October 13, 2026 Current Affairs

గవర్నర్ రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక వర్గానికి రాజ్యాంగ అధిపతి. ఆర్టికల్ 153 ప్రకారం ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉంటారు; ఒకే వ్యక్తి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా ఉండవచ్చు. ఆర్టికల్ 155 కింద రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు; ఆర్టికల్ 156 ప్రకారం రాష్ట్రపతి ఇష్టానుసారం (pleasure) పదవిలో ఉంటారు.

12 అక్టోబర్ 2026 ఉత్తర్వుల ప్రకారం రాజేంద్ర విశ్వనాథ్ ఆర్లేకర్ తమిళనాడుకు పూర్తిస్థాయి గవర్నర్ అయ్యారు — ఆర్.ఎన్. రవి పశ్చిమ బెంగాల్‌కు వెళ్లిన తర్వాత మార్చి నుంచి ఆయనే అదనపు బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. సిక్కిం గవర్నర్ ఓం ప్రకాశ్ మాథుర్ కేరళకు బదిలీ అయ్యారు. నియామకాలు సంబంధిత వ్యక్తులు బాధ్యతలు స్వీకరించిన రోజు నుంచి అమలవుతాయి.

గవర్నర్ బిల్లులకు ఆమోదం (ఆర్టికల్ 200–201), ఆర్డినెన్సులు (ఆర్టికల్ 213), ముఖ్యమంత్రి నియామకం, శాసనసభ సమావేశం/రద్దు, రాష్ట్రపతి పాలన సిఫార్సు (ఆర్టికల్ 356) వంటి కీలక అధికారాలు కలిగి ఉంటారు. గవర్నర్ నియామకాల జాబితా పోటీ పరీక్షల్లో తరచుగా అడుగుతారు.

ఒక రాష్ట్ర గవర్నర్ పదవి ఖాళీ అయితే, పక్క రాష్ట్ర గవర్నర్‌కే అదనపు బాధ్యతలు ఇస్తారు — ఆర్లేకర్ మార్చి నుంచి కేరళతో పాటు తమిళనాడు బాధ్యతలు నిర్వహించడం ఇలాంటిదే.

12 అక్టోబర్ 2026: ఆరు రాష్ట్రాల గవర్నర్ల మార్పు — బాధ్యతల స్వీకరణ నుంచి అమలు.

PM గతిశక్తి జాతీయ మాస్టర్ ప్లాన్‌ను ప్రధానమంత్రి 13 అక్టోబర్ 2021న ప్రారంభించారు. శాఖలు విడివిడిగా ప్రణాళికలు వేయడం వల్ల వచ్చే జాప్యం, ఖర్చు పెరుగుదలను తగ్గించేందుకు రోడ్డు, రైలు, ఓడరేవు, విద్యుత్, గ్యాస్ పైప్‌లైన్ వంటి అన్ని మౌలిక వసతుల డేటాను ఒకే GIS పటంపై తీసుకువచ్చారు. ఈ వేదికను BISAG-N (భాస్కరాచార్య నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ స్పేస్ అప్లికేషన్స్ అండ్ జియో-ఇన్ఫర్మాటిక్స్, గాంధీనగర్) అభివృద్ధి చేసింది.

సంస్థాగత నిర్మాణం: కేబినెట్ కార్యదర్శి అధ్యక్షతన సాధికార కార్యదర్శుల బృందం (EGoS), శాఖల మధ్య ప్రాజెక్టులను మదింపు చేసే నెట్‌వర్క్ ప్లానింగ్ గ్రూప్ (NPG), సాంకేతిక సహాయ విభాగం (TSU). ఇటీవల ₹500 కోట్లకు పైబడిన ప్రాజెక్టుల మదింపు కోసం సమీకృత రవాణా & లాజిస్టిక్స్ అథారిటీ (ITLA)కు కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.

ప్రాజెక్టుల మార్గాలను ముందుగానే అడవులు, జనావాసాలు, ఇతర నిర్మాణాలతో సరిచూసి జాప్యాలు తగ్గించవచ్చు; లాజిస్టిక్స్ ఖర్చును GDPలో 13–14% నుంచి తగ్గించడం లక్ష్యం. ఉదా: పుణే–బెంగళూరు ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే (699 కి.మీ.) మార్గం మార్పుతో అటవీ ప్రాంతం అతివ్యాప్తి 19% తగ్గింది.

కొత్త రహదారి వేసిన ఆరు నెలలకు గ్యాస్ పైప్‌లైన్ కోసం మళ్లీ తవ్వడం కాకుండా, రెండు శాఖలూ ఒకే పటం చూసి ఒకేసారి పనులు చేస్తే సమయం, డబ్బు ఆదా అవుతాయి.

13 అక్టోబర్ 2026: PM గతిశక్తికి ఐదేళ్లు; ITLAకు కేబినెట్ ఆమోదం (₹500 కోట్లు+ ప్రాజెక్టుల మదింపు).

ULLAS (Understanding of Lifelong Learning for All in Society) — నవ భారత్ సాక్షరతా కార్యక్రమం 15 ఏళ్లు పైబడిన, పాఠశాల విద్యకు దూరమైన వయోజనుల కోసం కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న పథకం (2022–27). ఇందులో పునాది అక్షరాస్యత & సంఖ్యాజ్ఞానం, కీలక జీవన నైపుణ్యాలు, వృత్తి నైపుణ్యాలు, ప్రాథమిక విద్య, నిరంతర విద్య అనే ఐదు భాగాలు ఉన్నాయి.

లక్షద్వీప్ విద్యా శాఖ సర్వేలో 1,113 మంది వయోజన నిరక్షరాస్యులను గుర్తించింది. ఇంటింటికీ వెళ్లి బోధించి, అనుసరణ పరీక్షలు నిర్వహించిన తర్వాత అర్హులైన వారంతా FLNAT (Functional Literacy and Numeracy Assessment Test)లో ఉత్తీర్ణులయ్యారు; దీంతో 100% అక్షరాస్యత ప్రకటించారు. FLNAT ఉత్తీర్ణులకు NIOS సర్టిఫికెట్ ఇస్తుంది.

చదవడం, రాయడం, లెక్కలు వచ్చిన వయోజనులు బ్యాంకింగ్, డిజిటల్ చెల్లింపులు, ప్రభుత్వ పథకాలను స్వయంగా వినియోగించుకోగలుగుతారు. రాష్ట్రాలు/UTల అక్షరాస్యత మైలురాళ్లు పరీక్షల్లో తరచుగా అడుగుతారు.

ఒక మత్స్యకారుడు అక్షరాలు నేర్చుకున్న తర్వాత తన బ్యాంకు పాస్‌బుక్ తానే చదివి, UPI ద్వారా చెల్లింపులు చేయగలుగుతాడు.

అక్టోబర్ 2026: లక్షద్వీప్ 100% అక్షరాస్యత ప్రకటన (ఒకే వనరు ఆధారితం — అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూడాలి).

విపత్తు ప్రమాద నివారణ (Disaster Risk Reduction — DRR) అంటే విపత్తు వచ్చిన తర్వాత స్పందించడం కాకుండా, ముందుగానే ప్రమాదాన్ని తగ్గించే చర్యలు — సురక్షిత భవన నిర్మాణ ప్రమాణాలు, ముందస్తు హెచ్చరికలు, ప్రమాదకర ప్రాంతాల్లో నిర్మాణాల నియంత్రణ వంటివి.

UN సాధారణ సభ 1989లో ఈ దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసింది; 2009లో 13 అక్టోబర్‌ను శాశ్వత తేదీగా నిర్ణయించారు. ప్రపంచ DRR ప్రణాళిక 'సెండాయ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (2015–2030)' — ఏడు లక్ష్యాలు, నాలుగు ప్రాధాన్యతలతో జపాన్‌లోని సెండాయ్‌లో ఆమోదించారు. 2026 థీమ్ 'Resilience Starts at Home' ఇంటి స్థాయి నుంచే విపత్తు తట్టుకునే శక్తిని పెంచడంపై దృష్టి పెడుతుంది.

భారత్‌లో విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, 2005 కింద NDMA (ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షత), SDMA, DDMAలు పనిచేస్తాయి. ఇంటి స్థాయి సన్నద్ధత (ఆపదా మిత్ర వాలంటీర్లు, భూకంప నిరోధక నిర్మాణం) ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది.

తుఫాను ప్రాంతంలో ఇంటి పైకప్పును బలంగా బిగించడం, ఎత్తైన పునాది వేయడం వంటి చిన్న జాగ్రత్తలే 'ఇంటి నుంచే తట్టుకునే శక్తి'.

13 అక్టోబర్ 2026: అంతర్జాతీయ విపత్తు ప్రమాద నివారణ దినోత్సవం; థీమ్ 'Resilience Starts at Home'.

BIMSTEC (Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation) 6 జూన్ 1997న బ్యాంకాక్ డిక్లరేషన్ ద్వారా ఏర్పడిన ప్రాంతీయ కూటమి. ఏడుగురు సభ్యులు — దక్షిణాసియా నుంచి ఐదు (బంగ్లాదేశ్, భూటాన్, భారత్, నేపాల్, శ్రీలంక), ఆగ్నేయాసియా నుంచి రెండు (మయన్మార్, థాయ్‌లాండ్). సచివాలయం ఢాకాలో ఉంది. ఇది దక్షిణ, ఆగ్నేయాసియాలను కలిపే వారధి.

2018 కాఠ్‌మాండూ శిఖరాగ్ర సదస్సులో హోం మంత్రుల సమావేశాలు నిర్వహించాలని నిర్ణయించారు. ఆ మేరకు తొలి సమావేశం 13 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది (ముందు రోజు సీనియర్ అధికారుల సమావేశం). ప్రాంతీయ భద్రత సహకారంలో ఇది కీలక అడుగు అని అమిత్ షా పేర్కొన్నారు. నేపాల్ హోంమంత్రి సుడాన్ గురుంగ్ పాల్గొన్నారు.

సరిహద్దు దాటే ఉగ్రవాదం, మాదకద్రవ్యాల రవాణా, సైబర్ నేరాలపై సభ్య దేశాల మధ్య సమాచార మార్పిడి, సమన్వయం పెరుగుతుంది. భారత 'నైబర్‌హుడ్ ఫస్ట్', 'యాక్ట్ ఈస్ట్' విధానాలకు BIMSTEC కీలకం.

ఒక మాదకద్రవ్యాల ముఠా మయన్మార్ నుంచి భారత్ మీదుగా బంగ్లాదేశ్‌కు సరుకు తరలిస్తే, మూడు దేశాల పోలీసులు సమాచారం పంచుకుంటేనే దాన్ని అడ్డుకోగలరు.

13 అక్టోబర్ 2026: న్యూఢిల్లీలో తొలి BIMSTEC హోం మంత్రుల సమావేశం.

మోంగ్లా ఓడరేవు నైరుతి బంగ్లాదేశ్‌లో పసుర్ నదిపై, సుందర్బన్స్ అడవులకు సమీపంలో ఉంది. చట్టోగ్రామ్ (చిట్టగాంగ్) తర్వాత ఇది బంగ్లాదేశ్ రెండో అతిపెద్ద ఓడరేవు; భారత సరిహద్దు నుంచి సుమారు 80 కి.మీ. దూరం.

బంగ్లాదేశ్ ఆర్థిక సంబంధాల విభాగం (ERD), చైనా ఎగ్జిమ్ బ్యాంక్ మధ్య 10 అక్టోబర్ 2026న $335.78 మిలియన్ల రాయితీ రుణ ఒప్పందం కుదిరింది — 2% వడ్డీ, 20 ఏళ్ల తిరిగి చెల్లింపు, 5 ఏళ్ల గ్రేస్ పీరియడ్. రెండు కంటైనర్ టెర్మినళ్లు, సరుకు యార్డులు నిర్మిస్తారు. భారత్ గతంలో మోంగ్లా టెర్మినల్ నిర్వహణపై ఆసక్తి చూపింది; భారత్–బంగ్లాదేశ్ ఒప్పందాల కింద భారత సరుకు రవాణాకు చట్టోగ్రామ్, మోంగ్లా వినియోగానికి అనుమతి ఉంది.

బంగాళాఖాతంలో చైనా ప్రభావం పెరగడం భారత వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలకు సవాలు. అదే సమయంలో ఈశాన్య భారత రాష్ట్రాలకు సరుకు రవాణాకు మోంగ్లా వంటి ఓడరేవులు ఉపయోగపడతాయి.

కోల్‌కతా నుంచి త్రిపురకు రోడ్డు మార్గం 1,600 కి.మీ.కు పైగా ఉంటే, బంగ్లాదేశ్ ఓడరేవుల ద్వారా వెళ్తే దూరం, ఖర్చు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.

10 అక్టోబర్ 2026: మోంగ్లా ఓడరేవుకు చైనా రుణ ఒప్పందం.

చిల్లర ద్రవ్యోల్బణాన్ని వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) ద్వారా కొలుస్తారు; దీన్ని MoSPI పరిధిలోని జాతీయ గణాంకాల కార్యాలయం (NSO) నెలవారీగా విడుదల చేస్తుంది. 2026 జనవరి నుంచి ఆధార సంవత్సరం 2024 గల కొత్త CPI సిరీస్ అమలులో ఉంది; సెప్టెంబర్ గణాంకం ఈ కొత్త సిరీస్‌లో అత్యధికం.

సెప్టెంబర్‌లో ఉల్లి ధరలు ఏడాదికేడాది 108.09% పెరగడంతో ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 7.74%కు చేరింది. బంగాళాదుంపలు, టమాటాలు, కొబ్బరి వంటి వాటి ధరలు మాత్రం తగ్గుతూనే ఉన్నాయి. ద్రవ్యోల్బణం RBI సహన పరిధి (2–6%)లోనే ఉంది; అయితే ముందు వారంలోనే RBI రెపో రేటును 25 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచి 5.50%కు చేర్చింది.

ద్రవ్యోల్బణం పెరిగితే సామాన్యుల కొనుగోలు శక్తి తగ్గుతుంది; ముఖ్యంగా ఆహార ధరల భారం గ్రామీణ, పేద కుటుంబాలపై ఎక్కువ. RBI వడ్డీ రేటు నిర్ణయాలకు CPI ప్రధాన ఆధారం.

గత ఏడాది కిలో ₹30 ఉన్న ఉల్లి ఇప్పుడు ₹62.4 అయితే ధర 108% పెరిగినట్లు — ఇదే సెప్టెంబర్ ఉల్లి ద్రవ్యోల్బణం స్థాయి.

12 అక్టోబర్ 2026: సెప్టెంబర్ CPI 5.54% విడుదల (తాత్కాలిక గణాంకాలు).

అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి (IMF) 1944 బ్రెటన్ వుడ్స్ సదస్సులో ఏర్పడింది; ప్రధాన కార్యాలయం వాషింగ్టన్ D.C. ఇది ఏడాదికి రెండుసార్లు (ఏప్రిల్, అక్టోబర్) 'ప్రపంచ ఆర్థిక దృక్పథం (World Economic Outlook)' నివేదిక, జనవరి-జూలైలో దాని నవీకరణలు విడుదల చేస్తుంది. ప్రపంచ ఆర్థిక స్థిరత్వ నివేదిక (GFSR), ఫిస్కల్ మానిటర్ కూడా IMF నివేదికలే.

అక్టోబర్ 2026 WEOలో భారత్ 2026–27 (ఆర్థిక సంవత్సర ప్రాతిపదిక) వృద్ధి అంచనాను 7%కు పెంచింది; 2027–28కి కూడా 7%. పశ్చిమాసియా యుద్ధం, వాణిజ్య అనిశ్చితులు, AI ఆధారిత పెట్టుబడుల వేగం ప్రపంచ దృక్పథాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్నాయని హెచ్చరించింది. RBI, ప్రపంచ బ్యాంక్ భారత్ FY27 వృద్ధిని 7.1%గా అంచనా వేశాయి.

అంతర్జాతీయ సంస్థల సానుకూల అంచనాలు విదేశీ పెట్టుబడిదారుల నమ్మకాన్ని పెంచుతాయి; భారత్ ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న దేశంగా కొనసాగుతుంది.

₹100 లక్షల కోట్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ 7% పెరిగితే ఏడాదిలో ₹107 లక్షల కోట్లు అవుతుంది; 6.4% అయితే ₹106.4 లక్షల కోట్లు — ఆ 0.6% తేడా ₹60,000 కోట్లు.

13 అక్టోబర్ 2026: IMF అక్టోబర్ WEO — భారత్ వృద్ధి 7%, ప్రపంచ వృద్ధి 3.1%.

మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (MDR) అంటే డిజిటల్ చెల్లింపు స్వీకరించినందుకు వ్యాపారి బ్యాంకు/చెల్లింపు సేవా సంస్థకు చెల్లించే రుసుము. ప్రస్తుతం UPI, RuPay డెబిట్ కార్డు లావాదేవీలపై MDR శూన్యం (2020 నుంచి). దీంతో బ్యాంకులు, చెల్లింపు యాప్‌లు UPI మౌలిక వసతుల ఖర్చును భరిస్తున్నాయి.

NPCI ₹2,000 పైబడిన ఎంపిక చేసిన P2M లావాదేవీలపై 0.4% MDR ప్రతిపాదించి 15 అక్టోబర్ 2026 నుంచి అమలు చేయాలనుకుంది. వ్యాపారుల ఆందోళనలు, పండుగల వ్యాపారం దృష్ట్యా దీన్ని దీపావళి తర్వాతకు వాయిదా వేసింది; కొత్త తేదీ విడిగా ప్రకటిస్తుంది.

చిన్న వ్యాపారులకు పండుగ సీజన్‌లో అదనపు ఖర్చు తప్పుతుంది. దీర్ఘకాలంలో MDR వల్ల UPI వ్యవస్థ నిర్వహణకు ఆదాయం వస్తుంది, కానీ వ్యాపారులు నగదు వైపు మళ్లే ప్రమాదం ఉంది.

ఒక దుకాణదారు ₹5,000 UPI చెల్లింపు స్వీకరిస్తే 0.4% MDR ప్రకారం ₹20 రుసుము చెల్లించాలి; ₹1,500 లావాదేవీకి రుసుము ఉండదు.

అక్టోబర్ 2026: NPCI — UPI MDR అమలు దీపావళి తర్వాతకు వాయిదా.

యాంటీ-సబ్‌మెరైన్ వార్‌ఫేర్ షాలో వాటర్ క్రాఫ్ట్ (ASW-SWC) తీరానికి దగ్గరి లోతు తక్కువ జలాల్లో శత్రు జలాంతర్గాములను గుర్తించి, ఎదుర్కొనే చిన్న యుద్ధనౌకలు. భారత నౌకాదళం మొత్తం 16 ASW-SWCలకు ఆర్డర్ ఇచ్చింది — 8 కొచ్చిన్ షిప్‌యార్డ్ (మాహే-క్లాస్), 8 GRSE కోల్‌కతా (అర్నాల-క్లాస్).

CSL నిర్మించిన మాహే-క్లాస్‌లో INS మాహే (నవంబర్ 2025), INS మాల్వాన్ (జూలై 2026) తర్వాత మూడోది INS మంగ్రోల్. దీన్ని 12 అక్టోబర్‌న పశ్చిమ నౌకాదళ కమాండ్ ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ వైస్ అడ్మిరల్ సంజయ్ వాత్సాయన్ సమక్షంలో నౌకాదళంలో చేర్చారు. 2004లో సేవల నుంచి విరమించిన పాత మైన్‌స్వీపర్ INS మంగ్రోల్ (M85) పేరును ఇది కొనసాగిస్తోంది.

తీరప్రాంత నిఘా, జలాంతర్గాముల గుర్తింపు, తక్కువ తీవ్రత సముద్ర కార్యకలాపాలు (LIMO), మైన్ సంబంధిత పనులు చేపట్టి తీర భద్రతను బలపరుస్తుంది. ఆత్మనిర్భర్ భారత్, మేక్ ఇన్ ఇండియాకు ఉదాహరణ.

పెద్ద డిస్ట్రాయర్లు లోతైన సముద్రంలో పనిచేస్తే, ఓడరేవు ముఖద్వారం వంటి లోతు తక్కువ ప్రాంతాల్లో దాగిన జలాంతర్గామిని వెతకడానికి మంగ్రోల్ వంటి చిన్న, చురుకైన నౌకలు అవసరం.

12 అక్టోబర్ 2026: INS మంగ్రోల్ నౌకాదళంలో చేరిక.

IBSA డైలాగ్ ఫోరమ్ భారత్, బ్రెజిల్, దక్షిణాఫ్రికా అనే మూడు ఖండాల ప్రజాస్వామ్య దేశాల కూటమి; 2003 బ్రసీలియా డిక్లరేషన్ ద్వారా ఏర్పడింది. దీని నౌకాదళ విన్యాసం IBSAMAR 2008 నుంచి జరుగుతోంది.

తొమ్మిదో ఎడిషన్ దక్షిణాఫ్రికాలోని సైమన్స్ టౌన్ నౌకాదళ స్థావరంలో 12 అక్టోబర్‌న ప్రారంభమైంది. భారత గైడెడ్-మిసైల్ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ INS తర్కష్ 11 అక్టోబర్‌న చేరుకుంది. హార్బర్ దశ తర్వాత సముద్ర దశలో ఉపరితల, వాయు, జలాంతర్గామి వ్యతిరేక యుద్ధ విన్యాసాలు, పైరసీ నిరోధం, నష్ట నియంత్రణ అభ్యాసాలు ఉంటాయి.

అట్లాంటిక్–హిందూ మహాసముద్ర సంగమ ప్రాంతంలో సముద్ర భద్రత, మూడు దేశాల నౌకాదళాల సమన్వయం పెరుగుతాయి; గ్లోబల్ సౌత్ సహకారానికి ఉదాహరణ.

మూడు దేశాల నౌకలు ఒక 'కల్పిత' పైరేట్ నౌకను కలిసి వెంబడించి ఆపే అభ్యాసం చేస్తే, నిజమైన సంఘటనలో సమన్వయం సులభమవుతుంది.

12 అక్టోబర్ 2026: IBSAMAR IX ప్రారంభం — సైమన్స్ టౌన్.

సైన్యానికి ఆహార పదార్థాల సేకరణ, సరఫరాను ఆర్మీ సర్వీస్ కోర్ (ASC) పరిధిలోని డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సప్లైస్ & ట్రాన్స్‌పోర్ట్ (DGST) నిర్వహిస్తుంది. ప్రభుత్వం గతంలో వినియోగదారుల కోసం తక్కువ ధరకు 'భారత్ రైస్', 'భారత్ ఆటా', 'భారత్ దాల్' బ్రాండ్లను NAFED, NCCF, కేంద్రీయ భండార్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టింది.

ఇప్పుడు సైన్యం కోసం ప్రత్యేకంగా 'భారత్ రైస్' కార్యక్రమం ప్రారంభించారు — NAFED సరఫరా చేసే బియ్యాన్ని నాణ్యత తనిఖీ తర్వాత 10, 30 కిలోల సంచుల్లో నేరుగా ఆర్మీ సప్లై డిపోలకు చేరుస్తారు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో లాజిస్టిక్స్ మద్దతు కోసం భారత ఆహార సంస్థ (FCI)తో ఐదేళ్ల అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది.

లద్దాఖ్, ఈశాన్య రాష్ట్రాల వంటి దూర ప్రాంతాల్లోని సైనికులకు నాణ్యమైన ఆహారం సకాలంలో అందుతుంది; మధ్యవర్తుల ప్రమేయం తగ్గుతుంది.

సియాచిన్ దగ్గరి డిపోకు బియ్యం పలు గోదాముల మీదుగా కాకుండా నేరుగా సీల్ చేసిన సంచుల్లో చేరితే, నాణ్యత దెబ్బతినే అవకాశం తగ్గుతుంది.

12 అక్టోబర్ 2026: భారత సైన్యం 'భారత్ రైస్' కార్యక్రమం ప్రారంభం.

CDFD (Centre for DNA Fingerprinting and Diagnostics) హైదరాబాద్‌లోని బయోటెక్నాలజీ విభాగం (DBT) సంస్థ; DNA ఫింగర్‌ప్రింటింగ్, జన్యు వ్యాధుల నిర్ధారణలో ప్రసిద్ధి. 2024లో DBT స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థలను 'బయోటెక్నాలజీ రీసెర్చ్ & ఇన్నోవేషన్ కౌన్సిల్ (BRIC)' కింద విలీనం చేశారు — అందుకే BRIC-CDFD.

ఆక్స్‌ఫర్డ్ నానోపోర్ టెక్నాలజీస్ (ONT) పొడవైన DNA/RNA భాగాలను నిజ సమయంలో చదవగల నానోపోర్ సీక్వెన్సింగ్ సాంకేతికత అభివృద్ధి చేసిన UK సంస్థ. రెండింటి సంయుక్త కేంద్రాన్ని 8వ భారత్–UK సైన్స్ & ఇన్నోవేషన్ కౌన్సిల్ సమావేశంలో కేంద్ర మంత్రి డా. జితేంద్ర సింగ్, UK మంత్రి జోనాథన్ రేనాల్డ్స్ ప్రారంభించారు.

అరుదైన జన్యు వ్యాధులు, క్యాన్సర్‌ల త్వరిత నిర్ధారణ, అంటువ్యాధుల వైరస్ వేరియంట్ల నిఘా, నవజాత శిశువుల జన్యు స్క్రీనింగ్ సులభమవుతాయి. జీనోమ్ ఇండియా వంటి జాతీయ కార్యక్రమాలకు బలం.

అంతుచిక్కని వ్యాధితో బాధపడే శిశువు జీనోమ్‌ను వేగంగా సీక్వెన్స్ చేస్తే, ఏ జన్యువులో లోపం ఉందో రోజుల్లోనే తెలిసి సరైన చికిత్స మొదలుపెట్టవచ్చు.

12 అక్టోబర్ 2026: భారత్–UK జీనోమిక్స్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ప్రారంభం.

అంతర్జాతీయ బిగ్ క్యాట్ అలయన్స్ (IBCA)ను ప్రాజెక్ట్ టైగర్ 50 ఏళ్ల సందర్భంగా ప్రధానమంత్రి 9 ఏప్రిల్ 2023న మైసూరులో ప్రకటించారు. ఇది పెద్ద పిల్లి జాతులు సహజంగా నివసించే దేశాల (range countries) మధ్య సహకారం కోసం ఏర్పడిన ఒప్పంద ఆధారిత అంతర్‌ప్రభుత్వ సంస్థ. కేంద్ర కేబినెట్ 29 ఫిబ్రవరి 2024న ఆమోదం తెలిపి, 2023–24 నుంచి 2027–28 వరకు ₹150 కోట్ల బడ్జెట్ సహాయం ప్రకటించింది.

ఏప్రిల్ 2025లో భారత ప్రభుత్వం–IBCA మధ్య ప్రధాన కార్యాలయ ఒప్పందం కుదిరింది. ఇప్పుడు 55 లోధీ ఎస్టేట్‌లో కొత్త ప్రధాన కార్యాలయాన్ని భూపేందర్ యాదవ్ ప్రారంభించారు; IBCA డైరెక్టర్ జనరల్ డా. ఎస్.పి. యాదవ్.

ఆవాస పరిరక్షణ, శాస్త్రీయ పరిశోధన, అక్రమ వన్యప్రాణి వ్యాపార నిరోధం, సామర్థ్య నిర్మాణంలో సభ్య దేశాల మధ్య సహకారం పెరుగుతుంది. భారత్‌లో ఏడు జాతుల్లో ఐదు (పులి, సింహం, చిరుత, మంచు చిరుత, చీతా) ఉన్నాయి.

మంచు చిరుతలు భారత్, నేపాల్, చైనా, మంగోలియా సరిహద్దులు దాటి తిరుగుతాయి; ఒక దేశం మాత్రమే రక్షిస్తే సరిపోదు — అందుకే IBCA వంటి కూటమి అవసరం.

అక్టోబర్ 2026: IBCA ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ప్రారంభం.

కప్పతగుడ్డ ఉత్తర కర్ణాటకలోని గదగ్ జిల్లాలో దక్కన్ పీఠభూమిపై ఉన్న కొండ ప్రాంతం. అర్ధ-శుష్క ప్రాంతంలో ఉన్నప్పటికీ సమృద్ధ వృక్షసంపద కారణంగా దీన్ని 'ఉత్తర కర్ణాటక సహ్యాద్రి' అంటారు. తుంగభద్ర నది పరీవాహక ప్రాంతంలో భాగం.

చరిత్ర: 2015లో సంరక్షణ రిజర్వ్, గనుల ఒత్తిడితో డీనోటిఫై, 2017లో మళ్లీ నోటిఫై, మే 2019లో వన్యప్రాణి అభయారణ్యం, జూన్ 2025లో తుది ESZ నోటిఫికేషన్. గ్రీన్‌స్టోన్, క్వార్ట్జ్, ఇనుము ఖనిజ శిలల వల్ల గనుల ఒత్తిడి ఎక్కువ. తాజాగా అభయారణ్యానికి 1 కి.మీ.లోపు ఉన్న నాలుగు క్వారీ ప్రతిపాదనలను రాష్ట్ర వన్యప్రాణి బోర్డు తిరస్కరించింది.

ఔషధ మొక్కలు, అరుదైన పచ్చికబయలు జంతువులు (తోడేలు, హైనా, కృష్ణజింక) రక్షించబడతాయి; తుంగభద్ర పరీవాహక నీటి వనరులు కాపాడబడతాయి. ESZ, అభయారణ్యాల నిబంధనలు పర్యావరణ ప్రశ్నల్లో ముఖ్యం.

అభయారణ్యం సరిహద్దుకు 500 మీటర్ల దూరంలో క్వారీ పేలుళ్లు జరిగితే, ఆ శబ్దం, ధూళికి జంతువులు ఆవాసాన్ని వదిలి వెళ్లిపోతాయి — అందుకే ESZ నిబంధనలు.

అక్టోబర్ 2026: కప్పతగుడ్డ సమీప 4 క్వారీ ప్రతిపాదనలు తిరస్కరణ.

నామేరి నేషనల్ పార్క్/టైగర్ రిజర్వ్ అస్సాంలోని సోనిత్‌పూర్ జిల్లాలో, తూర్పు హిమాలయాల పాదాల వద్ద ఉంది. ఉత్తరాన అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని పక్కే టైగర్ రిజర్వ్‌తో కలిసి పెద్ద అటవీ ప్రాంతాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. జియా-భరాలి నది దీని గుండా ప్రవహిస్తుంది; అరుదైన తెల్ల రెక్కల అడవి బాతు (White-winged Wood Duck) ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

'నామేరి వైల్డ్ క్లాస్‌రూమ్' కింద 8వ తరగతి పైబడిన విద్యార్థులు, కళాశాల విద్యార్థులకు 2–3 రోజుల నివాస శిబిరాలు నిర్వహిస్తారు; పాల్గొన్నవారికి సర్టిఫికెట్లు ఇస్తారు.

పుస్తకాల కంటే ప్రత్యక్ష అనుభవం ద్వారా విద్యార్థుల్లో పర్యావరణ స్పృహ పెరుగుతుంది; స్థానిక గిరిజన సమాజాల సాంప్రదాయ జ్ఞానానికి గుర్తింపు, పర్యావరణ పర్యాటకం ద్వారా ఆదాయం.

పాఠ్యపుస్తకంలో 'ఆహార గొలుసు' చదవడం కంటే, అడవిలో పులి పాదముద్రలు, జింకల గుంపు, గద్దలను స్వయంగా చూస్తే ఆ పాఠం మర్చిపోలేరు.

అక్టోబర్ 2026: నామేరి వైల్డ్ క్లాస్‌రూమ్ ప్రారంభం.

ఫార్ములా 1 (F1) ప్రపంచంలోని అత్యున్నత సింగిల్-సీటర్ మోటార్ రేసింగ్ పోటీ; దీన్ని FIA (Fédération Internationale de l'Automobile, ప్రధాన కార్యాలయం పారిస్) నిర్వహిస్తుంది. ఆఫ్రికాలో చివరి F1 రేసు 1993లో దక్షిణాఫ్రికాలోని కయలామిలో జరిగింది.

13 అక్టోబర్ 2026న F1 రువాండా రాజధాని కిగాలీలో కొత్త ట్రాక్‌పై 2030ల ప్రారంభం నుంచి కనీసం 10 ఏళ్ల పాటు గ్రాండ్ ప్రీ నిర్వహిస్తామని ప్రకటించింది. భారత్‌లో F1 'ఇండియన్ గ్రాండ్ ప్రీ' 2011–13లో గ్రేటర్ నోయిడాలోని బుద్ధ్ ఇంటర్నేషనల్ సర్క్యూట్‌లో జరిగింది.

ఆఫ్రికా ఖండంలో మోటార్‌స్పోర్ట్, పర్యాటకం, మౌలిక వసతుల పెట్టుబడులు పెరుగుతాయి. క్రీడా వేదికల ప్రశ్నలకు ఉపయోగకరం.

ఒక దేశం F1 రేసు నిర్వహిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది టీవీలో చూస్తారు — ఆ దేశానికి ఉచిత ప్రచారం, పర్యాటకులు వస్తారు.

13 అక్టోబర్ 2026: కిగాలీ (రువాండా) F1 గ్రాండ్ ప్రీ ప్రకటన.

సరస్ (SARAS — Sale of Articles of Rural Artisans Society) మేళాలు గ్రామీణ మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలు తయారు చేసిన హస్తకళలు, చేనేత, ఆహార ఉత్పత్తులను నేరుగా వినియోగదారులకు విక్రయించే వేదికలు. ఇవి దీనదయాళ్ అంత్యోదయ యోజన – జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (DAY-NRLM) కింద కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో SERP (Society for Elimination of Rural Poverty) సహకారంతో విజయవాడ పున్నమి ఘాట్‌లో 13–31 అక్టోబర్ వరకు 19 రోజుల మేళా జరుగుతోంది. రాష్ట్రపతి 14న గన్నవరం చేరుకుని ఇంద్రకీలాద్రి దుర్గమ్మను దర్శించుకుంటారు; 15న మేళాను ప్రారంభించి లఖ్‌పతి దీదీలతో భోజనం చేస్తారు.

గ్రామీణ మహిళలకు మధ్యవర్తులు లేకుండా దేశవ్యాప్త మార్కెట్ లభిస్తుంది; ఏడాదికి ₹1 లక్షకు పైగా ఆదాయం సాధించే 'లఖ్‌పతి దీదీ' లక్ష్యానికి ఊతం. AP స్థానిక ఉత్పత్తులకు (కొండపల్లి బొమ్మలు, మంగళగిరి చేనేత వంటివి) ప్రచారం.

శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని ఒక SHG తయారు చేసిన జీడిపప్పు ప్యాకెట్లను సరస్ మేళాలో ఇతర రాష్ట్రాల కొనుగోలుదారులు చూసి, తర్వాత ఆన్‌లైన్‌లో ఆర్డర్లు ఇవ్వవచ్చు.

13 అక్టోబర్ 2026: విజయవాడలో జాతీయ సరస్ మేళా ప్రారంభం; 15న రాష్ట్రపతి లాంఛనంగా ప్రారంభిస్తారు.

అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం క్వాంటం కంప్యూటింగ్, అధునాతన సాంకేతికతల కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేస్తున్న ప్రాజెక్టు. ఇందులో భాగంగా T1, T2 జంట టవర్ల (మొత్తం 37,48,847 చ.అడుగులు)కు పురపాలక శాఖ మంత్రి పి. నారాయణ శంకుస్థాపన చేశారు.

రాష్ట్రీయ ఇస్పాత్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (RINL — విశాఖపట్నం స్టీల్ ప్లాంట్) మిగులు భూముల వేలాన్ని జాతీయ భూ నగదీకరణ సంస్థ (NLMC) నిర్వహిస్తోంది. తొలి రోజు అంచనా ₹312.48 కోట్లు కాగా ₹366.33 కోట్లు వచ్చాయి; కొన్ని ప్లాట్లు గజానికి ₹1.80 లక్షలకు పైగా పలికాయి.

క్వాంటం వ్యాలీతో అధునాతన సాంకేతిక పెట్టుబడులు, ఉద్యోగాలు; భూముల నగదీకరణతో RINLకు ఆర్థిక ఊరట. NLMC వంటి సంస్థలు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల వినియోగంలో లేని భూముల నుంచి ఆదాయం సమకూరుస్తాయి.

ఒక ప్రభుత్వ సంస్థ వాడకుండా ఉంచిన 10 ఎకరాలను వేలం వేస్తే వచ్చే డబ్బుతో కర్మాగార ఆధునీకరణ చేయవచ్చు — ఇదే భూముల నగదీకరణ.

13 అక్టోబర్ 2026: క్వాంటం వ్యాలీ టవర్లకు శంకుస్థాపన; విశాఖ స్టీల్ భూముల వేలం తొలి రోజు ఫలితం.

సింగరేణి కాలరీస్ కంపెనీ లిమిటెడ్ (SCCL) తెలంగాణ ప్రభుత్వం (51%), కేంద్ర ప్రభుత్వం (49%) సంయుక్త యాజమాన్యంలోని బొగ్గు గనుల సంస్థ; ప్రధాన కార్యాలయం భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా కొత్తగూడెం. గోదావరి లోయ బొగ్గు క్షేత్రంలో గనులు నిర్వహిస్తుంది; దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రధాన బొగ్గు సరఫరాదారు.

నివేదికల ప్రకారం SCCL ₹1,754 కోట్ల లాభాల్లో 34% వాటాను దసరా బోనస్‌గా కార్మికులకు ఇవ్వనున్నట్లు ఉప ముఖ్యమంత్రి భట్టి విక్రమార్క ప్రకటించారు — రెగ్యులర్ కార్మికుడికి ₹1,53,912, కాంట్రాక్టు కార్మికులకు ₹5,500. అదే రోజు ప్రభుత్వం సుమారు 3,800 NREGS సిబ్బందికి గ్రాట్యుటీ ఉత్తర్వులు, మీసేవ సర్టిఫికెట్లకు 15 భద్రతా లక్షణాల కొత్త పేపర్‌ను (మంత్రి శ్రీధర్ బాబు) ప్రారంభించింది.

సింగరేణి కార్మికులకు పండుగ ముందు ఆర్థిక ఊరట; NREGS సిబ్బందికి పదవీ విరమణ భద్రత; మీసేవ సర్టిఫికెట్ల ఫోర్జరీ నిరోధం.

₹1,754 కోట్ల లాభంలో 34% అంటే సుమారు ₹596 కోట్లు కార్మికులకు బోనస్‌గా పంచుతారు.

13 అక్టోబర్ 2026: సింగరేణి బోనస్ ప్రకటన (ఒకే వనరు ఆధారితం — అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూడాలి).