నిబంధన దృగ్విషయాలు – విలుప్తి, సాధారణీకరణ, విచక్షణ (Extinction, Generalization, Discrimination)
Free practice MCQs with answers and explanations for నిబంధన దృగ్విషయాలు – విలుప్తి, సాధారణీకరణ, విచక్షణ (Extinction, Generalization, Discrimination) in శాస్త్రీయ నిబంధనం – పావ్‌లోవ్ (Pavlov). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
నిబంధిత ఉద్దీపన (CS) ను అనిబంధిత ఉద్దీపన (UCS) లేకుండా పదేపదే ఇస్తే నిబంధిత ప్రతిస్పందన క్రమంగా మాయమవడాన్ని ఏమంటారు?
A. విలుప్తి (Extinction)
B. సాధారణీకరణ
C. విచక్షణ
D. స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ
Answer & explanation
Correct: A — విలుప్తి (Extinction)
UCS లేకుండా CS ను పదేపదే ఇస్తే నిబంధిత ప్రతిస్పందన బలహీనపడి మాయమవుతుంది; దీన్ని విలుప్తి (Extinction) అంటారు. స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ అనేది విలుప్తి తర్వాత విరామం ఇచ్చాక ప్రతిస్పందన తిరిగి కనిపించడం.
CS ను పోలిన ఇతర ఉద్దీపనలకూ అదే ప్రతిస్పందన ఇవ్వడాన్ని ఏమంటారు?
A. విచక్షణ (Discrimination)
B. సాధారణీకరణ (Generalization)
C. విలుప్తి
D. పునర్బలనం
Answer & explanation
Correct: B — సాధారణీకరణ (Generalization)
CS ను పోలిన ఇతర ఉద్దీపనలకు కూడా అదే ప్రతిస్పందన ఇవ్వడం సాధారణీకరణ. విచక్షణ అంటే సరైన CS కి మాత్రమే స్పందించి ఇతర ఉద్దీపనలను వేరు చేయడం; అందుకే రెండూ వ్యతిరేకాలు.
సరైన CS కి మాత్రమే స్పందించి, ఇతర ఉద్దీపనలను వేరుచేయడాన్ని ఏమంటారు?
A. సాధారణీకరణ (Generalization)
B. విలుప్తి
C. విచక్షణ (Discrimination)
D. ఉన్నత క్రమ నిబంధనం
Answer & explanation
Correct: C — విచక్షణ (Discrimination)
విచక్షణ సాధారణీకరణకు వ్యతిరేక ప్రక్రియ; ఇందులో వ్యక్తి సరైన CS కి మాత్రమే స్పందిస్తాడు. విలుప్తి ప్రతిస్పందన మాయమవడం, ఉన్నత క్రమ నిబంధనం CS ను ఉపయోగించి కొత్త ఉద్దీపనతో నిబంధనం ఏర్పరచడం.
విలుప్తి తరువాత కొంత విరామం ఇచ్చి మళ్లీ CS ఇస్తే ప్రతిస్పందన తిరిగి కనిపించడాన్ని ఏమంటారు?
A. విలుప్తి
B. విచక్షణ
C. సాధారణీకరణ
D. స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ (Spontaneous Recovery)
Answer & explanation
Correct: D — స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ (Spontaneous Recovery)
విలుప్తి తర్వాత విరామం ఇచ్చి మళ్లీ CS ఇస్తే నిబంధిత ప్రతిస్పందన కొంచెం బలహీనంగా తిరిగి కనిపించడం స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ. ఇది విలుప్తి శాశ్వతం కాదని చూపిస్తుంది.
C. CS, UCS రెండింటినీ ఎక్కువసార్లు కలిపి ఇవ్వడం ద్వారా
D. ఏ ఉద్దీపనా ఇవ్వకుండా వదిలేయడం ద్వారా
Answer & explanation
Correct: B — CS ను UCS లేకుండా పదేపదే ఇవ్వడం ద్వారా
గంట (CS) ను ఆహారం (UCS) లేకుండా పదేపదే వినిపిస్తే నిబంధిత ప్రతిస్పందన క్రమంగా తగ్గి మాయమవుతుంది; ఇదే విలుప్తి. రెండింటినీ కలిపి ఇస్తే నిబంధనం బలపడుతుంది.
ఒక పిల్లవాడు కుక్క కరిచిన తరువాత అన్ని కుక్కలకు భయపడటం దేనికి ఉదాహరణ?
A. విచక్షణ
B. విలుప్తి
C. సాధారణీకరణ
D. స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ
Answer & explanation
Correct: C — సాధారణీకరణ
కరిచిన కుక్కతో పాటు ఇతర కుక్కలకూ భయం వ్యాపించడం సాధారణీకరణ. కాలం గడిచాక భయం మళ్లీ కనిపిస్తే అది స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ అవుతుంది. ఇక్కడ భయం కరిచిన కుక్క నుండి ఇతర కుక్కలకు విస్తరించడమే ముఖ్యం.
కుక్క కరిచిన పిల్లవాడు తన ఇంటి కుక్కకు మాత్రం భయపడకపోవడం దేనికి ఉదాహరణ?
A. సాధారణీకరణ
B. విలుప్తి
C. ఉన్నత క్రమ నిబంధనం
D. విచక్షణ
Answer & explanation
Correct: D — విచక్షణ
ఇంటి కుక్కను ఇతర కుక్కల నుండి వేరు చేయడం విచక్షణ; ఇది సాధారణీకరణకు వ్యతిరేకం. అన్ని కుక్కలకూ భయపడితే సాధారణీకరణ అవుతుంది. విచక్షణ వల్ల వ్యక్తి సురక్షితమైన ఉద్దీపనను, ప్రమాదకరమైన దాని నుండి వేరు చేసి స్పందిస్తాడు.
సరిగా జతచేయండి: A) విలుప్తి B) స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ C) సాధారణీకరణ D) విచక్షణ — 1) సరైన CS కు మాత్రమే స్పందన 2) విరామం తర్వాత ప్రతిస్పందన తిరిగి రావడం 3) CS పోలిన ఉద్దీపనలకూ స్పందన 4) UCS లేకుండా CS ఇవ్వడం వల్ల ప్రతిస్పందన మాయమవడం
A. A-2, B-4, C-3, D-1
B. A-4, B-2, C-1, D-3
C. A-4, B-2, C-3, D-1
D. A-3, B-2, C-4, D-1
Answer & explanation
Correct: C — A-4, B-2, C-3, D-1
విలుప్తి – UCS లేకుండా CS ఇవ్వడం (4), స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ – విరామం తర్వాత తిరిగి రావడం (2), సాధారణీకరణ – పోలిన ఉద్దీపనలకూ స్పందన (3), విచక్షణ – సరైన CS కు మాత్రమే (1). కాబట్టి A-4, B-2, C-3, D-1.
ప్రకటనలు: 1) స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణలో ప్రతిస్పందన కొంచెం బలహీనంగా తిరిగి వస్తుంది 2) విచక్షణ సాధారణీకరణకు వ్యతిరేకం 3) నిబంధనంలో పునర్బలనం అంటే CS ఇవ్వడమే. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
నోట్స్ ప్రకారం నిబంధనంలో UCS ఇవ్వడమే పునర్బలనం (reinforcement); CS ఇవ్వడం కాదు. కాబట్టి 3వ ప్రకటన తప్పు. మొదటి రెండు సరైనవి. నిబంధనంలో UCS ఇవ్వకపోతే ప్రతిస్పందన బలహీనపడి విలుప్తికి దారితీస్తుంది.