బోధనా సూత్రాలు – ఉపాధ్యాయ కేంద్రిత, విద్యార్థి కేంద్రిత బోధన (Maxims of Teaching)
Free practice MCQs with answers and explanations for బోధనా సూత్రాలు – ఉపాధ్యాయ కేంద్రిత, విద్యార్థి కేంద్రిత బోధన (Maxims of Teaching) in బోధనా పద్ధతులు & ఉపగమాలు (Teaching Methods). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
'తెలిసిన దాని నుండి తెలియని దాని వైపు' అనేది ఏమి?
A. బోధనా సూత్రం (Maxim of Teaching)
B. మూల్యాంకన పద్ధతి
C. పరీక్షా సాధనం
D. అభ్యసన వైకల్యం
Answer & explanation
Correct: A — బోధనా సూత్రం (Maxim of Teaching)
బోధనా సూత్రాల్లో తెలిసిన నుండి తెలియని వైపు, సరళం నుండి సంక్లిష్టం, మూర్తం నుండి అమూర్తం వంటివి ప్రధానమైనవి. మంచి బోధన ఈ సూత్రాలను పాటిస్తుంది. ఇలాంటి సూత్రాలు పాఠాన్ని క్రమబద్ధంగా సాగించేందుకు ఉపాధ్యాయుడికి మార్గదర్శనం ఇస్తాయి.
ఉపన్యాస పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు మాట్లాడతాడు, విద్యార్థులు వింటారు; అందుకే ఉపాధ్యాయ కేంద్రితం. ప్రాజెక్టు, ఆవిష్కరణ, చర్చా పద్ధతులు విద్యార్థి కేంద్రితం. ఈ పద్ధతిలో నేర్చుకునేవారి భాగస్వామ్యం తక్కువ.
విద్యార్థి కేంద్రిత బోధనలో ఉపాధ్యాయుడి పాత్ర ఏమిటి?
A. ఏకైక సమాచార వనరు
B. పరీక్షాధికారి మాత్రమే
C. మార్గదర్శి
D. ఉపన్యాసకుడు మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — మార్గదర్శి
విద్యార్థి కేంద్రిత బోధనలో విద్యార్థి చురుకుగా పాల్గొంటాడు, ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శిగా ఉంటాడు. NCF 2005, NEP 2020 ఈ దృక్పథాన్ని సమర్థిస్తాయి. ఉపాధ్యాయుడు సమాచారం ఇవ్వడం కంటే విద్యార్థి అభ్యసన ప్రక్రియను సులభతరం చేస్తాడు.
సరళం నుండి సంక్లిష్టం, మూర్తం నుండి అమూర్తం, సమీపం నుండి దూరం బోధనా సూత్రాలు. ఉపన్యాస పద్ధతి ఒక బోధనా పద్ధతి (ఉపాధ్యాయ కేంద్రితం), సూత్రం కాదు; సూత్రం బోధనను ఎలా క్రమపరచాలో చెబుతుంది, పద్ధతి ఎలా అమలు చేయాలో చెబుతుంది.
B. ఉపగమం దృక్పథం/తత్వం; పద్ధతి దాన్ని అమలు చేసే మార్గం
C. రెండూ ఒకటే
D. ఉపగమం మెళకువ కంటే చిన్నది
Answer & explanation
Correct: B — ఉపగమం దృక్పథం/తత్వం; పద్ధతి దాన్ని అమలు చేసే మార్గం
ఉపగమం అంటే దృక్పథం, తత్వం; పద్ధతి అంటే దాని అమలు మార్గం; వ్యూహం, మెళకువ అంతకంటే చిన్న స్థాయి. ఉదాహరణకు విద్యార్థి కేంద్రిత ఉపగమం అనే దృక్పథాన్ని ప్రాజెక్టు లేదా ఆవిష్కరణ పద్ధతుల ద్వారా అమలు చేస్తారు; వ్యూహం, మెళకువ అంతకంటే చిన్న స్థాయి.
ప్రత్యేకం నుండి సామాన్యం వైపు బోధనా సూత్రం అర్థం ఏమిటి?
A. సూత్రం నుండి ఉదాహరణలకు వెళ్లడం
B. సంపూర్ణం నుండి భాగాలకు వెళ్లడం
C. ఉదాహరణల నుండి సూత్రానికి చేరడం
D. దూరం నుండి సమీపానికి రావడం
Answer & explanation
Correct: C — ఉదాహరణల నుండి సూత్రానికి చేరడం
ప్రత్యేకం నుండి సామాన్యం అంటే ఉదాహరణల నుండి సూత్రానికి (ఆగమన పద్ధతి); సూత్రం నుండి ఉదాహరణలకు వెళ్లడం నిగమన పద్ధతి. ఇది ఆగమన పద్ధతి ఆలోచనకు సరిపోతుంది; వ్యతిరేకంగా సూత్రం నుంచి ఉదాహరణలకు వెళ్లడం నిగమనం.
కింది వాటిలో విద్యార్థి కేంద్రిత పద్ధతులు ఏవి? (i) ప్రాజెక్టు పద్ధతి (ii) ఉపన్యాస పద్ధతి (iii) ఆవిష్కరణ పద్ధతి
A. (i) మరియు (iii) మాత్రమే
B. (ii) మరియు (iii) మాత్రమే
C. (i) మరియు (ii) మాత్రమే
D. (i), (ii), (iii)
Answer & explanation
Correct: A — (i) మరియు (iii) మాత్రమే
ప్రాజెక్టు, ఆవిష్కరణ, చర్చా పద్ధతులు విద్యార్థి కేంద్రితం కాబట్టి (i), (iii) సరైనవి. ఉపన్యాస పద్ధతి ఉపాధ్యాయ కేంద్రితం, అందుకే (ii) తప్పు. చర్చా పద్ధతి కూడా ఈ కోవలోకి వస్తుంది.
B. మూర్తం నుండి అమూర్తం వైపు అంటే ఆలోచనల నుండి వస్తువుల వైపు వెళ్లడం
C. సమీపం నుండి దూరం వైపు వెళ్లాలి
D. తెలిసిన నుండి తెలియని వైపు వెళ్లాలి
Answer & explanation
Correct: B — మూర్తం నుండి అమూర్తం వైపు అంటే ఆలోచనల నుండి వస్తువుల వైపు వెళ్లడం
మూర్తం నుండి అమూర్తం అంటే వస్తువులు, ప్రత్యక్ష అనుభవాల నుండి భావనల వైపు వెళ్లడం; ఆలోచనల నుండి వస్తువులకు వెళ్లడం కాదు. అందుకే మొదటి వాక్యం తప్పు. ప్రత్యక్ష వస్తువుల నుంచి భావనల వైపు వెళ్లడమే మూర్తం నుండి అమూర్తం అనే సూత్రం.
ఈ వాక్యాల్లో సరైనవి ఏవి? (i) NCF 2005 విద్యార్థి కేంద్రిత బోధనకు ప్రాధాన్యమిస్తుంది (ii) NEP 2020 కూడా అదే సూచిస్తుంది (iii) ఉపన్యాస పద్ధతి విద్యార్థి కేంద్రితం
A. (ii) మరియు (iii) మాత్రమే
B. (i) మరియు (iii) మాత్రమే
C. (i) మరియు (ii) మాత్రమే
D. (i), (ii), (iii)
Answer & explanation
Correct: C — (i) మరియు (ii) మాత్రమే
NCF 2005, NEP 2020 రెండూ విద్యార్థి కేంద్రిత బోధనను సమర్థిస్తాయి కాబట్టి (i), (ii) సరైనవి. ఉపన్యాస పద్ధతి ఉపాధ్యాయ కేంద్రితం, అందుకే (iii) తప్పు. ఈ రెండు విధాన పత్రాలు విద్యార్థి కేంద్రిత బోధనను ప్రోత్సహిస్తాయి.