చొరవ–అపరాధ భావన, కృషి–న్యూనత (Initiative vs Guilt, Industry vs Inferiority)
Free practice MCQs with answers and explanations for చొరవ–అపరాధ భావన, కృషి–న్యూనత (Initiative vs Guilt, Industry vs Inferiority) in మనో-సాంఘిక వికాసం – ఎరిక్సన్ (Erikson). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఎరిక్సన్ మూడవ దశ (3–6 ఏళ్లు) పేరు ఏమిటి?
A. చొరవ – అపరాధ భావన (Initiative vs Guilt)
B. స్వయంప్రతిపత్తి – సిగ్గు, సందేహం
C. కృషి – న్యూనత
D. అస్తిత్వం – పాత్ర అయోమయం
Answer & explanation
Correct: A — చొరవ – అపరాధ భావన (Initiative vs Guilt)
3–6 ఏళ్ల పిల్లలు ఆటలు, కల్పన, ప్రశ్నలు, కొత్త పనులు ప్రయత్నించడం ద్వారా చొరవ చూపుతారు; ప్రతి ప్రయత్నాన్ని తిడితే అపరాధ భావన కలుగుతుంది. స్వయంప్రతిపత్తి దశ 2, కృషి దశ 4.
కృషి – న్యూనత దశలో సానుకూల ఫలితంగా వచ్చే సద్గుణం ఏది?
A. ఆశ (Hope)
B. ప్రేమ (Love)
C. జ్ఞానం (Wisdom)
D. సామర్థ్యం (Competence)
Answer & explanation
Correct: D — సామర్థ్యం (Competence)
6–12 ఏళ్లలో ప్రయత్నానికి ప్రశంస, విజయ అవకాశాలు లభిస్తే 'నేను చేయగలను' అనే భావనతో సామర్థ్యం సద్గుణం ఏర్పడుతుంది. ఆశ మొదటి దశది, ప్రేమ సాన్నిహిత్య దశది, జ్ఞానం వృద్ధాప్య దశది.
ప్రాథమిక పాఠశాల పిల్లల్లో పదే పదే ఎగతాళి చేస్తే ఏర్పడే భావన ఏది?
A. చొరవ
B. సాన్నిహిత్యం
C. న్యూనత (Inferiority)
D. సమగ్రత
Answer & explanation
Correct: C — న్యూనత (Inferiority)
కృషి–న్యూనత దశలో పదే పదే విఫలమైనా, ఎగతాళి చేసినా, ఇతరులతో పోల్చినా 'నేను పనికిరాను' అనే న్యూనత భావన ఏర్పడుతుంది. చొరవ 3–6 ఏళ్ల దశ సానుకూల ఫలితం. ఈ దశలో పిల్లలు తోటి వారితో తమను పోల్చుకుంటారు కాబట్టి ఎగతాళి లేదా పోలిక వారి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని బాగా దెబ్బతీస్తాయి.
3–6 ఏళ్ల పిల్లల ప్రశ్నలను, ప్రయత్నాలను నిరంతరం తిడితే ఏ భావన ఏర్పడుతుంది?
A. న్యూనత
B. అపరాధ భావన (Guilt)
C. ఏకాకితనం
D. నిరాశ
Answer & explanation
Correct: B — అపరాధ భావన (Guilt)
చొరవ–అపరాధ భావన దశలో ప్రతి ప్రయత్నాన్ని తప్పుపడితే, తిడితే అపరాధ భావన కలుగుతుంది. న్యూనత 6–12 ఏళ్ల దశలో విఫలమైనా ఎగతాళి చేసినా ఏర్పడుతుంది. ప్రీ-స్కూల్ ఉపాధ్యాయుడు ఓపికగా సమాధానం చెప్పి ఆటలకు అవకాశం ఇవ్వడం ఈ భావనను నివారిస్తుంది.
3వ తరగతి విద్యార్థి నెమ్మదిగా చదువుతున్నాడని అందరి ముందు ఎగతాళి చేస్తే అతనిలో ఏ భావన పెరుగుతుంది?
A. 'నేను పనికిరాను' అనే న్యూనత భావన
B. 'నేను చేయగలను' అనే కృషి భావన
C. చొరవ
D. సమగ్రత
Answer & explanation
Correct: A — 'నేను పనికిరాను' అనే న్యూనత భావన
ఎగతాళి, పోలికల వల్ల కృషి–న్యూనత దశలో న్యూనత భావన ఏర్పడుతుంది. చిన్న చిన్న పురోగతికి ప్రశంస ఇస్తే 'నేను చేయగలను' అనే కృషి భావన పెరుగుతుంది. ఉపాధ్యాయుడు ప్రతి చిన్న పురోగతిని గుర్తించి ప్రశంసిస్తే అదే విద్యార్థిలో సామర్థ్యంపై నమ్మకం పెరుగుతుంది.
చొరవ–అపరాధ భావన దశ సానుకూల పరిష్కారంలో వచ్చే సద్గుణం ఉద్దేశం (Purpose). సంకల్పం 1–3 ఏళ్ల దశది, సామర్థ్యం 6–12 ఏళ్లది, విశ్వాసం అస్తిత్వ దశది. దశ–సద్గుణాల క్రమాన్ని గుర్తుంచుకుంటే ఇలాంటి ప్రశ్నలు సులభంగా పరిష్కరించవచ్చు: ఆశ, సంకల్పం, ఉద్దేశం, సామర్థ్యం.
చొరవ–కృషి దశలపై ప్రకటనలు: 1) చొరవ దశలో ఆట, కల్పన, ప్రశ్నలు ప్రధానం. 2) కృషి దశలో పిల్లలు తమను తోటివారితో పోల్చుకుంటారు. 3) కృషి దశ సద్గుణం ఉద్దేశం. సరైనవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
కృషి–న్యూనత దశ సద్గుణం సామర్థ్యం (Competence); ఉద్దేశం (Purpose) చొరవ దశది, కాబట్టి 3 తప్పు. 1, 2 నోట్స్లో ఉన్న లక్షణాలు. చొరవ దశ సద్గుణం ఉద్దేశం, కృషి దశది సామర్థ్యం; ఈ రెండింటి తేడా తెలియడం ఇక్కడ కీలకం.
క్రింది వాటిలో కృషి–న్యూనత దశలో ఉపాధ్యాయుడు చేయకూడనిది (NOT) ఏది?
A. ప్రతి బిడ్డకూ విజయ అవకాశం కల్పించడం
B. విద్యార్థులను ఒకరితో ఒకరు నిరంతరం పోల్చడం
C. ఫలితం కంటే ప్రయత్నాన్ని ప్రశంసించడం
D. తప్పులను నేర్చుకునే అవకాశంగా చూపడం
Answer & explanation
Correct: B — విద్యార్థులను ఒకరితో ఒకరు నిరంతరం పోల్చడం
పోలిక న్యూనత భావనను పెంచుతుంది కాబట్టి ఉపాధ్యాయుడు ఇతరులతో పోల్చకూడదు. మిగతా మూడు కృషి భావనను పెంచే సరైన చర్యలు. కృషి దశలో పోలిక న్యూనతను పెంచుతుంది, అందుకే ప్రయత్నాన్ని ప్రశంసించడం, పోల్చకపోవడం ముఖ్యమని నోట్స్ చెబుతుంది.
D. స్వయంప్రతిపత్తి – 'నేను కొత్త పనులు మొదలుపెట్టవచ్చా?'
Answer & explanation
Correct: C — చొరవ – 'నేను కొత్త పనులు మొదలుపెట్టవచ్చా?'
చొరవ దశ ప్రశ్న 'నేను కొత్త పనులు మొదలుపెట్టవచ్చా?', కృషి దశది 'నేను సమర్థుడినా?', నమ్మకం దశది 'ఈ ప్రపంచం సురక్షితమా?', స్వయంప్రతిపత్తి దశది 'నేను నా పనులు నేనే చేయగలనా?'. ఇతర ఎంపికల్లో ప్రశ్నలు తారుమారయ్యాయి.