October 14, 2026 Current Affairs

జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం (NSAP)ను 15 ఆగస్టు 1995న ప్రారంభించారు. వృద్ధులు, వితంతువులు, దివ్యాంగులు, ఆధారం కోల్పోయిన పేద కుటుంబాలకు కనీస సామాజిక భద్రత కల్పించడం దీని లక్ష్యం. ఇది రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 (వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, వైకల్యం వంటి సందర్భాల్లో ప్రజా సహాయం — ఆదేశిక సూత్రం)కు అనుగుణమైన పథకం. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది; దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన (BPL) ఉన్న కుటుంబాలు అర్హులు. రాష్ట్రాలు తమ వాటాను జోడించి పెన్షన్ మొత్తాన్ని పెంచుతాయి.

14 అక్టోబర్ 2026న కేంద్ర కేబినెట్ ₹53,428 కోట్లతో 2026–27 నుంచి 2030–31 వరకు పథకాన్ని కొనసాగించేందుకు ఆమోదించింది; నిర్ణయాలను కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ వెల్లడించారు. పథకం 'ప్రధానమంత్రి సామాజిక సహాయతా యోజన'గా మారింది; ఉప పథకాల పేర్లు కూడా మారాయని వార్తా సంస్థలు పేర్కొన్నాయి. అతిపెద్ద మార్పు దివ్యాంగుల పెన్షన్‌లో — వైకల్య ప్రమాణం 80% నుంచి 40%కు తగ్గింపు, కనీస వయో పరిమితి తొలగింపు, పెన్షన్ మొత్తం పెంపు.

40% వైకల్య ప్రమాణం దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం, 2016 (RPwD Act)లోని 'బెంచ్‌మార్క్ వైకల్యం' నిర్వచనానికి సరిపోతుంది — దీంతో పిల్లలు సహా ఎక్కువ మంది దివ్యాంగులు పెన్షన్ పొందగలుగుతారు. సామాజిక భద్రతా పథకాలు, రాజ్యాంగ ఆదేశిక సూత్రాలు పోటీ పరీక్షల్లో తరచుగా అడిగే అంశాలు.

45% వైకల్యం ఉన్న 10 ఏళ్ల బాలుడు పాత నిబంధనల ప్రకారం (80% ప్రమాణం, 18 ఏళ్ల కనీస వయసు) అనర్హుడు; కొత్త నిబంధనలతో అతని కుటుంబానికి కేంద్ర వాటాగా నెలకు ₹375 అందుతుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: NSAP కొనసాగింపు (2026–31), పేరు మార్పు, దివ్యాంగ పెన్షన్ నిబంధనల సడలింపునకు కేబినెట్ ఆమోదం.

ఉత్పాదకత ఆధారిత బోనస్ (Productivity Linked Bonus — PLB) అంటే సంస్థ పనితీరు ఆధారంగా ఉద్యోగులకు చెల్లించే వార్షిక బోనస్. 1979–80లో PLB ప్రవేశపెట్టిన తొలి ప్రభుత్వ శాఖాపరమైన సంస్థ భారతీయ రైల్వే. ఏటా దుర్గా పూజ/దసరా సెలవులకు ముందు నాన్-గెజిటెడ్ ఉద్యోగులకు చెల్లిస్తారు.

2025–26 పనితీరుకు గాను 78 రోజుల వేతనానికి సమానమైన బోనస్‌ను 11,40,770 మంది ఉద్యోగులకు చెల్లించేందుకు కేబినెట్ ₹2,009.61 కోట్లు ఆమోదించింది. బోనస్‌ను నెలకు ₹7,000 వేతన పరిమితి (2014–15 నుంచి మారలేదు) ఆధారంగా లెక్కిస్తారు; అందువల్ల గరిష్ఠ మొత్తం ₹17,951. 2025–26లో రైల్వే 1,670 మిలియన్ టన్నుల సరుకు రవాణా చేసి, సుమారు 741 కోట్ల మంది ప్రయాణికులను చేరవేసింది.

పండుగల ముందు 11 లక్షలకు పైగా కుటుంబాలకు ఆర్థిక ఊరట; ఉద్యోగుల్లో ప్రేరణ పెరిగి రైల్వే పనితీరు మెరుగవుతుంది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే వ్యయం ₹1,865.68 కోట్ల నుంచి ₹2,009.61 కోట్లకు, లబ్ధిదారులు 10,91,146 నుంచి 11,40,770కు పెరిగారు.

ఒక లోకో పైలట్ నెల జీతం ₹50,000 అయినా, బోనస్ లెక్కింపు ₹7,000 పరిమితి ఆధారంగానే కాబట్టి అతనికి గరిష్ఠంగా ₹17,951 మాత్రమే అందుతుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: రైల్వే ఉద్యోగులకు 78 రోజుల PLBకి కేబినెట్ ఆమోదం.

ప్రమాణాలు (standards) అంటే ఉత్పత్తులు, సేవలు సురక్షితంగా, నాణ్యంగా, పరస్పరం అనుసంధానమయ్యేలా (interoperable) ఉండేందుకు నిర్దేశించిన సాంకేతిక నియమాలు — ఉదా: మొబైల్ ఛార్జర్ పోర్ట్, ISI మార్క్ ఉన్న హెల్మెట్. 14 అక్టోబర్ 1946న లండన్‌లో 25 దేశాల ప్రతినిధులు అంతర్జాతీయ ప్రమాణీకరణ సంస్థ ఏర్పాటుకు సమావేశమయ్యారు; ఫలితంగా 1947లో ISO ఏర్పడింది. ఆ రోజు గుర్తుగా 1970 నుంచి 14 అక్టోబర్‌న ప్రపంచ ప్రమాణాల దినోత్సవం జరుపుతున్నారు.

ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రపంచ ప్రమాణాల సహకార సంస్థలైన IEC (అంతర్జాతీయ ఎలక్ట్రోటెక్నికల్ కమిషన్), ISO, ITU (అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్) సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తాయి. 2026 థీమ్ — సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యం 7 (అందుబాటు ధరలో, స్వచ్ఛమైన ఇంధనం) సాధనలో ప్రమాణాల పాత్ర. భారత్‌లో బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) అవగాహన కార్యక్రమాలు, MyGovతో కలిసి జాతీయ ఆన్‌లైన్ క్విజ్ నిర్వహించింది.

సౌర ఫలకాలు, బ్యాటరీలు, EV ఛార్జింగ్, విద్యుత్ గ్రిడ్‌లకు ఉమ్మడి ప్రమాణాలు ఉంటే స్వచ్ఛ ఇంధన పరికరాలు చౌకగా, సురక్షితంగా, దేశాల మధ్య అనుకూలంగా ఉంటాయి. వినియోగదారుల రక్షణ, ఎగుమతుల నాణ్యతకు ప్రమాణాలు కీలకం.

అన్ని ఫోన్లకూ ఒకే USB-C ఛార్జర్ ప్రమాణం ఉంటే, కొత్త ఫోన్ కొన్న ప్రతిసారీ కొత్త ఛార్జర్ అవసరం ఉండదు — ఇ-వ్యర్థాలు, ఖర్చు రెండూ తగ్గుతాయి.

14 అక్టోబర్ 2026: ప్రపంచ ప్రమాణాల దినోత్సవం — SDG 7 (స్వచ్ఛ ఇంధనం)పై దృష్టి.

IMF, ప్రపంచ బ్యాంక్ రెండూ 1944 బ్రెటన్ వుడ్స్ సదస్సులో ఏర్పడిన 'బ్రెటన్ వుడ్స్ కవల సంస్థలు'. వీటి బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్ల వార్షిక సమావేశాలు సాధారణంగా అక్టోబర్‌లో జరుగుతాయి — మూడేళ్లలో రెండుసార్లు వాషింగ్టన్ D.C.లో, ప్రతి మూడో ఏడాది ఒక సభ్య దేశంలో. 2018లో బాలి (ఇండోనేషియా), 2023లో మర్రకేష్ (మొరాకో) ఆతిథ్యమిచ్చాయి; 2026లో బ్యాంకాక్ (థాయ్‌లాండ్). థాయ్‌లాండ్ చివరిసారి 1991లో ఆతిథ్యమిచ్చింది.

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ 14–18 అక్టోబర్ వరకు బ్యాంకాక్‌లో పర్యటిస్తూ IMF, ప్రపంచ బ్యాంక్ సమావేశాలతో పాటు G20, G7 ఆర్థిక నేతల చర్చల్లో పాల్గొంటారు. IMF MD క్రిస్టాలినా జార్జియేవా, థాయ్‌లాండ్ ఆర్థిక మంత్రి, పలు దేశాల ఆర్థిక మంత్రులతో ద్వైపాక్షిక సమావేశాలు; అట్లాంటిక్ కౌన్సిల్ చర్చలో భారత వృద్ధి దృక్పథం, భారత్–ఆసియాన్ సంబంధాలపై మాట్లాడతారు. ఇదే వారం IMF భారత్ FY27 వృద్ధి అంచనాను 7%కు పెంచింది.

అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వేదికలపై భారత్ గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల రుణ భారం, బహుపాక్షిక అభివృద్ధి బ్యాంకుల సంస్కరణలు, వాతావరణ నిధులపై గళం వినిపిస్తుంది; ద్వైపాక్షిక చర్చలతో పెట్టుబడులు, వాణిజ్య సహకారం పెరుగుతాయి.

ఒక సహకార బ్యాంకు ఏటా సభ్యులందరినీ పిలిచి లెక్కలు, రుణ విధానాలు సమీక్షిస్తుంది; ఎక్కువసార్లు ప్రధాన కార్యాలయంలో, అప్పుడప్పుడు ఒక సభ్య గ్రామంలో — IMF–ప్రపంచ బ్యాంక్ వార్షిక సమావేశాలు కూడా అలాంటివే.

14 అక్టోబర్ 2026: సీతారామన్ బ్యాంకాక్ పర్యటన ప్రారంభం — IMF–WB వార్షిక సమావేశాలు (12–18 అక్టోబర్).

మార్కో రూబియో అమెరికా 72వ విదేశాంగ మంత్రి (Secretary of State) — జనవరి 2025 నుంచి. 13 అక్టోబర్ 2026న అమెరికా విదేశాంగ శాఖ ఆయన 17–22 అక్టోబర్ పర్యటనను ప్రకటించింది: ఉజ్బెకిస్తాన్‌లోని చారిత్రక నగరం సమర్‌కండ్‌లో C5+1 మంత్రుల సమావేశం, తర్వాత భారత్‌లో ముంబై, జామ్‌నగర్.

C5+1 అనేది అమెరికా, ఐదు మధ్య ఆసియా దేశాల (కజకిస్తాన్, కిర్గిజ్ రిపబ్లిక్, తజికిస్తాన్, తుర్క్‌మెనిస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్) దౌత్య వేదిక — 2015లో సమర్‌కండ్‌లోనే ప్రారంభమైంది. భారత్‌లో ప్రాంతీయ, అంతర్జాతీయ పరిణామాలు, ఇంధన సహకారంపై చర్చలు జరుగుతాయి; జామ్‌నగర్ రిలయన్స్ రిఫైనరీ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సింగిల్-సైట్ రిఫైనరీ. భారత్–అమెరికా ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య ఒప్పంద చర్చలు 'ల్యాండింగ్ పాయింట్' దిశగా ఉన్నాయని, కొన్ని అంశాలు ఇంకా పరిష్కారం కావాల్సి ఉందని విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్ పేర్కొన్నారు.

ఇంధన భద్రత (చమురు, LNG దిగుమతుల వైవిధ్యం), వాణిజ్య ఒప్పందం, మధ్య ఆసియా కనెక్టివిటీ — మూడూ భారత ప్రయోజనాలకు కీలకం. పశ్చిమాసియా సంక్షోభం నేపథ్యంలో ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన సరఫరాదారులతో సహకారం భారత్‌కు ప్రాధాన్యం.

ఒక దేశం చమురును ఒకే దేశం నుంచి కాకుండా ఐదారు దేశాల నుంచి కొంటే, ఒక చోట యుద్ధం వచ్చినా సరఫరా ఆగదు — రూబియో పర్యటనలో 'ఇంధన సహకారం' ప్రాముఖ్యం ఇదే.

13–14 అక్టోబర్ 2026: రూబియో భారత్–ఉజ్బెకిస్తాన్ పర్యటన (17–22 అక్టోబర్) ప్రకటన.

భౌగోళిక ప్రదేశాలకు అధికారిక, ప్రామాణిక పేర్లు ఖరారు చేయడం సార్వభౌమాధికారానికి సంకేతం. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ 2 అక్టోబర్ 2026న లద్దాఖ్‌లోని 28 ప్రదేశాలు, భౌగోళిక స్వరూపాలను — శిఖరాలు, పర్వతాలు, భూభాగాలు, నదులు, జలవనరులు — గుర్తించి ప్రామాణిక పేర్లు ప్రకటించింది. వీటిలో 2020 తూర్పు లద్దాఖ్ ఉద్రిక్తతల సమయంలో కీలకమైన గోగ్రా, హాట్ స్ప్రింగ్స్ వంటి వాస్తవాధీన రేఖ (LAC) ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

చైనా విదేశాంగ ప్రతినిధి మావో నింగ్ ఈ పేర్లు 'చట్టవిరుద్ధం, చెల్లవు' అని, 'లద్దాఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాన్ని' తాము గుర్తించబోమని పేర్కొన్నారు. దీనిపై MEA ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ 13 అక్టోబర్‌న 'లద్దాఖ్ భారత్‌లో అంతర్భాగం, విడదీయరాని భాగం; చైనా ఎంత నిరాకరించినా ఈ వాస్తవం మారదు' అని స్పష్టం చేశారు. స్థానిక యంత్రాంగంతో సంప్రదించి, ప్రజల్లో అవగాహన కోసం పేర్లు ఖరారు చేశామని తెలిపారు.

సరిహద్దు ప్రాంతాలపై భారత వాదనను అధికారికంగా బలపరుస్తుంది; పటాలు, సైనిక–పౌర కార్యకలాపాల్లో ఏకరూపత వస్తుంది. చైనా గతంలో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ప్రాంతాలకు 'చైనీస్ పేర్లు' ప్రకటించడాన్ని భారత్ ప్రతిసారి తిరస్కరించిన నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

రెండు కుటుంబాల మధ్య వివాదంలో ఉన్న పొలానికి ఒకరు రెవెన్యూ రికార్డుల్లో సర్వే నంబర్, పేరు నమోదు చేయిస్తే అది యాజమాన్య వాదనను బలపరుస్తుంది — భౌగోళిక పేర్ల ప్రామాణీకరణ కూడా అలాంటిదే.

13 అక్టోబర్ 2026: లద్దాఖ్ పేర్లపై చైనా అభ్యంతరాన్ని MEA తిరస్కరణ (14 అక్టోబర్ వార్తల్లో).

టోకు ధరల సూచీ (WPI) టోకు స్థాయిలో — అంటే ఉత్పత్తిదారులు, వ్యాపారుల మధ్య లావాదేవీల్లో — వస్తువుల ధరల మార్పును కొలుస్తుంది; ఇందులో సేవలు ఉండవు. దీన్ని వాణిజ్య & పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని DPIIT ఆర్థిక సలహాదారు కార్యాలయం ప్రతి నెలా 14న (సెలవు అయితే తర్వాతి పని దినం) విడుదల చేస్తుంది. మూడు ప్రధాన వర్గాలు: ప్రాథమిక వస్తువులు, ఇంధనం & విద్యుత్, తయారీ ఉత్పత్తులు. కొత్త సిరీస్ ఆధార సంవత్సరం 2022–23 (గతంలో 2011–12).

సెప్టెంబర్ 2026లో WPI ద్రవ్యోల్బణం 11.39%కు చేరి కొత్త సిరీస్‌లో అత్యధికంగా నమోదైంది. ఖనిజ నూనెలు, ముడి పెట్రోలియం & సహజ వాయువు, బొగ్గు, ఆహార వస్తువులు, మూల లోహాలు, రసాయనాలు, వస్త్రాలు, రబ్బరు & ప్లాస్టిక్ ఉత్పత్తుల ధరల పెరుగుదల ప్రధాన కారణాలు. పశ్చిమాసియా సంక్షోభం కారణంగా అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు అధికంగా ఉండటం ఇంధన ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీసింది. అదే రోజు అవుట్‌పుట్ ఉత్పత్తిదారుల ధరల సూచీ (PPI), ప్రయోగాత్మక ఇన్‌పుట్ PPI కూడా విడుదలయ్యాయి.

WPI పెరుగుదల కొంత కాలానికి చిల్లర ధరల (CPI)పైకి బదిలీ అవుతుంది; ఉత్పత్తి వ్యయాలు పెరిగి కంపెనీల లాభాలు తగ్గుతాయి. RBI ద్రవ్య విధాన లక్ష్యం CPI ఆధారితమైనా, WPI ధోరణులు భవిష్యత్ ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లను సూచిస్తాయి.

ఒక ప్లాస్టిక్ కర్మాగారం గత సెప్టెంబర్‌లో ₹100కు కొన్న ముడి పదార్థం ఇప్పుడు ₹111.39 అయితే, ఆ పెరుగుదలను కొన్ని నెలల్లో బకెట్లు, కుర్చీల రిటైల్ ధరలపై వేస్తుంది — WPI నుంచి CPIకి ద్రవ్యోల్బణం బదిలీ ఇలాగే జరుగుతుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: సెప్టెంబర్ WPI 11.39% విడుదల (తాత్కాలిక గణాంకాలు).

IDBI (Industrial Development Bank of India) 1964లో RBI అనుబంధ సంస్థగా పారిశ్రామిక రుణాల కోసం ఏర్పడింది; 1976లో కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థగా మారి, 2004లో వాణిజ్య బ్యాంకుగా రూపాంతరం చెందింది. జనవరి 2019లో LIC 51% నియంత్రణ వాటా తీసుకోవడంతో RBI దీన్ని ప్రైవేట్ రంగ బ్యాంకుగా వర్గీకరించింది. విక్రయానికి ముందు ప్రభుత్వం (45.48%), LIC (49.24%) కలిసి సుమారు 94.71% వాటా కలిగి ఉన్నాయి.

వ్యూహాత్మక పెట్టుబడుల ఉపసంహరణకు CCEA మే 2021లో సూత్రప్రాయ ఆమోదం ఇవ్వగా, DIPAM అక్టోబర్ 2022లో ఆసక్తి వ్యక్తీకరణ (EoI) ఆహ్వానించింది. ఐదేళ్లకు పైగా సాగిన ప్రక్రియ తర్వాత 14 అక్టోబర్ 2026న CCEA ఫెయిర్‌ఫాక్స్ గ్రూప్‌ను వ్యూహాత్మక కొనుగోలుదారుగా ఆమోదించింది — ఒక్కో షేరుకు ₹81 చొప్పున 60.72% వాటాకు ₹52,878 కోట్లు. ప్రభుత్వానికి ₹26,500 కోట్లకు పైగా, LICకి ₹26,300 కోట్లకు పైగా వస్తాయి. నిర్ణయాన్ని కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ ప్రకటించారు.

పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ఆదాయం కేంద్ర ఆర్థిక లోటు తగ్గింపునకు తోడ్పడుతుంది; ప్రైవేట్ యాజమాన్యంతో బ్యాంకు నిర్వహణ సామర్థ్యం, మూలధనం పెరుగుతాయని అంచనా. ప్రభుత్వ వాటా ఉన్న బ్యాంకు ప్రైవేటీకరణకు ఇది కీలక ఉదాహరణ — బ్యాంకింగ్ పరీక్షల్లో ముఖ్యమైన అంశం.

ఒక యజమాని (ప్రభుత్వం) తన ఇంట్లో ఎక్కువ భాగం అమ్మి చిన్న గదిని (15% వాటా) మాత్రమే ఉంచుకుంటే, ఇంటి నిర్వహణ బాధ్యత కొత్త యజమానిదే; పాత యజమానికి అమ్మకపు డబ్బుతో పాటు, ఇంటి విలువ పెరిగితే మిగిలిన భాగంపై లాభం దక్కుతుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: IDBI బ్యాంక్‌లో 60.72% వాటాను ఫెయిర్‌ఫాక్స్‌కు విక్రయించేందుకు CCEA ఆమోదం.

కంబైన్డ్ మారిటైమ్ ఫోర్సెస్ (CMF) 47 దేశాల బహుళజాతి నౌకాదళ భాగస్వామ్యం; ప్రధాన కార్యాలయం బహ్రెయిన్ రాజధాని మనామా. ఇది పలు టాస్క్‌ఫోర్స్‌ల ద్వారా పనిచేస్తుంది — CTF 150 (సముద్ర భద్రత, ఉగ్రవాద/మాదకద్రవ్య రవాణా నిరోధం), CTF 151 (పైరసీ నిరోధం), CTF 152 (అరేబియన్ గల్ఫ్ భద్రత), CTF 153 (ఎర్ర సముద్రం, బాబ్-ఎల్-మందేబ్), CTF 154 (శిక్షణ & సామర్థ్య నిర్మాణం). భారత్ 2022లో అసోసియేట్ భాగస్వామిగా, 2023లో పూర్తి సభ్యదేశంగా చేరింది.

CTF 154ను మే 2023లో ఏర్పాటు చేశారు; దీని శిక్షణ ఐదు స్తంభాలపై ఆధారపడుతుంది — సముద్ర పరిస్థితి అవగాహన (MDA), సముద్ర చట్టం, మారిటైమ్ ఇంటర్‌డిక్షన్, సముద్ర రక్షణ & సహాయం, నాయకత్వ అభివృద్ధి. 11 ఫిబ్రవరి 2026న ఇటలీ కమోడోర్ ఆండ్రియా బియెల్లీ నుంచి భారత కమోడోర్ మిలింద్ మోకాశీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు; ఎనిమిది నెలల హయాం తర్వాత 14 అక్టోబర్‌న మనామాలో నాయకత్వాన్ని అప్పగించారు.

బహుళజాతి సముద్ర కూటమిలో నాయకత్వం భారత నౌకాదళ వృత్తి నైపుణ్యాన్ని, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో 'ప్రాధాన్య భద్రతా భాగస్వామి' పాత్రను చాటుతుంది; పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రంలో భారత వాణిజ్య మార్గాల భద్రతకు సహకారం పెరుగుతుంది.

39 దేశాల నౌకాదళ అధికారులు ఒకే తరగతిలో బోర్డింగ్, అగ్నిమాపక విధానాలు నేర్చుకుంటే, నిజమైన సముద్ర దొంగల దాడి జరిగినప్పుడు వారంతా ఒకే 'భాష'లో సమన్వయంగా స్పందించగలరు.

14 అక్టోబర్ 2026: CTF 154 నాయకత్వాన్ని భారత్ అప్పగించింది — తొలి CMF కమాండ్ పూర్తి.

క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (QKD) అనేది రెండు పక్షాల మధ్య రహస్య ఎన్‌క్రిప్షన్ కీలను కాంతి కణాల (ఫోటాన్ల) క్వాంటం స్థితుల ద్వారా పంచుకునే సాంకేతికత. క్వాంటం భౌతిక శాస్త్ర నియమం ప్రకారం క్వాంటం స్థితిని కొలిచే ప్రయత్నం దాన్ని మార్చేస్తుంది; కాబట్టి మధ్యలో ఎవరైనా దొంగచాటుగా వినడానికి (eavesdropping) ప్రయత్నిస్తే లోపం రేటు (QBER) పెరిగి వెంటనే బయటపడుతుంది. ఇది RSA వంటి గణిత ఆధారిత ఎన్‌క్రిప్షన్‌కు భిన్నం — భవిష్యత్ క్వాంటం కంప్యూటర్లు అలాంటి వాటిని ఛేదించగలవనే ఆందోళన ఉంది.

DRDO తన QKD వేదికను ఒడిశా చాందీపూర్‌లోని ప్రూఫ్ & ఎక్స్‌పెరిమెంటల్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్ (PXE) డైనమిక్ టెస్ట్ రేంజ్‌లలో లైవ్ నెట్‌వర్క్‌పై కాన్ఫిగర్ చేసి పరీక్షించింది. శతఘ్నులు, సాయుధ వాహనాల పరీక్షల సమయంలో వచ్చే రియల్-టైమ్ పరిశీలనలు, టెలిమెట్రీని భద్రపరచడం లక్ష్యం. DRDO MCC క్లస్టర్ రూపొందించగా, బెంగళూరుకు చెందిన తక్‌బిట్ ల్యాబ్స్ ఉత్పత్తి భాగస్వామి.

రక్షణ డేటా, సైనిక సమాచార మార్గాలు భవిష్యత్ క్వాంటం దాడుల నుంచి సురక్షితమవుతాయి; స్వదేశీ క్వాంటం సాంకేతికత అభివృద్ధికి, జాతీయ క్వాంటం మిషన్ లక్ష్యాలకు ఊతం.

ఉత్తరాన్ని మైనపు ముద్రతో పంపితే, మధ్యలో ఎవరైనా తెరిస్తే ముద్ర చిరిగి తెలిసిపోతుంది — QKDలో క్వాంటం స్థితే ఆ 'ముద్ర'.

అక్టోబర్ 2026: చాందీపూర్‌లో DRDO QKD వేదిక లైవ్ నెట్‌వర్క్ పరీక్ష విజయవంతం (14–15 అక్టోబర్ వార్తలు; DRDO అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూడాలి).

లివింగ్ ప్లానెట్ రిపోర్ట్ (LPR) WWF ప్రతి రెండేళ్లకు ప్రచురించే ప్రపంచ జీవవైవిధ్య స్థితి నివేదిక; తొలిసారి 1998లో వచ్చింది. దీనికి ఆధారం జూలాజికల్ సొసైటీ ఆఫ్ లండన్ (ZSL) నిర్వహించే లివింగ్ ప్లానెట్ ఇండెక్స్ (LPI) — ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యవేక్షిస్తున్న సకశేరుక జంతువుల (క్షీరదాలు, పక్షులు, ఉభయచరాలు, సరీసృపాలు, చేపలు) జనాభా మార్పుల సగటు.

2026 నివేదిక (8 అక్టోబర్ విడుదల) ప్రకారం 1970–2022 మధ్య పర్యవేక్షిత జనాభాల పరిమాణం సగటున 73% తగ్గింది. ఇది జంతువుల సంఖ్యలో 73% నష్టం కాదు — జనాభా పరిమాణంలో సగటు అనుపాత మార్పు మాత్రమే. పర్యవేక్షిత జనాభాల్లో సగం స్థిరంగా లేదా పెరుగుతుండగా, క్షీణిస్తున్నవాటి తీవ్రత ఎక్కువగా ఉండటంతో సగటు తగ్గింది. పులులు, ఆకుపచ్చ తాబేళ్లు, బ్లూఫిన్ ట్యూనా, దక్షిణాఫ్రికా ప్రాంత ఏనుగుల వంటి సంరక్షణ విజయాలను కూడా నివేదిక ప్రస్తావించింది.

జీవవైవిధ్య నష్టం ఆహార భద్రత, నీటి వనరులు, వాతావరణ స్థిరత్వాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. కున్మింగ్–మాంట్రియల్ గ్లోబల్ బయోడైవర్సిటీ ఫ్రేమ్‌వర్క్ '30x30' లక్ష్యం (2030 నాటికి 30% భూమి, సముద్రాల సంరక్షణ) సాధనకు ఈ గణాంకాలు దిశానిర్దేశం చేస్తాయి.

1970లో ఒక చెరువులో 100 చేపలు, ఒక అడవిలో 100 జింకలు ఉండేవనుకుందాం. చేపలు 15కి, జింకలు 31కి తగ్గితే సగటు క్షీణత సుమారు 77% — కొన్ని జనాభాలు స్థిరంగా ఉన్నా, బాగా పడిపోయినవి సగటును కిందకు లాగుతాయి.

8 అక్టోబర్ 2026: WWF లివింగ్ ప్లానెట్ రిపోర్ట్ 2026 విడుదల — సగటున 73% క్షీణత.

వెస్టిండీస్ భారత పర్యటన (2026–27)లో భాగంగా ఐదు మ్యాచ్‌ల T20I సిరీస్ జరుగుతోంది. హైదరాబాద్ ఉప్పల్‌లోని రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ స్టేడియంలో 14 అక్టోబర్‌న జరిగిన నాలుగో మ్యాచ్‌లో వెస్టిండీస్ మొదట బ్యాటింగ్ చేసి 3 వికెట్లకు 247 పరుగులు చేసింది — కెప్టెన్ షాయ్ హోప్ 50 బంతుల్లో అజేయంగా 102 పరుగులు చేశాడు.

లక్ష్య ఛేదనలో సంజూ శాంసన్ (23 బంతుల్లో 56), తిలక్ వర్మ (43) పోరాడినా, కీమో పాల్ (5/41) ధాటికి భారత్ 19.3 ఓవర్లలో 223 పరుగులకు ఆలౌటైంది. వెస్టిండీస్ 24 పరుగుల తేడాతో గెలిచి సిరీస్‌ను 2–2తో సమం చేసింది. నిర్ణయాత్మక ఐదో మ్యాచ్ 17 అక్టోబర్ (శనివారం) బెంగళూరు M. చిన్నస్వామి స్టేడియంలో జరుగుతుంది.

తెలుగు రాష్ట్రాల వేదిక (హైదరాబాద్)పై జరిగిన అంతర్జాతీయ మ్యాచ్, ఆటగాళ్ల ప్రదర్శనలు రాష్ట్ర స్థాయి పోటీ పరీక్షల్లో అడిగే అవకాశం ఉంది. తిలక్ వర్మ హైదరాబాద్‌కు చెందిన క్రికెటర్.

248 పరుగుల లక్ష్యం అంటే ఓవర్‌కు సుమారు 12.4 పరుగులు — ప్రతి ఓవర్‌లో కనీసం రెండు బౌండరీలు అవసరం; మధ్యలో వరుస వికెట్లు పడితే ఛేదన కష్టమవుతుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: హైదరాబాద్ T20Iలో వెస్టిండీస్ విజయం; సిరీస్ 2–2.

ఆసియా ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ (ACT) ఆసియా హాకీ సమాఖ్య (AHF) నిర్వహించే అగ్రశ్రేణి ఆసియా జట్ల టోర్నీ; 2011లో ప్రారంభమైంది. భారత్ ఐదుసార్లు (2011, 2016, 2018 — పాకిస్తాన్‌తో సంయుక్తంగా, 2023, 2024) గెలిచి అత్యంత విజయవంతమైన జట్టుగా, డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్‌గా ఉంది. 2023లో చెన్నై ఆతిథ్యమిచ్చింది.

2026 ఎడిషన్ పంజాబ్‌లో 27 అక్టోబర్–5 నవంబర్ వరకు జరుగుతుంది — లీగ్ దశ, ప్రారంభోత్సవం జలంధర్ ఒలింపియన్ సుర్జీత్ సింగ్ హాకీ స్టేడియంలో; సెమీఫైనల్స్ (4 నవంబర్), పతక మ్యాచ్‌లు (5 నవంబర్) మొహాలీ ఒలింపియన్ బల్బీర్ సింగ్ సీనియర్ అంతర్జాతీయ హాకీ స్టేడియంలో. హాకీ ఇండియా 14 అక్టోబర్‌న హర్మన్‌ప్రీత్ సింగ్ సారథ్యంలో 18 మంది సభ్యుల జట్టు, ఇద్దరు రిజర్వ్‌లను (విష్ణుకాంత్ సింగ్, అంగద్‌బీర్ సింగ్) ప్రకటించింది. పాకిస్తాన్ వైదొలగడంతో బంగ్లాదేశ్‌కు అవకాశం దక్కింది.

స్వదేశంలో టైటిల్ నిలబెట్టుకునే అవకాశం భారత హాకీకి ఊపునిస్తుంది; హాకీ సంప్రదాయం బలంగా ఉన్న పంజాబ్‌లో అంతర్జాతీయ టోర్నీ యువ క్రీడాకారులకు ప్రేరణ. రౌండ్-రాబిన్ లీగ్ తర్వాత టాప్-4 జట్లు సెమీఫైనల్స్‌కు చేరతాయి.

ఆరు జట్ల రౌండ్-రాబిన్‌లో ప్రతి జట్టు 5 మ్యాచ్‌లు ఆడుతుంది — మొత్తం 15 లీగ్ మ్యాచ్‌లు; పాయింట్ల పట్టికలో టాప్-4 జట్లు సెమీస్‌కు చేరతాయి.

14 అక్టోబర్ 2026: ACT 2026కు హర్మన్‌ప్రీత్ సారథ్యంలో భారత జట్టు ప్రకటన.

వైల్డ్‌లైఫ్ ఫోటోగ్రాఫర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ (WPY) ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక వన్యప్రాణి ఛాయాచిత్ర పోటీ; 1965లో ప్రారంభమై ప్రస్తుతం లండన్‌లోని నేచురల్ హిస్టరీ మ్యూజియం నిర్వహిస్తోంది. 2026 ఎడిషన్ 62వది; విజేతలను 13 అక్టోబర్ 2026న లండన్‌లో ప్రకటించారు.

గ్రాండ్ టైటిల్ విజేత ఇటలీకి చెందిన ఫెడెరికో వెరోనెసీ — నమీబియాలోని హువాబ్ నదీ లోయలో చనిపోయిన తన పిల్లను దంతం, తొండం మధ్య మోసుకెళ్తున్న తల్లి ఏనుగు నలుపు-తెలుపు చిత్రం 'The Aftermath'. ఇదే చిత్రం 'Behaviour: Mammals' విభాగంలోనూ గెలిచింది. యంగ్ వైల్డ్‌లైఫ్ ఫోటోగ్రాఫర్ ఆఫ్ ది ఇయర్‌గా జింబాబ్వేలో నివసించే 14 ఏళ్ల బ్రిటిష్ బాలుడు ఆస్కార్ విట్‌ఫీల్డ్ ఎంపికయ్యాడు — పేడ ఉండను దొర్లిస్తున్న పేడ పురుగు చిత్రం 'Labour of Love'.

వన్యప్రాణి ఛాయాచిత్రాలు జంతువుల భావోద్వేగాలు, మానవ–వన్యప్రాణి సంఘర్షణ, ఆవాస నష్టం వంటి అంశాలపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచి సంరక్షణకు మద్దతు కూడగడతాయి. విజేత చిత్రాల ప్రదర్శన 16 అక్టోబర్ నుంచి మ్యూజియంలో ఉంటుంది.

వేల పదాల వ్యాసం కంటే, బిడ్డను కోల్పోయిన తల్లి ఏనుగు ఒక్క చిత్రమే ఏనుగుల సామాజిక బంధాలను, దుఃఖాన్ని ప్రజలకు సులువుగా అర్థమయ్యేలా చేస్తుంది.

13 అక్టోబర్ 2026: WPY 2026 విజేతల ప్రకటన; ప్రదర్శన 16 అక్టోబర్ నుంచి.

విజయవాడలో కృష్ణా నదీ తీరాన ఉన్న ఇంద్రకీలాద్రి కొండపై శ్రీ కనకదుర్గమ్మ ఆలయం ఉంది; ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రధాన శక్తి క్షేత్రాల్లో ఒకటి. దసరా శరన్నవరాత్రి ఉత్సవాలు ఇక్కడ వైభవంగా జరుగుతాయి; 2026 శరన్నవరాత్రులు 11 అక్టోబర్‌న ప్రారంభమయ్యాయి.

రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 14 అక్టోబర్ సాయంత్రం ఢిల్లీ నుంచి గన్నవరం (విజయవాడ) విమానాశ్రయానికి చేరుకుని, రోడ్డు మార్గంలో ఇంద్రకీలాద్రికి వెళ్లి అమ్మవారిని దర్శించుకున్నారు. ఆలయ అధికారులు, ప్రజాప్రతినిధులు పూర్ణకుంభంతో సంప్రదాయ స్వాగతం పలికి, లడ్డూ ప్రసాదం, అమ్మవారి చిత్రపటం అందజేశారు; రాత్రి విజయవాడలో బస చేశారు. 15 అక్టోబర్‌న పున్నమి ఘాట్‌లో కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ, ఏపీ ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న జాతీయ సరస్ మేళాను ప్రారంభిస్తారు.

రాష్ట్రపతి పర్యటన సరస్ మేళాకు, స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళా ఉత్పత్తులకు జాతీయ స్థాయి గుర్తింపు తెస్తుంది; విజయవాడ పర్యాటక, ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం పెరుగుతుంది. రాష్ట్రపతి పదవి, ఎన్నిక సంబంధిత రాజ్యాంగ అంశాలు పరీక్షల్లో తరచుగా వస్తాయి.

ఒక చిన్న గ్రామ SHG తయారుచేసిన కలంకారీ చీరను రాష్ట్రపతి సరస్ మేళాలో చూసి ప్రశంసిస్తే, ఆ ఉత్పత్తికి దేశవ్యాప్త గిరాకీ పెరగవచ్చు.

14 అక్టోబర్ 2026: రాష్ట్రపతి ఏపీ పర్యటన ప్రారంభం — కనకదుర్గమ్మ దర్శనం.

రాష్ట్రాలు పెద్ద పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు మూలధన సబ్సిడీ, SGST రీయింబర్స్‌మెంట్, విద్యుత్ రాయితీల వంటి ప్రోత్సాహకాలు ప్రకటిస్తాయి. అయితే బడ్జెట్ కొరత వల్ల చెల్లింపుల్లో జాప్యం పెట్టుబడిదారుల ప్రధాన ఫిర్యాదు. దీనికి పరిష్కారంగా నవంబర్ 2025లో విశాఖపట్నంలో జరిగిన 30వ CII భాగస్వామ్య సదస్సులో సీఎం చంద్రబాబు నాయుడు SGST ఆధారిత ఎస్క్రో విధానాన్ని ప్రకటించారు.

కొత్త విధానంలో పాల్గొనే యూనిట్ చెల్లించే నికర SGSTని పరిశ్రమల డైరెక్టర్ నిర్వహించే ఉమ్మడి ఎస్క్రో ఖాతాకు మళ్లిస్తారు — నిర్మాణ ప్రారంభం నుంచే (లేదా అంతకు ముందు SGST వచ్చే కార్యకలాపం నుంచి). ఆ యూనిట్ GOలో ఆమోదించిన మొత్తం ప్రోత్సాహకాల మేరకు మాత్రమే మళ్లింపు; పరిమితి చేరాక SGST రాష్ట్ర ఖజానాకు వెళ్తుంది. వాణిజ్య ఉత్పత్తి ప్రారంభమైన తర్వాత వాస్తవ SGST ఆధారంగా అర్హత నిర్ధారిస్తారు. ఇది అదనపు మార్గం మాత్రమే — బడ్జెట్ కేటాయింపుల ద్వారా చెల్లింపులూ కొనసాగుతాయి.

ప్రోత్సాహకాల చెల్లింపులో ముందస్తు అంచనా (predictability), సకాలత పెరిగి — ముఖ్యంగా విదేశీ — పెట్టుబడిదారుల నమ్మకం బలపడుతుంది; పరిశ్రమ చెల్లించిన పన్నుతోనే ప్రోత్సాహకం ఇవ్వడం వల్ల ఆర్థిక క్రమశిక్షణ కూడా ఉంటుంది.

ఒక మెగా ఫ్యాక్టరీకి ₹500 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలు ఆమోదమైతే, అది ఏటా చెల్లించే SGST ఎస్క్రోలో జమై ప్రోత్సాహకంగా తిరిగి అందుతుంది; ₹500 కోట్లు పూర్తయ్యాక వచ్చే SGST నేరుగా రాష్ట్రానికి వెళ్తుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: SGST ఆధారిత ఎస్క్రో ప్రోత్సాహక విధానానికి ఆమోదం; 12 నవంబర్ నుంచి అమలు (ఒకే వనరు ఆధారితం — అధికారిక GOతో సరిచూడాలి).

PM-SETU (ప్రధానమంత్రి స్కిల్లింగ్ అండ్ ఎంప్లాయబిలిటీ ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్ త్రూ అప్‌గ్రేడెడ్ ITIs) కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం; ₹60,000 కోట్ల వ్యయంతో 1,000 ప్రభుత్వ ITIలను హబ్-అండ్-స్పోక్ నమూనాలో (200 హబ్‌లు, 800 స్పోక్‌లు) ఆధునీకరిస్తారు. ప్రధానమంత్రి 4 అక్టోబర్ 2025న ప్రారంభించారు. నిధులు: కేంద్రం ₹30,000 కోట్లు, రాష్ట్రాలు ₹20,000 కోట్లు, పరిశ్రమ ₹10,000 కోట్లు; ప్రపంచ బ్యాంక్, ADB సహ-ఆర్థిక సహాయం. ప్రతి క్లస్టర్‌ను ఒక 'యాంకర్ ఇండస్ట్రీ పార్ట్‌నర్' SPV ద్వారా నిర్వహిస్తుంది.

విశాఖపట్నం క్లస్టర్ వ్యూహాత్మక పెట్టుబడి ప్రణాళికను PM-SETU జాతీయ స్టీరింగ్ కమిటీ దేశంలోనే మొదటగా ఆమోదించింది. 12 అక్టోబర్ 2026న DGT (MSDE), ఏపీ ప్రభుత్వం, AM/NS ఇండియా వాటాదారుల ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. వర్క్‌షాప్‌ల ఆధునీకరణ, కోర్సుల నవీకరణ, కొత్త ట్రేడ్‌లు, శిక్షకుల శిక్షణ చేపడతారు.

విశాఖ పరిసరాల ఉక్కు, ఔషధ, ఓడరేవు ఆధారిత పరిశ్రమలకు అవసరమైన నైపుణ్యాలు స్థానిక యువతకే లభించి ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి; పరిశ్రమ నేరుగా ITI నిర్వహణలో భాగస్వామి కావడంతో శిక్షణ మార్కెట్ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.

కంచరపాలెం హబ్‌లో అత్యాధునిక CNC యంత్రాలు ఏర్పాటు చేస్తే, బొబ్బిలి, నర్సీపట్నం విద్యార్థులు కూడా అక్కడికి వచ్చి శిక్షణ పొందుతారు — ప్రతి ITIలో విడిగా ఖరీదైన యంత్రాలు కొనాల్సిన అవసరం ఉండదు.

12 అక్టోబర్ 2026: విశాఖ ITI క్లస్టర్‌కు PM-SETU వాటాదారుల ఒప్పందం.

'తెలంగాణ రైజింగ్ 2047' రాష్ట్ర ప్రభుత్వ దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి విజన్ — డిసెంబర్ 2025 తెలంగాణ రైజింగ్ గ్లోబల్ సమ్మిట్‌లో ఆవిష్కరించారు. భారత స్వాతంత్ర్య శతాబ్ది (2047) నాటికి $3 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ దీని ప్రధాన లక్ష్యం; రాష్ట్రాన్ని మూడు ఆర్థిక మండలాలుగా విభజించి ఒక్కో మండలానికి ప్రత్యేక వృద్ధి వ్యూహం రూపొందించారు.

14 అక్టోబర్ 2026న హైదరాబాద్ HITEXలో సమాఖ్య చాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ నిర్వహించిన రెండు రోజుల సమాఖ్య బిజినెస్ సమ్మిట్–2026ను ప్రారంభించిన సీఎం రేవంత్ రెడ్డి — ఈ విజన్ ప్రధాని మోదీ 'వికసిత్ భారత్ 2047'కు అనుగుణమని, 2034 నాటికి $1 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ, దేశ GDPలో 10% వాటా సాధిస్తామని చెప్పారు. రాజకీయాలు ఎన్నికల సమయానికే పరిమితం కావాలని, అభివృద్ధికి అందరూ కలిసి పనిచేయాలని పిలుపునిచ్చారు; హైదరాబాద్‌ను టోక్యో, సింగపూర్ వంటి ప్రపంచ నగరాలతో పోటీపడేలా తీర్చిదిద్దుతామన్నారు.

మండలాల వారీ ప్రత్యేక ప్రణాళికతో — నగరంలో సేవలు/IT, శివార్లలో తయారీ, గ్రామాల్లో వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు — సమతుల్య అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది. రాష్ట్ర ఆర్థిక లక్ష్యాలు, విజన్ డాక్యుమెంట్లు గ్రూప్స్ పరీక్షల్లో ముఖ్యం.

హైదరాబాద్ నగరంలోని ఓ కాలుష్యకారక కర్మాగారాన్ని ORR–RRR మధ్య PURE మండలానికి తరలిస్తే, నగరంలో కాలుష్యం తగ్గుతుంది, శివార్లలో ఉద్యోగాలు పెరుగుతాయి.

14 అక్టోబర్ 2026: సమాఖ్య బిజినెస్ సమ్మిట్‌లో తెలంగాణ రైజింగ్ 2047 లక్ష్యాల పునరుద్ఘాటన.