కేంద్ర బడ్జెట్ – ప్రాథమిక అంశాలు, ఆర్టికల్ 112 (Union Budget Basics)
Free practice MCQs with answers and explanations for కేంద్ర బడ్జెట్ – ప్రాథమిక అంశాలు, ఆర్టికల్ 112 (Union Budget Basics) in కేంద్ర బడ్జెట్ & ఆర్థిక సర్వే ముఖ్యాంశాలు (Budget & Economic Survey). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
రాజ్యాంగంలో 'బడ్జెట్'ను ఏ పేరుతో, ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం పేర్కొన్నారు?
A. వార్షిక ఆర్థిక ప్రకటన (Annual Financial Statement) – ఆర్టికల్ 112
B. బడ్జెట్ ప్రకటన – ఆర్టికల్ 110
C. ఆర్థిక బిల్లు – ఆర్టికల్ 117
D. ద్రవ్య వినిమయ ప్రకటన – ఆర్టికల్ 114
Answer & explanation
Correct: A — వార్షిక ఆర్థిక ప్రకటన (Annual Financial Statement) – ఆర్టికల్ 112
రాజ్యాంగంలో 'బడ్జెట్' అనే పదం లేదు; ఆర్టికల్ 112 ప్రకారం రాష్ట్రపతి పార్లమెంటు ముందు 'వార్షిక ఆర్థిక ప్రకటన' ఉంచేలా చేస్తారు. ఆర్టికల్ 114 ద్రవ్య వినిమయ బిల్లుకు సంబంధించినది. మిగిలిన ఎంపికల పేర్లు ఈ ఆర్టికల్లో లేవు.
భారత ఆర్థిక సంవత్సరం ఏప్రిల్ 1 నుంచి మార్చి 31 వరకు. బడ్జెట్ ఈ కాలానికి ఆదాయ, ఖర్చుల అంచనా. జనవరి–డిసెంబర్ క్యాలెండర్ సంవత్సరం; జూలై 1న GST అమలైంది (2017). ఇతర కాలాలకు నోట్స్లో ఆధారం లేదు.
కేంద్ర బడ్జెట్ను (వార్షిక ఆర్థిక ప్రకటన) ఆర్థిక మంత్రి లోక్సభలో ప్రవేశపెడతారు. రాష్ట్రపతి ఆర్టికల్ 112 ప్రకారం దాన్ని పార్లమెంటు ముందు ఉంచేలా చేస్తారు కానీ స్వయంగా ప్రవేశపెట్టరు. పద్దుల కోసం డిమాండ్లపై లోక్సభ మాత్రమే ఓటు వేస్తుంది.
బ్రిటిష్ ఇండియాలో మొదటి బడ్జెట్ను ఎవరు, ఎప్పుడు ప్రవేశపెట్టారు?
A. ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి, 26 నవంబర్ 1947
B. యశ్వంత్ సిన్హా, 1999
C. అరుణ్ జైట్లీ, 2017
D. జేమ్స్ విల్సన్, 7 ఏప్రిల్ 1860
Answer & explanation
Correct: D — జేమ్స్ విల్సన్, 7 ఏప్రిల్ 1860
బ్రిటిష్ ఇండియా మొదటి బడ్జెట్ను 7 ఏప్రిల్ 1860న జేమ్స్ విల్సన్ ప్రవేశపెట్టారు. ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి స్వతంత్ర భారత మొదటి బడ్జెట్ను (26 నవంబర్ 1947) ప్రవేశపెట్టారు. యశ్వంత్ సిన్హా (1999), అరుణ్ జైట్లీ (2017) బడ్జెట్ మార్పులతో ముడిపడ్డారు.
స్వతంత్ర భారతదేశ మొదటి బడ్జెట్ను ఎవరు ప్రవేశపెట్టారు?
A. జేమ్స్ విల్సన్
B. మొరార్జీ దేశాయ్
C. మన్మోహన్ సింగ్
D. ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి
స్వతంత్ర భారత మొదటి బడ్జెట్ను 26 నవంబర్ 1947న ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి ప్రవేశపెట్టారు. జేమ్స్ విల్సన్ 1860లో బ్రిటిష్ ఇండియా మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు. మొరార్జీ దేశాయ్ ఎక్కువ బడ్జెట్లు (10) ప్రవేశపెట్టారు; మన్మోహన్ సింగ్ 1991 బడ్జెట్తో ప్రసిద్ధి.
ద్రవ్య వినిమయ బిల్లు (Appropriation Bill) ఏ ఆర్టికల్కు సంబంధించినది?
A. ఆర్టికల్ 113
B. ఆర్టికల్ 116
C. ఆర్టికల్ 267
D. ఆర్టికల్ 114
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్టికల్ 114
ఆర్టికల్ 114 ద్రవ్య వినిమయ బిల్లుకు సంబంధించినది. ఆర్టికల్ 113 పద్దుల కోసం డిమాండ్లు (లోక్సభ మాత్రమే ఓటు), 116 ఓట్ ఆన్ అకౌంట్, 267 ఆకస్మిక నిధి. బడ్జెట్ ప్రక్రియలో పద్దుల ఓటింగ్ తర్వాత ద్రవ్య వినిమయ బిల్లు వస్తుంది.
ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ (Vote on Account) ఏ ఆర్టికల్లో ఉంది?
A. ఆర్టికల్ 112
B. ఆర్టికల్ 116
C. ఆర్టికల్ 266
D. ఆర్టికల్ 280
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 116
ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ ఆర్టికల్ 116లో ఉంది. ఆర్టికల్ 112 వార్షిక ఆర్థిక ప్రకటన, 266 భారత సంఘటిత నిధి, ప్రజా పద్దు; ఆర్టికల్ 280 ఆర్థిక సంఘం. ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ బడ్జెట్ ఆమోదం పూర్తయ్యే వరకు తాత్కాలిక ఖర్చులకు అనుమతి ఇస్తుంది.
2017లో బడ్జెట్లో వచ్చిన రెండు ముఖ్యమైన మార్పులు ఏవి?
A. కాగిత రహిత బడ్జెట్; బహీ-ఖాతా ప్రవేశం
B. ఉదయం 11 గంటలకు ప్రసంగం; కొత్త ఆర్థిక సంవత్సరం
C. బడ్జెట్ ఫిబ్రవరి 1న ప్రవేశపెట్టడం; రైల్వే బడ్జెట్ సాధారణ బడ్జెట్లో విలీనం (అరుణ్ జైట్లీ)
D. GST అమలు; ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ రద్దు
Answer & explanation
Correct: C — బడ్జెట్ ఫిబ్రవరి 1న ప్రవేశపెట్టడం; రైల్వే బడ్జెట్ సాధారణ బడ్జెట్లో విలీనం (అరుణ్ జైట్లీ)
2017 నుంచి బడ్జెట్ ఫిబ్రవరి 1న, రైల్వే బడ్జెట్ సాధారణ బడ్జెట్లో విలీనం (అరుణ్ జైట్లీ). కాగిత రహిత బడ్జెట్ 2021లో; బహీ-ఖాతా 2019లో; ఉదయం 11 గంటల ప్రసంగం 1999 నుంచి (యశ్వంత్ సిన్హా). ఈ మార్పులను సంవత్సరాలతో జతచేసి నేర్చుకోవాలి.
తొలి కాగిత రహిత (paperless) బడ్జెట్ ఏ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టారు?
A. 2021
B. 2017
C. 2019
D. 1999
Answer & explanation
Correct: A — 2021
తొలి కాగిత రహిత (డిజిటల్) బడ్జెట్ 2021లో ప్రవేశపెట్టారు. 2017లో రైల్వే బడ్జెట్ విలీనం, ఫిబ్రవరి 1 తేదీ; 2019లో నిర్మలా సీతారామన్ బ్రీఫ్కేస్ బదులు 'బహీ-ఖాతా'తో వచ్చారు; 1999లో ప్రసంగ సమయం మారింది.
అత్యధిక బడ్జెట్లు ప్రవేశపెట్టిన ఆర్థిక మంత్రి ఎవరు (నోట్స్ ప్రకారం)?
A. మొరార్జీ దేశాయ్ (10)
B. మన్మోహన్ సింగ్
C. పి. చిదంబరం
D. నిర్మలా సీతారామన్
Answer & explanation
Correct: A — మొరార్జీ దేశాయ్ (10)
నోట్స్ ప్రకారం అత్యధిక బడ్జెట్లు ప్రవేశపెట్టినవారు మొరార్జీ దేశాయ్ (10). నిర్మలా సీతారామన్ పూర్తి సమయ మొదటి మహిళా ఆర్థిక మంత్రి (2019); మన్మోహన్ సింగ్, చిదంబరం ప్రసిద్ధ బడ్జెట్లు (1991, 1997–98) ప్రవేశపెట్టారు, కానీ సంఖ్యలో మొరార్జీని దాటలేదు.