నమూనా పద్ధతులు & పరిశోధన సాధనాలు (Sampling Methods and Tools)

Correct: B — నమూనా (Sample)

మొత్తం జనాభాను అధ్యయనం చేయడం కష్టం కాబట్టి దాని ప్రతినిధి భాగాన్ని నమూనాగా ఎంచుకుంటారు. జనాభా అంటే అధ్యయనం చేయాల్సిన మొత్తం సమూహం; చలరాశి, పరికల్పన వేరే భావనలు.

Correct: C — సరళ యాదృచ్ఛిక నమూనా

సరళ యాదృచ్ఛిక నమూనాలో ప్రతి సభ్యునికీ సమాన అవకాశం ఉంటుంది; లాటరీ దీనికి ఉదాహరణ. క్రమబద్ధంలో ప్రతి n-వ సభ్యుడిని ఎంచుకుంటారు; ఉద్దేశపూర్వకంలో పరిశోధకుడు తన ఉద్దేశంతో ఎంచుకుంటాడు.

Correct: D — స్తరీకృత నమూనా (Stratified)

స్తరీకృత నమూనా సంభావ్యత పద్ధతి; ఇందులో ప్రతి సభ్యుడికి ఎంపికయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. ఉద్దేశపూర్వక, సౌకర్య, కోటా నమూనాలు అసంభావ్యత పద్ధతులు, వీటిలో ఎంపిక పరిశోధకుడి అభీష్టంపై ఆధారపడుతుంది.

Correct: A — కేంద్ర ప్రవృత్తి కొలతలు

ఈ మూడు కొలతలు దత్తాంశం కేంద్రం చుట్టూ ఎలా ఉందో చూపుతాయి కాబట్టి వీటిని కేంద్ర ప్రవృత్తి కొలతలు అంటారు. ప్రశ్నావళి, ఇంటర్వ్యూ వంటివి సమాచార సేకరణ సాధనాలు.

Correct: B — స్తరీకృత నమూనా

స్తరీకృత నమూనాలో జనాభాను వర్గాలుగా (strata) విభజించి ప్రతి వర్గం నుంచి ఎంపిక చేస్తారు. సమూహ నమూనాలో సమూహాలను ఎంచుకుని వాటిలోని అందరినీ అధ్యయనం చేస్తారు; క్రమబద్ధంలో ప్రతి n-వ సభ్యుడిని ఎంచుకుంటారు.

Correct: C — సమూహ (Cluster) నమూనా

సమూహ నమూనాలో మొత్తం జనాభా నుంచి కొన్ని సమూహాలను (ఉదా. తరగతులు) ఎంచుకుని, వాటిలోని సభ్యులందరినీ అధ్యయనం చేస్తారు. స్తరీకృతంలో ప్రతి వర్గం నుంచి ఎంపిక ఉంటుంది.

Correct: D — సౌకర్య నమూనా (Convenience)

సౌకర్య నమూనా అసంభావ్యత పద్ధతి; పరిశోధకుడికి అందుబాటులో ఉన్నవారిని ఎంచుకుంటారు. సరళ యాదృచ్ఛిక, స్తరీకృత, క్రమబద్ధ నమూనాలు సంభావ్యత పద్ధతులు, వీటిలో ప్రతి సభ్యుడికి ఎంపిక అవకాశం ఉంటుంది.

Correct: A — క్రమబద్ధ నమూనా (Systematic)

క్రమబద్ధ నమూనాలో నిర్ణీత విరామం (ప్రతి n-వ సభ్యుడు) తరువాత సభ్యులను ఎంచుకుంటారు. సరళ యాదృచ్ఛికంలో లాటరీ పద్ధతి వాడతారు; ఉద్దేశపూర్వకంలో పరిశోధకుడు ఉద్దేశంతో ఎంచుకుంటాడు.

Correct: C — సరళ యాదృచ్ఛికం, క్రమబద్ధ, స్తరీకృత, సమూహ – సంభావ్యత; ఉద్దేశపూర్వక, సౌకర్య, కోటా – అసంభావ్యత

సంభావ్యత పద్ధతులు: సరళ యాదృచ్ఛిక, క్రమబద్ధ, స్తరీకృత, సమూహ. అసంభావ్యత: ఉద్దేశపూర్వక, సౌకర్య, కోటా. ఇతర ఎంపికల్లో ఉద్దేశపూర్వక, సౌకర్య పద్ధతులను సంభావ్యతలో కలిపారు, ఇది తప్పు.

Correct: D — సమూహ నమూనా

సమూహ (Cluster) నమూనా సంభావ్యత పద్ధతి. ఉద్దేశపూర్వక, సౌకర్య, కోటా నమూనాలు అసంభావ్యత పద్ధతులు, వీటిలో ఎంపిక పరిశోధకుడి ఉద్దేశం లేదా సౌకర్యంపై ఆధారపడుతుంది.