నైతిక వికాసం – కోల్‌బర్గ్ (Kohlberg) · Practice MCQs

Correct: A — స్వయంపాలిత నైతికత (Autonomous Morality)

స్వయంపాలిత నైతికత సుమారు 10–11 ఏళ్ల తర్వాత వస్తుంది; ఇక్కడ నియమాలు ఒప్పందమని, అందరూ అంగీకరిస్తే మార్చవచ్చని గ్రహిస్తారు, ఫలితం కంటే ఉద్దేశానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. పరపాలిత నైతికతలో నియమాలను మార్చలేనివిగా చూస్తారు.

Correct: D — పరపాలిత నైతికత (నైతిక వాస్తవికత)

నియమాలను పవిత్రమైనవి, మార్చలేనివిగా భావించడం పరపాలిత నైతికత లక్షణం (సుమారు 5–7 ఏళ్ల వరకు). పెద్ద బిడ్డ 'అందరూ ఒప్పుకుంటే మార్చుకోవచ్చు' అంటాడు, అది స్వయంపాలిత నైతికత.

Correct: A — సంజ్ఞానాత్మక పరిపక్వత + తోటి పిల్లలతో పరస్పర చర్య

పియాజే నైతిక వికాసాన్ని సంజ్ఞానాత్మక పరిపక్వత, తోటి పిల్లలతో జరిగే పరస్పర చర్యల (ఆటల నియమాల చర్చలు) ఫలితంగా చూశాడు. శిక్ష లేదా అనువంశికత మాత్రమే కారణం కాదు.

Correct: B — పరిశోధన ఎక్కువగా అబ్బాయిలపై జరిగింది (male bias)

కోల్‌బర్గ్ పరిశోధన ప్రధానంగా అబ్బాయిలపై జరగడంతో సిద్ధాంతం పురుష దృక్పథాన్ని (male bias) ప్రతిబింబిస్తుందని గిల్లిగన్ అన్నది. అందుకే సంరక్షణ నైతికతను ఆమె ప్రతిపాదించింది.

Correct: C — సంస్కృతి ప్రభావాన్ని తక్కువగా చూశాడు (పాశ్చాత్య దృక్పథం)

కోల్‌బర్గ్ సిద్ధాంతం పాశ్చాత్య దృక్పథంతో రూపొంది వివిధ సంస్కృతుల ప్రభావాన్ని తక్కువగా చూసిందని విమర్శలు ఉన్నాయి. అందువల్ల సంస్కృతికి అధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడనేది తప్పు.

Correct: D — సంరక్షణ ఆధారిత నైతిక దృక్పథం

గిల్లిగన్ ప్రకారం 'నియమం ప్రకారమే' అనేది న్యాయ దృక్పథం కాగా, 'సంబంధాలు, భావాలను కాపాడేలా' అనేది సంరక్షణ దృక్పథం; రెండూ నైతిక దృక్పథాలే. అందువల్ల మొదటిది నైతికత లేనిదనే ఎంపిక తప్పు.

Correct: C — పిల్లలు తర్వాతి దశకు ఎదగడానికి సహాయపడటం

ఒక స్థాయి పైన ఆలోచనలు చెప్పే విద్యార్థులతో కలిసి చర్చిస్తే మిగతా పిల్లలు తర్వాతి నైతిక దశ వైపు ఎదగడానికి సహాయం లభిస్తుందని కోల్‌బర్గ్ ఆధారిత పద్ధతి చెబుతుంది.

Correct: D — ప్రజాస్వామ్య తరగతి గది (Just Community approach)

కోల్‌బర్గ్ 'just community approach' అంటే విద్యార్థులు నియమాల రూపకల్పనలో పాల్గొనే ప్రజాస్వామ్య తరగతి గది. శిక్షా విధానం దీనికి విరుద్ధం. ఈ విధానంలో విద్యార్థులు నియమాల తయారీలో పాల్గొనడం వల్ల వాటిని బాధ్యతతో పాటిస్తారు, కేవలం శిక్ష భయంతో కాదు.

Correct: A — ఇతరుల స్థానంలో తమను ఊహించుకుని సానుభూతి పెంచుకోవడం

పాత్రాభినయంలో ఇతరుల స్థానంలో తమను ఊహించుకోవడం వల్ల సానుభూతి పెరుగుతుంది, ఇది నైతిక ఆలోచనకు ఆధారం. కథలు, నాటకాలు కూడా ఇదే ఉద్దేశానికి ఉపయోగపడతాయి. సానుభూతి పెరగడం వల్ల పిల్లలు ఇతరుల దృష్టికోణం నుండి ఆలోచించి, పై నైతిక దశలకు చేరడానికి సిద్ధపడతారు.

Correct: B — 'అతని స్థానంలో నువ్వుంటే ఎలా అనిపిస్తుంది?' అని చర్చించడం

శిక్షించే బదులు చర్చించి సానుభూతిని పెంచితే నైతిక ఆలోచన పెరుగుతుంది; శిక్ష దశ 1 స్థాయికే పరిమితం చేస్తుంది. పట్టించుకోకపోవడం విలువలు నేర్పదు. ఈ ప్రతిస్పందన పిల్లవాడిని తన చర్య ఇతరులపై చూపే ప్రభావాన్ని ఆలోచించేలా చేస్తుంది, అదే నైతిక ఆలోచన పెరగడానికి పునాది.