బోధనా పద్ధతులు & ఉపగమాలు (Teaching Methods) · Practice MCQs

Correct: A — బోధనా సూత్రం (Maxim of Teaching)

బోధనా సూత్రాల్లో తెలిసిన నుండి తెలియని వైపు, సరళం నుండి సంక్లిష్టం, మూర్తం నుండి అమూర్తం వంటివి ప్రధానమైనవి. మంచి బోధన ఈ సూత్రాలను పాటిస్తుంది. ఇలాంటి సూత్రాలు పాఠాన్ని క్రమబద్ధంగా సాగించేందుకు ఉపాధ్యాయుడికి మార్గదర్శనం ఇస్తాయి.

Correct: B — ఉపాధ్యాయ కేంద్రిత బోధన

ఉపన్యాస పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు మాట్లాడతాడు, విద్యార్థులు వింటారు; అందుకే ఉపాధ్యాయ కేంద్రితం. ప్రాజెక్టు, ఆవిష్కరణ, చర్చా పద్ధతులు విద్యార్థి కేంద్రితం. ఈ పద్ధతిలో నేర్చుకునేవారి భాగస్వామ్యం తక్కువ.

Correct: C — మార్గదర్శి

విద్యార్థి కేంద్రిత బోధనలో విద్యార్థి చురుకుగా పాల్గొంటాడు, ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శిగా ఉంటాడు. NCF 2005, NEP 2020 ఈ దృక్పథాన్ని సమర్థిస్తాయి. ఉపాధ్యాయుడు సమాచారం ఇవ్వడం కంటే విద్యార్థి అభ్యసన ప్రక్రియను సులభతరం చేస్తాడు.

Correct: D — ప్రయోగశాల పద్ధతి

ప్రయోగశాల పద్ధతిలో విద్యార్థులు స్వయంగా చేసి నేర్చుకుంటారు (Learning by Doing). ప్రదర్శన పద్ధతిలో ప్రయోగాన్ని ఉపాధ్యాయుడు చేసి చూపిస్తాడు. ప్రదర్శనలో మాత్రం ఉపాధ్యాయుడే ప్రయోగం చేస్తాడు, విద్యార్థులు చూస్తారు.

Correct: A — ప్రదర్శన పద్ధతి

ప్రదర్శన పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు చేసి చూపుతాడు; ప్రత్యక్షంగా చూసి అర్థం చేసుకోవడం, ఖరీదైన పరికరాలు సురక్షితంగా వాడటం లాభాలు. విద్యార్థులు స్వయంగా చేయలేరు.

Correct: B — విద్యార్థి నిష్క్రియంగా ఉండటం

ఉపన్యాస పద్ధతిలో విద్యార్థి నిష్క్రియంగా వినడమే; ఇది ప్రధాన పరిమితి. లాభం: తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ సమాచారం, పెద్ద తరగతులకు అనుకూలం. ఇది ఉపాధ్యాయ కేంద్రిత పద్ధతి కాబట్టి విద్యార్థులు వినడానికే పరిమితమవుతారు, స్వయంగా ఆలోచించే అవకాశం తక్కువ; ఇదే చిన్న తరగతులకు సరిపోకపోవడానికి కారణం.

Correct: C — ఆగమన పద్ధతి (Inductive)

ఆగమన పద్ధతి ఉదాహరణల నుండి సూత్రానికి (Particular to General) వెళ్తుంది. నిగమన పద్ధతి సూత్రం నుండి ఉదాహరణలకు (General to Particular) వెళ్తుంది. అంటే ఈ పద్ధతిలో విద్యార్థి స్వయంగా సూత్రాన్ని కనుగొంటాడు.

Correct: D — నిగమన పద్ధతి (Deductive)

నిగమన పద్ధతి సూత్రం చెప్పి, తరువాత ఉదాహరణలు, అన్వయం చూపుతుంది; వేగంగా, తక్కువ సమయంలో బోధించవచ్చు. ఆగమనం దీనికి వ్యతిరేకం. ఈ పద్ధతి వేగంగా బోధించేందుకు, ఉన్నత తరగతులకు అనుకూలం కానీ సూత్రాన్ని బట్టీ పట్టే ప్రమాదం ఉంది; ఆగమనంలో దీనికి వ్యతిరేకంగా ఉదాహరణల నుంచి సూత్రం వస్తుంది.

Correct: A — విశ్లేషణ పద్ధతి

విశ్లేషణ పద్ధతి భాగాలుగా విభజించడం (తెలియని నుండి తెలిసిన వైపు); సంశ్లేషణ పద్ధతి తెలిసిన భాగాలను కలిపి కొత్తది నిర్మిస్తుంది. తెలియని అంశాన్ని భాగాలుగా చూసి తెలిసిన దానికి చేరడం దీని దిశ; సంశ్లేషణ దీనికి వ్యతిరేకంగా భాగాలను కలిపి కొత్తది సృష్టిస్తుంది.

Correct: B — హెచ్.ఇ. ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్

హెచ్.ఇ. ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ ఇంగ్లండ్‌కు చెందిన రసాయన శాస్త్రవేత్త; ఆవిష్కరణ పద్ధతి ప్రతిపాదకుడు. కిల్‌పాట్రిక్ ప్రాజెక్టు పద్ధతిని, బ్రూనర్ ఆవిష్కరణ అభ్యసనాన్ని రూపొందించారు.