శాస్త్రీయ నిబంధనం – పావ్లోవ్ (Pavlov) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for శాస్త్రీయ నిబంధనం – పావ్లోవ్ (Pavlov) (అభ్యసనం (Learning)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
శాస్త్రీయ నిబంధన సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చిన ఇవాన్ పెట్రోవిచ్ పావ్లోవ్ ఏ దేశానికి చెందినవారు, ఆయన వృత్తి ఏమిటి?
A. రష్యా; శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త (Physiologist)
B. అమెరికా; మనోవైద్యుడు
C. ఆస్ట్రియా; ఉపాధ్యాయుడు
D. ఫ్రాన్స్; గణిత శాస్త్రవేత్త
Answer & explanation
Correct: A — రష్యా; శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త (Physiologist)
పావ్లోవ్ రష్యాకు చెందిన శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త; మొదట జీర్ణక్రియపై పరిశోధన చేశారు, ఆ పరిశోధనలకే నోబెల్ బహుమతి వచ్చింది. అమెరికన్ వాట్సన్ ప్రవర్తనావాద స్థాపకుడు, ఆస్ట్రియన్ ఫ్రాయిడ్ మనోవైద్యుడు; వీరితో పావ్లోవ్ను కలపకూడదు.
పావ్లోవ్కు జీర్ణక్రియపై పరిశోధనకు నోబెల్ బహుమతి ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది?
A. 1920
B. 1904
C. 1935
D. 1983
Answer & explanation
Correct: B — 1904
పావ్లోవ్ జీర్ణక్రియ పరిశోధనకు 1904లో వైద్య/శరీరధర్మ శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి పొందారు. 1920 లిటిల్ ఆల్బర్ట్ ప్రయోగం, 1935 TAT, 1983 గార్డ్నర్ గ్రంథం సంవత్సరాలు; ఇవి వేర్వేరు అంశాలు.
C. షరతులతో కూడిన ప్రతీకార చర్యలు (Conditioned Reflexes)
D. ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్
Answer & explanation
Correct: C — షరతులతో కూడిన ప్రతీకార చర్యలు (Conditioned Reflexes)
పావ్లోవ్ ప్రసిద్ధ పుస్తకం 'Conditioned Reflexes'. ఫ్రేమ్స్ ఆఫ్ మైండ్ గార్డ్నర్ది, హెరిడిటరీ జీనియస్ గాల్టన్ది, ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ గోల్మన్ది. పావ్లోవ్ పుస్తకం నిబంధిత ప్రతీకార చర్యల గురించి, అంటే అభ్యసనం ఎలా సహజ ప్రతిస్పందనలతో ముడిపడుతుందో వివరిస్తుంది.
ఆహారం సహజంగానే లాలాజలం కలిగించే అనిబంధిత ఉద్దీపన (UCS). గంట శబ్దం నిబంధిత ఉద్దీపన (CS) అవుతుంది, లాలాజలం ప్రతిస్పందన. ఈ ప్రయోగంలో UCS కు ప్రతిస్పందన నేర్చుకోకుండానే సహజంగా వస్తుంది, అందుకే దానిని అనిబంధిత (నిబంధన లేని) ఉద్దీపన అంటారు.
మొదట తటస్థంగా ఉన్న గంట శబ్దం ఆహారంతో పదేపదే జతకూడిన తర్వాత నిబంధిత ఉద్దీపన (CS) అవుతుంది. ఆహారం UCS, లాలాజలం ప్రతిస్పందన (UCR/CR). నిబంధనం ఏర్పడ్డాక గంట శబ్దమే లాలాజలాన్ని రాబడుతుంది, అందుకే దాన్ని నిబంధిత ఉద్దీపన అంటారు.
ఆహారం చూసినప్పుడు కుక్కకు లాలాజలం ఊరడం దేనికి ఉదాహరణ?
A. నిబంధిత ప్రతిస్పందన (CR)
B. నిబంధిత ఉద్దీపన (CS)
C. అనిబంధిత ప్రతిస్పందన (UCR)
D. అనిబంధిత ఉద్దీపన (UCS)
Answer & explanation
Correct: C — అనిబంధిత ప్రతిస్పందన (UCR)
ఆహారానికి సహజంగా లాలాజలం ఊరడం అనిబంధిత ప్రతిస్పందన (UCR). అదే లాలాజలం గంట శబ్దానికి ఊరితే అది నిబంధిత ప్రతిస్పందన (CR) అవుతుంది; ఆహారం అనిబంధిత ఉద్దీపన.
పావ్లోవ్ ఆకలిగా ఉన్న కుక్కపై, లాలాజలాన్ని కొలిచే ఏర్పాటుతో ప్రయోగం చేశారు. ఎలుకలపై థార్న్డైక్ (పిల్లి పజిల్ బాక్స్), స్కిన్నర్ (ఎలుక/పావురం) ప్రయోగాలు చేశారు; పావ్లోవ్ కాదు.
నిబంధిత ఉద్దీపన (CS) ను అనిబంధిత ఉద్దీపన (UCS) లేకుండా పదేపదే ఇస్తే నిబంధిత ప్రతిస్పందన క్రమంగా మాయమవడాన్ని ఏమంటారు?
A. విలుప్తి (Extinction)
B. సాధారణీకరణ
C. విచక్షణ
D. స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ
Answer & explanation
Correct: A — విలుప్తి (Extinction)
UCS లేకుండా CS ను పదేపదే ఇస్తే నిబంధిత ప్రతిస్పందన బలహీనపడి మాయమవుతుంది; దీన్ని విలుప్తి (Extinction) అంటారు. స్వచ్ఛంద పునరుద్ధరణ అనేది విలుప్తి తర్వాత విరామం ఇచ్చాక ప్రతిస్పందన తిరిగి కనిపించడం.
CS ను పోలిన ఇతర ఉద్దీపనలకూ అదే ప్రతిస్పందన ఇవ్వడాన్ని ఏమంటారు?
A. విచక్షణ (Discrimination)
B. సాధారణీకరణ (Generalization)
C. విలుప్తి
D. పునర్బలనం
Answer & explanation
Correct: B — సాధారణీకరణ (Generalization)
CS ను పోలిన ఇతర ఉద్దీపనలకు కూడా అదే ప్రతిస్పందన ఇవ్వడం సాధారణీకరణ. విచక్షణ అంటే సరైన CS కి మాత్రమే స్పందించి ఇతర ఉద్దీపనలను వేరు చేయడం; అందుకే రెండూ వ్యతిరేకాలు.