నమ్మకం–అపనమ్మకం, స్వయంప్రతిపత్తి–సిగ్గు దశలు (Trust vs Mistrust, Autonomy vs Shame)
Free practice MCQs with answers and explanations for నమ్మకం–అపనమ్మకం, స్వయంప్రతిపత్తి–సిగ్గు దశలు (Trust vs Mistrust, Autonomy vs Shame) in మనో-సాంఘిక వికాసం – ఎరిక్సన్ (Erikson). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
మొదటి దశలో (నమ్మకం – అపనమ్మకం) సానుకూలంగా పరిష్కరిస్తే వచ్చే సద్గుణం ఏమిటి?
A. ఆశ (Hope)
B. సంకల్పం (Will)
C. ఉద్దేశం (Purpose)
D. సామర్థ్యం (Competence)
Answer & explanation
Correct: A — ఆశ (Hope)
శైశవంలో బిడ్డ అవసరాలు (ఆహారం, ప్రేమ, శుభ్రత) సకాలంలో తీరితే నమ్మకం ఏర్పడి 'ఆశ' అనే సద్గుణం వికసిస్తుంది. సంకల్పం రెండో దశ సద్గుణం, ఉద్దేశం మూడో దశది, సామర్థ్యం నాలుగో దశది.
శైశవంలో నమ్మకం ఏర్పడటానికి ప్రధాన నిర్ణయించే వ్యక్తి ఎవరు?
A. తోటి పిల్లలు
B. తల్లి లేదా ప్రధాన సంరక్షకురాలు
C. ఉపాధ్యాయుడు
D. పొరుగువారు
Answer & explanation
Correct: B — తల్లి లేదా ప్రధాన సంరక్షకురాలు
శైశవంలో బిడ్డ ఆహారం, భద్రత, శుభ్రత కోసం పూర్తిగా తల్లి లేదా ప్రధాన సంరక్షకులపై ఆధారపడతాడు, కాబట్టి వారి ప్రతిస్పందనే నమ్మకం–అపనమ్మకాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. తోటి పిల్లలు, ఉపాధ్యాయుల పాత్ర తర్వాతి దశల్లో పెరుగుతుంది.
'నేనే చేస్తా', 'వద్దు' అని ఎక్కువగా అనే 1–3 ఏళ్ల పిల్లలు ఏ దశ సంక్షోభంలో ఉంటారు?
A. నమ్మకం – అపనమ్మకం
B. స్వయంప్రతిపత్తి – సిగ్గు, సందేహం
C. కృషి – న్యూనత
D. సమగ్రత – నిరాశ
Answer & explanation
Correct: B — స్వయంప్రతిపత్తి – సిగ్గు, సందేహం
నడవడం, తినడం, మరుగుదొడ్డి అలవాటు వంటి పనుల్లో స్వతంత్రం కోరడం 1–3 ఏళ్ల స్వయంప్రతిపత్తి–సిగ్గు, సందేహం దశ లక్షణం. నమ్మకం–అపనమ్మకం ఇంకా చిన్న వయసులో (0–1) ఉండేది.
బిడ్డ తానే బట్టలు వేసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తే 'నువ్వు చేయలేవు' అని తల్లి వెంటనే చేసేస్తే ఏ భావన పెరుగుతుంది?
A. స్వయంప్రతిపత్తి
B. విశ్వాసం
C. సందేహం
D. సామర్థ్యం
Answer & explanation
Correct: C — సందేహం
అతిగా విమర్శించడం లేదా అన్నీ పెద్దలే చేయడం వల్ల బిడ్డలో సిగ్గు, తన సామర్థ్యంపై సందేహం కలుగుతాయి. కొంచెం సమయం ఇచ్చి ప్రోత్సహిస్తే స్వయంప్రతిపత్తి పెరుగుతుంది.
ఎరిక్సన్ రెండవ దశను (1–3 ఏళ్లు) ఫ్రాయిడ్ ఏ దశతో పోల్చవచ్చు?
A. ముఖ దశ (Oral stage)
B. గుద దశ (Anal stage)
C. లింగ దశ (Phallic stage)
D. నిద్రాణ దశ (Latency stage)
Answer & explanation
Correct: B — గుద దశ (Anal stage)
ఎరిక్సన్ 1–3 ఏళ్ల స్వయంప్రతిపత్తి దశ ఫ్రాయిడ్ గుద దశకు సమాంతరం, ఎందుకంటే రెండూ మరుగుదొడ్డి అలవాటు (toilet training) కాలంలో ఉంటాయి. ముఖ దశ శైశవంలో (0–1) ఉంటుంది.
శైశవంలో నిర్లక్ష్యం లేదా అస్థిర సంరక్షణ ఉంటే బిడ్డలో ఏమి ఏర్పడుతుంది?
A. ఆశ, సంకల్పం
B. చొరవ, సామర్థ్యం
C. అపనమ్మకం, భయం, అభద్రత
D. సమగ్రత, జ్ఞానం
Answer & explanation
Correct: C — అపనమ్మకం, భయం, అభద్రత
నమ్మకం–అపనమ్మకం దశలో సకాలంలో అవసరాలు తీరితే నమ్మకం ఏర్పడుతుంది; నిర్లక్ష్యం లేదా అస్థిర సంరక్షణ ఉంటే అపనమ్మకం, భయం, అభద్రత పెరుగుతాయి. ఇదే ఎరిక్సన్ ప్రకారం తర్వాతి దశలన్నిటిపై ప్రభావం చూపే పునాది కాబట్టి తల్లి ప్రతిస్పందన చాలా ముఖ్యం.
మొదటి రెండు ఎరిక్సన్ దశలపై ప్రకటనలు: 1) నమ్మకం దశలో ప్రధాన ప్రశ్న 'ఈ ప్రపంచం సురక్షితమా?'. 2) స్వయంప్రతిపత్తి దశలో ప్రధాన ప్రశ్న 'నేను నా పనులు నేనే చేయగలనా?'. 3) స్వయంప్రతిపత్తి దశ సద్గుణం ఆశ. సరైనవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
స్వయంప్రతిపత్తి దశ సద్గుణం సంకల్పం (Will), ఆశ కాదు; ఆశ మొదటి దశ సద్గుణం. 1, 2 ప్రధాన ప్రశ్నలు నోట్స్లో ఇవ్వబడ్డవే. సద్గుణాలను కూడా దశలతో కలిపి నేర్చుకోవాలి: స్వయంప్రతిపత్తి దశకు సంకల్పం, ఆశ నమ్మకం దశకు చెందింది.
స్వయంప్రతిపత్తి దశకు సంబంధించి సరికాని (NOT) ప్రకటన ఏది?
A. 1–3 ఏళ్ల వయసుకు చెందింది
B. అతిగా విమర్శిస్తే సంకల్పం బలపడుతుంది
C. తల్లిదండ్రులు ప్రోత్సహిస్తే స్వయంప్రతిపత్తి ఏర్పడుతుంది
D. ఫ్రాయిడ్ గుద దశకు సమాంతరం
Answer & explanation
Correct: B — అతిగా విమర్శిస్తే సంకల్పం బలపడుతుంది
అతిగా విమర్శించడం, శిక్షించడం సిగ్గు, సందేహాలకు దారితీస్తాయి, సంకల్పాన్ని బలపరచవు. మిగతా ప్రకటనలు నోట్స్లో ఉన్నవి. సిగ్గు, సందేహం కలిగించే ప్రవర్తనలు (అతి విమర్శ, శిక్ష) స్వయంప్రతిపత్తికి ఆటంకం కాబట్టి ఆ ఎంపిక తప్పు.