటీతో వచ్చింది. 9 మంది ధర్మాసనం పుట్టస్వామి (2017) కేసులో ఉంది, కాబట్టి రెండింటినీ కలపకూడదు.
Revise related study notesCorrect: A — 24వ సవరణ (1971)
గోలక్‌నాథ్ తీర్పు ప్రాథమిక హక్కులను పార్లమెంటు సవరించలేదని చెప్పగా, 24వ సవరణ (1971) పార్లమెంటుకు ప్రాథమిక హక్కులతో సహా రాజ్యాంగాన్ని సవరించే అధికారం ఉందని స్పష్టం చేసింది. దీనికి కొనసాగింపుగా కేశవానంద భారతి కేసులో మౌలిక స్వరూప పరిమితి వచ్చింది.
Revise related study notesCorrect: D — 24 ఏప్రిల్ 1973
కోయెల్హో కేసులో 24 ఏప్రిల్ 1973 (కేశవానంద భారతి తీర్పు తేదీ) తర్వాత 9వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చిన చట్టాలు మౌలిక స్వరూపాన్ని ఉల్లంఘిస్తే న్యాయసమీక్షకు లోబడతాయని తీర్పు చెప్పారు. 9వ షెడ్యూల్ 1951లో 1వ సవరణతో చేరింది.
Revise related study notesCorrect: C — 1, 2, 3, 4
గోలక్‌నాథ్ (1967), కేశవానంద భారతి (1973), మినర్వా మిల్స్ (1980), ఎస్.ఆర్. బొమ్మై (1994) అనేది సరైన క్రమం. గోలక్‌నాథ్‌ను అధిగమించడానికే 24వ సవరణ (1971) వచ్చింది, తర్వాత కేశవానంద భారతి మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చింది, మినర్వా దాన్ని 42వ సవరణకు వర్తింపజేసింది.
Revise related study notesCorrect: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ఈ కేసులో 13 మంది న్యాయమూర్తులు పాల్గొన్నారు, 7:6 మెజారిటీతో మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతం వచ్చింది కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. వాక్యం 3 తప్పు: పార్లమెంటు రాజ్యాంగాన్ని సవరించవచ్చు, కానీ దాని మౌలిక స్వరూపాన్ని మార్చలేదని కోర్టు చెప్పింది.
Revise related study notesCorrect: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
మినర్వా మిల్స్ కేసు 42వ సవరణలోని కొన్ని నిబంధనలను రద్దు చేసి, ప్రాథమిక హక్కులు–ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యత మౌలిక స్వరూపంలో భాగమని చెప్పింది. గోప్యత ప్రాథమిక హక్కు అనే తీర్పు 2017లో పుట్టస్వామి కేసులో వచ్చింది కాబట్టి వాక్యం 3 తప్పు.
Revise related study notes